Britse premier Theresa May stapt per 7 juni op om Brexit

De positie van Theresa May is de afgelopen week opnieuw verzwakt nadat zij een voorlopig wetsvoorstel voor de Brexit had gepresenteerd.

Foto Hannah McKay/Reuters

Theresa May heeft vrijdagochtend aangekondigd dat zij op vrijdag 7 juni haar rol als leider van de Conservatieve partij in het Verenigd Koninkrijk neerlegt, en daarmee zal aftreden als premier. Ze blijft als waarnemend premier aan tot er een opvolger is gevonden.

Haar premierschap legt ze neer door aan de koningin formeel haar ontslag aan te bieden. Naar verwachting wordt er eind juli een nieuwe premier aangewezen, voor het parlementaire reces. May kondigde haar aftreden aan op de stoep van haar ambtswoning aan Downing Street, nadat zij had vergaderd met Graham Brady, de voorzitter van het machtige comité van Conservatieve backbenchers. Haar beslissing om af te treden, zo zei de premier, is ingegeven door de Brexit-impasse:

„Ik heb er alles aan gedaan om het Lagerhuis te overtuigen mijn akkoord te steunen. Tot mijn grote spijt is dat niet gelukt. Ik heb het drie keer geprobeerd. Ik geloof nog steeds dat het de goede keuze was om door te zetten, ook al leek de kans van slagen klein. Maar het is mij nu duidelijk dat het in het belang van het land is dat een nieuwe minister-president hierin de leiding neemt.”

Lees ook: Theresa Mays onafweerbare neergang

De conservatieve partij voerde de druk op May om op te stappen de afgelopen week flink op, nadat zij dinsdag een voorlopig wetsontwerp voor de Brexit had gepresenteerd. De schets voor Brexit was een poging haar akkoord opnieuw door het Lagerhuis te loodsen, ondanks dat het parlement dit al drie keer had verworpen. In haar wetsvoorstel probeerde ze een handreiking naar oppositiepartij Labour te doen, onder meer door de deur naar een tweede referendum op een kier te zetten. Zowel de Tories als Labour konden zich niet vinden in Mays voorstellen. Ook de belofte op te stappen zodra de Brexit tot een goed einde was gebracht, kon het parlement niet overtuigen om met Mays akkoord in te stemmen.

Zoeken naar consensus

Toch haalde May vrijdag aan dat een compromis wat haar betreft de enige manier is om de Brexit te laten slagen. Indirect riep zij haar opvolger dan ook op te zoeken naar politieke consensus. Ook adresseerde ze kort de onvrede over de staat van de politiek in het VK: „Het referendum was niet enkel een oproep de EU te verlaten, maar om het land grondig te hervormen.”

Aan het einde van haar toespraak sloeg Mays stem even over: „Het is de grootste eer van mijn leven geweest om deze baan te mogen vervullen, als tweede vrouwelijke premier. Maar zeker niet de laatste.” Ondanks dat May pas in juni vertrekt, is haar premierschap een van de kortste in het VK ooit.

Twitter avatar SkyNews Sky News Theresa May’s voice breaks as she ends her resignation speech. She says: “I will shortly leave the job that it has been the honour of my life to hold. The second female prime minister, but certainly not the last.” Get live updates here: https://t.co/zx5pj9EYbM https://t.co/TFhxmEPXsw

‘Waardige toespraak’

Uit onvrede over Mays afhandeling van de Brexit stapte eerder deze week de leider van de Conservatieven in het Lagerhuis, Andrea Leadsom, al op. Zij is een van de beoogde kandidaten om May op te volgen. Op Twitter noemde Leadsom de toespraak van de premier „zeer waardig”: „Het toont haar totale toewijding aan dit land en haar baan.”

De voormalige minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson sloot zich aan bij die woorden en deed tegelijkertijd via Twitter een voorzet op zijn eigen kandidaatstelling: „Het is nu tijd om samen te komen en Brexit tot een goed einde te brengen.” Vorige week gaf Johnson al aan May te willen opvolgen als leider van de Conservatieven, en dus als premier.

De leider van de oppositie, Jeremy Corbyn, stelt vrijdag dat het „terecht” is dat May is opgestapt. Hij riep op tot nieuwe verkiezingen, iets wat hij de afgelopen maanden al vaker deed. Een opvallend felle reactie kwam uit de hoek van de burgemeester van Londen, Sadiq Khan. Hij stelt dat het de premier „onmogelijk” is gemaakt door „Brexit-extremisten binnen haar partij”.

Ook uit Nederland kwam een kort dankwoord: via Twitter liet premier Rutte weten aan zijn Britse ambtgenoot zijn „dank en respect” te hebben overgebracht.