Kampire Bahana

Foto Darlyne Komukama

Dj Kampire Bahana: ‘Op bepaalde plekken in Oeganda zijn we vrij’

Kampire Bahana De Oegandese Kampire Bahana maakt deel uit van de nieuwe generatie dj’s uit Oost-Afrika. Dit weekend staat ze op festival Lente Kabinet.

Als schrijver, opiniemaker en lid van het Nyege Nyege-collectief draagt de Oegandese dj Kampire Bahana bij aan de expansie van muziek uit Oost-Afrika. In haar dj-sets mixt ze Soundcloud-vondsten zoals een tropicalbass-bewerking van de klassieker ‘I know what you want’ van Busta Rhymes en Mariah Carey met snelle Zuid-Afrikaanse township house. Die combineert ze met dancehall van Jonna Fraser, grime, kwaito, kuduro en percussie-gedreven clubtracks van dj Lycox en andere Portugese artiesten met Afrikaanse roots. Eigenlijk hebben haar tracks slechts één gemene deler: het klinkt allemaal erg ‘party ready’.

De dag van ons interview via Skype is Kampire Bahana (32) thuis in de Oegandese hoofdstad Kampala aan het pakken voor een vlucht naar New York waar ze gaat optreden. De rest van de zomer toert ze langs de festivals in Europa, waar ze ook een radioshow heeft op het Brits/Franse internetradiostation Rinse FM. Eerder dit jaar stond ze al op Nederlandse festivals Rewire en Catch, zaterdag is ze te horen op Dekmantels’ proeftuin Lente Kabinet.

„Ik draai gewoon de muziek waarop ik wil dansen”, zegt Bahana. „Maar nu ik meer naar het buitenland reis ben ik me er wel van bewust dat dit ook een kans is om muziek uit Oost-Afrika te vertegenwoordigen. Omdat ik verbonden ben aan het Nyege Nyege Festival en label vind ik het belangrijk om de muziek te pushen die uit onze eigen studio’s komt.”

‘Beste festival ter wereld’

Het Nyege Nyege Festival, opgezet door een Griek, een Belg en het lokale Nilotica Drum Ensemble, ontstond uit de Boutiq Electronic-feesten in Kampala. Het vindt plaats aan de tropisch groene oevers van het Victoriameer en wordt geroemd om zijn vrijzinnigheid en de brede mix van bezoekers en artiesten uit binnen- en buitenland. Volgens Bahana is Nyege Nyege „het beste festival ter wereld”. Vier jaar geleden vroeg een van de oprichters haar een dj-set te draaien in bar Hollywood, waar ze andere vrije geesten en Afrikaanse underground artiesten als Hibotep, Otim Alpha en dj Rachel leerde kennen. Het publiek was zo enthousiast dat ze dacht „dit wil ik vaker doen”.

De verbinding valt weg. „Internet is een probleem in Oeganda”, zegt Bahana. Ze vertelt dat de staat belasting heft op sociale media. „Nog geen 10 eurocent, maar dat is toch een significant bedrag in een land waar toegang tot internet voor de meeste mensen te duur is. De software die de staat gebruikt om dit te monitoren vertraagt de snelheid.” Gaat het ook over controle? „De formele rechtvaardiging is het tegengaan van tijdverspilling door chatten, maar dat speelt vast een rol.”

Queer zijn in Oeganda

Vrouw zijn, queer of dj is nog niet zo makkelijk in een land waarin homoseksualiteit wettelijk verboden is. Kan het festival Nyege Nyege echt inclusief zijn? Ze is voorzichtig kritisch. „Een van de dingen die ik het meest bijzonder vind aan Nyege Nyege is dat we echt een divers publiek trekken en dat ook zo proberen te houden. De maatschappij raakt meer gesegregeerd naarmate de kloof tussen arm en rijk groeit en dat zorgt voor meer criminaliteit, maar dat gebeurt overal en is maar een deel van het beeld. Het is soms alsof Oeganda twee pr-bureaus heeft en er meer geld gaat naar de negatieve en conservatieve kant dan de liberale, maar ik zou nergens anders willen wonen. De natuur is prachtig, het land ligt aan de oevers van de Nijl, het is er relatief goedkoop wonen en bijna altijd mooi weer. Oeganda heeft in de pers het imago heel erg anti-homo te zijn, maar op bepaalde plekken zijn we vrij.”

Snelle ritmes combineren

Als dochter van expats groeide ze op in een mijnstadje op de grens tussen Zambia en Congo. Haar vader, fan van de Congolese popmuzikant Franco Luambo, draaide veel Congolese pop, Zuid-Afrikaanse house, kwaito en Congolese rumba in huis. Nog steeds vindt ze het bij elkaar leggen van snelle Afrikaanse en Latijns-Amerikaanse ritmes een heel logische keuze. „Franco werkte al samen met Colombiaanse muzikanten. Er is een heel sterke muzikale connectie tussen Congo en Latijns-Amerika.”

Als tiener was ze al dol op acts als Buraka Som Sistema en M.I.A. Haar studie sociologie bracht haar naar de Verenigde Staten, waar ze meer bass-muziek en grime ontdekte. Eenmaal terug in Oeganda, waar een groot deel van haar familie woont, viel haar op dat de Congolese klassiekers uit haar jeugd nauwelijks op de radio klonken. „Radio en tv worden gedomineerd door mainstream dancehall en popmuziek uit Oeganda”, zegt Bahana. „Dat komt door de macht van grote labels en distributeurs. We zijn een relatief arm land en kleine afzetmarkt. Promotors durven geen risico te nemen. Maar wist je dat er zeventig verschillende bevolkingsgroepen en culturen in Oeganda zijn? Die muziek komt nooit op de radio.” Het is ook een gevolg van nog diepgewortelde koloniale structuren, zegt Bahana.

Meer dan afrobeat

De muziek van het Afrikaanse continent die bekend is in Europa beperkt zich vaak tot afrobeat, Ethiopische jazz, Congolese pop en Zuid-Afrikaanse house, zegt ze. „Als Drake geen afrobeat gebruikt, praat Diplo wel over kuduro en Zuid-Afrikaanse house. Dit zijn geweldige genres maar ze zijn maar een beperkte weergave van wat Afrika te bieden heeft”, schreef ze eerder in een artikel voor muziekblog Resident Advisor.

Kampire Bahana: „Ik draai gewoon de muziek waarop ik wil dansen.”

Foto Darlyne Komukama

Bahana wil dat veranderen. „Er is een hele generatie opgestaan van jonge Afrikaanse producers die een eigen frisse draai geven aan de muziek uit hun thuisland.” Zelf ontdekt ze veel van die jonge producers via Soundcloud. Dat hoor je in haar sets. Er zitten veel verrassende edits in. „Ik weet dat mensen zeggen dat we onze smaak niet moeten laten leiden door algoritmes, maar Soundcloud is een geweldige plek om muziek te ontdekken van dj’s die net iets meer ‘onder-de-radar zijn’.”

Het label Nyege Nyege Tapes heeft eigen studio’s in Kampala, waar regelmatig vocalisten, dj’s en producers zijn om mee samen te werken, zoals drumband Nihiloxica of de Keniaanse producer Slickback. Het label brengt een grote verscheidenheid aan muziekstijlen uit: van baganda-ritmes van Nihiloxica tot de hypernselle ghetto house uit Dar Es Salaam van Duke. Ga je naar de Bandcamp-pagina van Nyege Nyege Tapes dan zie je dat het werkt: de hele webwinkel is uitverkocht.

Kampire Bahana staat 25/5 op festival Lente Kabinet in Amsterdam. Inl: hetkabinetfestival.nl. Op Down the Rabbit Hole treedt ze op 5 juli op.