Wachtend op de ‘echte uitslag’ kan elke partij nog even hopen

Uitslagenavond Ook zonder officiële uitslag vierden – en betreurden – partijen de voorlopige verdeling. De PvdD verdwijnt uit Europa, de SP mogelijk ook.

Rob Jetten en Sophie in 't Veld van D66 maken hun entree na het bekendmaken van de exitpolls.
Rob Jetten en Sophie in 't Veld van D66 maken hun entree na het bekendmaken van de exitpolls. Foto Vincent Jannink/ANP

Een uitslagenavond zonder uitslagen. Want na een dag van stemmen, wordt pas zondagavond officieel bekend hoe de zetels zijn verdeeld. De partijen die op winst staan, zoals FVD en de PvdA, maken er het beste van in cafés waar drank vloeit en jonge mensen elkaar hoopvol aanstoten. Anderen zijn ingetogen: bij VVD en CDA komen ze alleen in kleine kring bijeen op het partijbureau. Er zijn ook partijen die niets organiseren, zoals de PVV.

Bij de VVD is de stemming vooraf opperbest en opgetogen, met grote verwachtingen dat het debat tussen Rutte en Baudet op woensdagavond in het voordeel van de VVD heeft gewerkt. Na de exitpoll klinkt een voorzichtig applaus: de VVD groeit, maar als de PvdA er met de grootste winst vandoor gaat, klinkt vertwijfeling. Pas wanneer blijkt dat FVD minder zetels heeft dan de VVD, wordt er weer geademd.

Humoristischer had gekund, zeggen SP’ers

In Amersfoort bij de SP blijft het stil. De partij levert een zetel in en halveert daarmee – áls ze die zetel houdt. Het wordt spannend of de partij de kiesdrempel haalt. Een verwacht verlies, zeggen SP’ers, die ook bij de Provinciale Statenverkiezingen in maart slecht scoorden. Dat hun campagnefilmpje over Hans Brusselmans mogelijk de PvdA heeft geholpen, voelt wrang. Maar kritiek klinkt er niet: humoristischer had gekund, zeggen SP’ers, maar de felle toon was juist goed.

Het CDA heeft geen uitslagenavond, journalisten zijn niet welkom op hun partijbureau. Om kwart over negen gaan ze onderweg naar Nieuwspoort om de pers te woord te staan. Maar Nieuwspoort is dicht. Uiteindelijk staat lijsttrekker Esther de Lange in een doodstille Tweede Kamer een paar journalisten te woord. Ze zegt dat ze blij is met de uitslag. „De ogen van Europa zijn op ons gericht omdat wij als eersten naar de stembus zijn gegaan. In Nederland was het signaal dat we er samen uit moeten komen in Europa. De stem van het constructieve midden heeft gewonnen.”

Even verderop in het Nutshuis in Den Haag is GroenLinks blij dat het groeit, maar viert de partij vooral het succes van links. „De PvdA en GroenLinks samen zijn nu groter dan de VVD en Forum voor Democratie samen!” roept Jesse Klaver enthousiast. Met waarschijnlijk drie zetels evenaart de partij de score bij de Provinciale Statenverkiezingen. Toen viel het resultaat licht tegen: bij die ‘klimaatverkiezingen’ zat er meer in, was het gevoel.

Lees ook de reportage vanuit het Haagse café Millers, waar de PvdA bijeenkwam: Stilte... en dan een schreeuw van euforie

‘We zitten heel dicht tegen een zetel aan’

Bij D66, bijeen in Concertgebouw De Vereeniging in Nijmegen, is de teleurstelling voelbaar. Ze hoopten op drie zetels, het worden er twee. Aan de eigen campagne heeft het niet gelegen, vinden ze. Na de tweede exitpoll spreekt fractievoorzitter Rob Jetten de zaal toe. „Twee zetels is een enorme teleurstelling”, zegt hij. „Maar deze uitslag betekent niet dat Nederland Europa de rug heeft toegekeerd: de progressieve en pro-Europese partijen hebben gewonnen.”

De grootste teleurstelling is voor de Partij voor de Dieren, die op basis van de exitpolls haar ene zetel inlevert en verdwijnt uit het Europees Parlement. „We zitten heel dicht tegen een zetel aan”, probeert Europees lijsttrekker Anja Hazekamp nog monter. „De echte uitslag is pas zondag.”