NPO-baas Klein ontweek Britse anti-witwaswet

Brievenbusfirma Een brievenbusfirma van televisiedirecteur Frans Klein werd in 2016 ondergebracht bij een stroman. Zo werd de anti-witwaswet ontweken.

Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

NPO-televisiebaas Frans Klein heeft met een Engelse brievenbusfirma in 2016 de Britse wet tegen witwassen van geld ontweken. De firma werd ondergebracht bij een stroman, waardoor de ware eigenaar buiten het zicht blijft. Dat blijkt uit onderzoek van NRC.

Volgens Richard Murphy, hoogleraar internationale politieke economie aan City University in Londen en gerenommeerd belastingdeskundige, is „een constructie opgetuigd” die niet voldoet aan de regels. „Het is een doelbewuste cover-up. Dit moet worden aangepakt.”

Klein kwam vorige maand in opspraak. De tv-directeur, die jaarlijks 500 miljoen euro publiek geld beheert, bleek bij de NPO niet te hebben gemeld dat hij tot 15 maart 2016 bestuurder was van de brievenbusfirma Bidrio Limited met een trust in een belastingparadijs. Bidrio bezit in Nederland twee Thaise restaurants. De integriteitscommissie van de NPO onderzoekt momenteel de betrokkenheid van Klein.

De Bidrio-aandelen blijken op 1 januari 2016 uit de trust gehaald te zijn en ondergebracht te zijn bij een brievenbusfirma (Ostrea Participations Limited) van de Servische zakenman Radovan Koljevic. Die werd daarmee – op papier – eigenaar van de restaurants. Koljevic is een stroman, werkzaam voor een Haags advieskantoor waarvan de leiding in 2013 veroordeeld is voor belastingfraude en witwassen.

Bidrio ontweek op deze manier een wet die op 6 april 2016 van kracht zou worden in het Verenigd Koninkrijk. De wet verplicht bedrijven de ultieme eigenaar te openbaren in het handelsregister, ook als die door een trust wordt afgeschermd. Het Verenigd Koninkrijk gaf daarmee uitvoering aan de vierde antiwitwasrichtlijn van de Europese Unie.

182 brievenbusfirma’s

Koljevic was niet alleen stroman voor Frans Klein. De Serviër werd begin 2016 aandeelhouder van 182 Britse brievenbusfirma’s. Ze zijn allemaal te linken aan Nederlanders die niet met hun naam in het Britse handelsregister willen staan – vaak om buiten het zicht van Belastingdienst en schuldeisers te blijven.

Kort na het opzetten van de schijnconstructie vertrok Frans Klein als directeur van Bidrio. Dat was drie weken voordat de antiwitwaswet in werking trad.

Hoogleraar Murphy vindt het kwalijk dat het Britse handelsregister, Companies House, niet of nauwelijks controleert of de informatie die wordt ingestuurd correct is. „Dus kan één persoon de schijnbare eigenaar zijn van honderden bedrijven zonder dat er vragen worden gesteld.”

Slapende vennootschap

Dat Companies House niet controleert, blijkt ook uit het feit dat Frans Klein in Engeland jarenlang financiële informatie kon deponeren die zich niet laat rijmen met de activiteiten van Bidrio in Nederland. Zo meldde hij in de periode 2012-2015 dat Bidrio een „slapende vennootschap” was zonder financiële transacties en zonder bezittingen.

Bidrio deed in die periode investeringen in Nederland en had bezittingen – de twee restaurants. Dat dit niet op de jaarlijks door Klein ingediende balans van Bidrio stond, is volgens Murphy verdacht. „Dit lijkt op boekhoudfraude.”

Klein bestrijdt de boekhoudfraude en ontkent dat hij onjuiste informatie deponeerde. Bidrio is volgens hem wel degelijk ‘slapend’ omdat sprake is van passief aandelenbezit, zonder „significante” handelsactiviteiten.

Volgens Klein heeft hij ook niet meegewerkt aan, of gebruik gemaakt van een schijnconstructie. „De gekozen opzet [is] misschien niet passend bij de bedrijfsactiviteiten, maar wel toegestaan.” De structuur is nooit gebruikt voor het witwassen van geld, aldus Klein.

Lees het hele onderzoeksverhaal over de Servische stroman van televisiedirecteur Frans Klein