Wonen volgens Kondo

Opruimen De Japanse Marie Kondo wil dat we opgeruimd leven. In eigen land is ze minder populair dan je zou verwachten.

Het interieur van Miwa Kame.
Het interieur van Miwa Kame. Foto Tanja Houwerzijl

Ze is bekend als ‘Japanse opruimgoeroe’. Met een boek en een serie op Netflix maakte Marie Kondo naam in Europa en de Verenigde Staten. Gooi spullen weg die je geen vreugde schenken – dat is de kern van Kondo’s gedachtegoed.

Maar deze methode lijkt vooral aan te slaan bij een westers publiek; in Japan krijgt Kondo beduidend minder aandacht.

De trailer van ‘Tidying Up with Marie Kondo’.

Dat is niet gek, zegt Masa Noguchi, hoogleraar architectuur aan de universiteit van Melbourne. Leven met weinig bezittingen is niets bijzonders in Japan. Hij schreef veelvuldig over het Japanse interieur en zegt dat minimalisme in Japan eigenlijk uit noodzaak geboren is. Anders dan Kondo-adepten, die minder bezittingen koppelen aan een gelukkiger bestaan, geldt voor veel Japanners dat zij weinig bezitten omdat er nu eenmaal ruimtegebrek is.

Japan is een klein land, een eiland, dat je niet kunt uitbreiden. De mensen wonen dus klein, zegt Noguchi. „En men probeert de beschikbare ruimte zo efficiënt mogelijk te benutten. „Overdag is het huis een lege ruimte, ’s avonds halen Japanners een futon tevoorschijn.”

Masaki Ohnuma: ‘Kondo is echt niet de enige opruimgoeroe uit Japan’

Deugdelijk of niet, Masaki Ohnuma (50), die in een buitenwijk van Tokio woont, houdt gewoon van verzamelen. Bij binnenkomst in zijn woning is het voorzichtig manoeuvreren tussen de kartonnen dozen. „Daar zitten mijn stripboeken in”, zegt hij trots. „Of ik die ooit nog ga lezen? Nee, dat denk ik niet. Maar ik zal ze nooit wegdoen. Het zou pijn doen. Ik kan gewoon niet opruimen.”

Dat verklaart de verzameling petjes, cd’s, boeken en zijn uitgebreide platencollectie in zijn woning. „Sommigen platen die ik cadeau kreeg, vind ik helemaal niks – een enkele is zelfs beschadigd – maar zelfs die gooi ik niet weg.”

Hij vindt de populariteit van Marie Kondo in het buitenland wat overtrokken. „Er zijn zoveel opruimgoeroes in Japan, die waren er ook al voordat Kondo beroemd werd.” En weet je wat nou het grappige is, zegt hij; die zeggen allemaal dat ze inspiratie halen uit het zenboeddhisme. „Ik werk als uitvaartondernemer en heb voor mijn werk veel te maken met monniken. Die zijn heel materialistisch, hoor. Ze praten constant over bezit, dat ze de nieuwste auto’s willen kopen. Ze zijn eigenlijk heel normaal.”

Masaki zou niet als minimalist willen leven, zegt hij. Alhoewel, er kleeft wel één nadeel aan zijn rommelige huis waar hij nu in woont: „Het is lastig om een vrouw te vinden die met mij wil trouwen en bereid is hier te wonen.”

Miwa Kame: ‘Ik heb een leeg huis, ik las erover in een Frans boek’

Zes jaar geleden zijn Miwa Kame (36) en haar man bewust minimalistisch gaan leven. Ze wonen in een klein appartement aan de rand van Tokio. Ze besloten afscheid te nemen van het gros van hun bezittingen. Dat is ze aardig gelukt, want in haar appartement staan slechts een tafel, twee stoelen en hier en daar een knuffel. De slaapkamer, die met een schuifdeur met papier wordt gescheiden van de woonkamer, is leeg. „We hebben een futon in de inloopkast, en leggen die tegen de avond op de grond.”

Ruimtegebrek was één van de redenen om met minder spullen te leven. Kame haalde haar inspiratie grappig genoeg uit het buitenland: „Ik las het boek L’art de la simplicité van de Franse schrijfster Dominique Loreau, over een minimalistische levensstijl. Zij liet zich inspireren door het minimalisme uit het zenboeddhisme, met name de eenvoud van boeddhistische tuinen.” Kame besteedt haar geld nu vooral aan ervaringen, zegt zij. „We maken een keer per jaar een mooie buitenlandse reis, en eens per maand zoeken we een binnenlandse bestemming op. En als ik al een keer een aankoop doe, dan kiezen wij voor kwaliteit en duurzaamheid.”

Toch is er ook een andere kant. De Japanse opruimgewoontes hebben niet alleen te maken met kleine huizen. Veel Japanners houden ook van verzamelen. „Dat klopt. En er zijn ook een hoop mensen die moeite hebben om spullen weg te gooien”, beaamt Kame. Haar appartement staat dan ook in schril contrast met dat van haar schoonhouders, die een verdieping lager wonen. „Hun huis staat vol met spullen. Oudere Japanners, die de oorlog nog hebben meegemaakt, vinden dat je spullen nooit moet weggooien, want dat is mottainai, zonde.”

Mensen die opgroeiden in het Japan van na de oorlog hadden weinig bezittingen. Het bewaren van spullen werd als deugdelijk gezien.