Trump heeft de achilleshiel van China gevonden

Techoorlog De VS ontzegt Huawei toegang tot Amerikaanse hard- en software. De prille chipindustrie is de zwakke plek van de Chinese techsector.

Foto Mark Schiefelbein/AP

Hoe Chinees is een Huawei-telefoon? Men neme de gloednieuwe P30 Pro, adviesprijs 999 euro. Eerst even de warme föhn erop, om de lijm te laten smelten. Daarna kun je met een plastic wippertje het toestel open wrikken.

Onder de motorkap vind je een hoop buitenlandse technologie. De NFC-chip komt van het Nederlandse NXP, het geheugen is van Hynix (Korea), de camera-sensor is gemaakt door Sony (Japan).

Maar het kloppend hart is Chinees: de Kirin 980-chip, gemaakt door HiSilicon, de halfgeleiderdivisie van Huawei. 6,9 miljard transistors op minder dan 1 vierkante centimeter, tel maar na.

Zo ziet de Chinese overheid het graag. Geavanceerde technologie van eigen bodem, onafhankelijk van de Verenigde Staten, met wie het land in een hevige handelsoorlog is verwikkeld.

Helemaal onafhankelijk is Huawei niet. Deze week trok het Brits-Japanse bedrijf ARM de licentie in. Dat betekent dat Huawei toekomstige chips, ontworpen met de veelgebruikte chiparchitectuur van ARM, niet meer mag maken.

Het was de tweede, loodzware klap die Huawei te verwerken kreeg. Eerder deze week liet Google weten dat het geen Android-licenties beschikbaar stelt voor nieuwe Huawei-telefoons. De aanleiding daarvoor was het besluit van de Amerikaanse president Trump om Huawei op de zwarte lijst te plaatsen. Chipbedrijven als Intel, Qualcomm en Broadcom mogen geen onderdelen meer verkopen aan Huawei. Ook softwaremakers als Google vallen onder het verbod.

Trump wil zo de onderhandelingen met China sturen. Door Huawei te isoleren van zijn toeleveranciers kan hij tegelijk de expansie van de Chinese telecomgigant (omzet 93 miljard euro) afremmen.

Huawei had voor de zekerheid al wat chips gehamsterd, maar zonder Googles besturingssysteem en apps zijn Huawei-telefoons kansloos op de Europese markt. Net op een moment dat het bedrijf daar pijlsnel aan het groeien was.

Het verbod op het gebruik van ARM-technologie is – als deze blokkade aanhoudt – nog veel desastreuzer. ARM is het aangewezen systeem voor chips in mobiele telefoons en veel meer apparaten.

Huawei gebruikt ARM-chips bijvoorbeeld voor de radioapparatuur die de nieuwe generatie mobiele netwerken (5G) aanstuurt. Zelf een compleet nieuw alternatief verzinnen zou jaren kosten.

De blokkade van ARM heeft geen consequenties voor de aankomende generatie Huawei-chips – die ontwerpen zijn al gereed. Maar het heeft wel effect op de chips die daarna op de markt zouden komen. En zelfs al zou de blokkade worden opgeheven, dan riskeert Huawei een serieuze achterstand. Dat zou afnemers kunnen afschrikken. Europese telecomproviders bijvoorbeeld, die op zoek zijn naar leveranciers om hun nieuwe 5G-netwerken aan te leggen.

De toorn van Trump

Dat Amerikaanse bedrijven zich aan de exportban moeten houden spreekt voor zich. Maar ook niet-Amerikaanse bedrijven staken leveranties aan Huawei: NXP, Infineon, Panasonic en Toshiba.

ARM trok zijn licentie in omdat er patenten inzitten die van Amerikaanse origine zijn en dus ook op de zwarte lijst staan. Maar er wordt druk uitgeoefend op elk techbedrijf. Chipmakers met Amerikaanse belangen – en dat zijn ze eigenlijk allemaal – zijn als de dood de Amerikaanse overheid tegen zich in het harnas te jagen.

Trump laat geen middel onbenut om China en Chinese bedrijven het leven zuur te maken. Daarvan zijn ook chipfabrikanten de dupe die talentvolle Chinese medewerkers in de VS willen aannemen: werkvergunningen worden nog maar mondjesmaat verschaft.

Het voortdurend hameren op de veiligheidsrisico’s van Chinese apparatuur heeft geleid tot een intensieve Amerikaanse lobby in Europa, die elk incident of mogelijk incident in het perspectief van spionage plaatst. In zo’n klimaat durft niemand de toorn van Trump over zich af te roepen en lopen bedrijven op hun tenen, de juridische afdeling voorop.

Moet Huawei geboycot worden? NRC bracht de kwestie in kaart.

NXP liet begin deze week meteen weten gehoor te zullen geven aan het exportverbod. Want al staat het hoofdkantoor in Eindhoven, NXP is in feite half-Amerikaans. Het nam in 2015 het Amerikaanse chipbedrijf Freescale over en heeft een Amerikaanse beursnotering.

ASML, de Nederlandse fabrikant van lithografiemachines die onmisbaar zijn voor chipproductie, wordt niet beïnvloed door het exportverbod. Huawei is geen rechtstreekse klant van ASML: de Chinezen laten hun Kirin-chips fabriceren bij TSMC. Dat Taiwanese bedrijf neemt wel lithografiemachines bij ASML af.

Kampioenen kweken

China streeft ernaar alle ingrediënten van zijn technologische ontwikkeling zelf te produceren. Het land wil kampioenen kweken en geeft bedrijven alle staatssteun die daarvoor nodig is. Dat verklaart de snelle opmars van Huawei, maar ook de recente expansie van batterijenfabrikant CATL en beeldschermenmaker BOE Display.

Er is één expertise waar China voorlopig het nakijken heeft. In de halfgeleidersector hebben de VS en Zuid-Korea het voor het zeggen, dankzij grote bedrijven als Intel en Samsung. In de top 15 van chipbedrijven, gemeten naar omzet, staat de eerste grote Chinese fabrikant – HiSilicon van Huawei – op de veertiende plek.

HiSilicon stond vorig jaar overigens nog op plaats 25; een teken dat het menens is met de Made in China-strategie.

In 2025 wil China 40 procent van de smartphone-chips op eigen bodem produceren. Dat is een ambitieus streven. China loopt qua chipproductie „nog lichtjaren achter” op de rest van de wereld, zei topman Peter Wennink van ASML tegen deze krant. Wennink heeft geen probleem om ASML’s meest geavanceerde lithografiemachines te leveren aan SMIC, een andere Chinese chipfabrikant, in de hoop mee te liften met de groei van China.

Want op veel andere terreinen is Chinese technologie toonaangevend. De productie van elektronica bijvoorbeeld: er is geen apparaat met een stekker dat niet in China gemaakt wordt of op zijn minst Chinese onderdelen bevat. Ook met kunstmatige intelligentie en mobiele software loopt China voorop. Grote spelers als Tencent, Baidu en Alibaba konden zich op de afgeschermde lokale markt tot techreuzen ontwikkelen.

Amerikaanse technologiebedrijven zouden graag toegang hebben tot 800 miljoen Chinese internetters. Maar Google en Facebook wordt de toegang tot China ontzegd zolang ze zich niet willen conformeren aan het censuur-beleid van de Chinese overheid.

Google trok zich in 2010 terug uit China. De aanleiding was een computeraanval eind 2009, waarbij behalve Google ook andere techbedrijven als Adobe en Symantec het doelwit waren van Chinese hackers. China beknotte in die tijd ook de export van de zeldzame metalen die nodig zijn voor de productie van elektronische componenten. Sindsdien zijn de vijandelijkheden over en weer gegroeid, culminerend in de huidige techoorlog.

Verstikkend

Landsgrenzen zeggen de chipindustrie weinig. Producten worden aan de ene kant van de wereld ontworpen, aan de andere kant geproduceerd, in het ene land verpakt en in weer een ander land geassembleerd.

De geopolitieke strijd steekt daar een stokje voor. De wurggreep op Huawei heeft een verstikkende werking op de rest van de chipindustrie en overnameplannen staan in de ijskast zolang China en de VS elkaar bestrijden.

Lees ook: Handelsconflict grootmachten zet EU klem

Onderzoeksbureau IC Insights becijferde afgelopen week dat de omzetten in de chipindustrie nu al drie kwartalen achter elkaar dalen. De laatste keer dat dat gebeurde was in 2001 – in dat rampjaar daalde de chipomzet met 33 procent.

De afgelopen decennia heeft de chipindustrie nooit meer dan drie kwartalen daling achtereen vertoond. Vandaar de verwachting dat de markt zich in de tweede helft van dit jaar herstelt.

Garanties zijn er niet. Trump liet doorschemeren de greep op Huawei te verslappen als China hem tegemoet komt. Maar voor hetzelfde geld heeft Trump de smaak te pakken en besluit hij meer Chinese techbedrijven op de zwarte lijst te plaatsen, nu hij de achilleshiel van China heeft gevonden.