Stilte... en dan een schreeuw van euforie

PvdA Sinds 2012 verloor de PvdA steeds weer verkiezingen. Nu vloeien bij de partij tranen en champagne.

Grote vreugde in het Haagse café Millers als leden van de Partij van de Arbeid (PvdA) de exitpolls zien.
Grote vreugde in het Haagse café Millers als leden van de Partij van de Arbeid (PvdA) de exitpolls zien. Foto Koen van Weel

Ineens valt café Millers aan het Plein in Den Haag stil. Het is negen uur, NOS-presentatrice Dionne Stax komt in beeld met de eerste exitpoll. Dit is het moment waar de ongeveer honderd, voornamelijk jonge PvdA’ers op hebben gewacht. Wekenlang reisden ze stad, land en Europa af om het sociaal-democratische verhaal van lijsttrekker Frans Timmermans te verkondigen. Jarenlang snakten ze naar een verkiezingsoverwinning – sinds 2012 verloor de PvdA keer op keer, lokaal, landelijk, Europees.

Dionne Stax lacht, in de zaal vallen de monden open van spanning. Ze drukt op het scherm, en dan: een schreeuw van euforie, de eerste in jaren, de langste in tijden en de hardste van alle politieke uitslagenavonden in het land.

De PvdA heeft 18,4 procent in de eerste exitpoll.

Nog een seconde stilte, nog een tikje op het scherm van Stax, nóg een lange schreeuw van vreugde. 5 zetels in de dezelfde peiling, de PvdA zou zelfs de grootste partij zijn. Een jonge vrouw heeft tranen in haar ogen, aan de bar bestelt een jonge man een fles champagne. Hij ontkurkt hem pas als het oorverdovende gejoel is gaan liggen, als de euforie heeft plaatsgemaakt voor ongeloof.

Lees ook: PvdA wordt onverwacht de grootste

PvdA komt van ver

Het moesten de verkiezingen worden die de PvdA het gevoel gaven op de weg terug te zijn, en dat werden het. Sterker: de PvdA ís terug. De ongeveer 18 procent die de sociaal-democraten donderdagavond in de exitpolls lijken te halen, is het beste resultaat sinds de grote verkiezingsoverwinning bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2012. Het percentage doet bijna terugdenken aan de tijd dat de PvdA een grote partij was, toen dit soort percentages gewoon waren – of zelfs nog tegenvielen.

Maar de partij komt van ver. Twee jaar geleden leed het een historische nederlaag, 29 zetels eraf in de Tweede Kamer, slechts 5,4 procent van de kiezers stemde op de PvdA. Daarna was het uithuilen en weer opnieuw gaan bouwen. De ruim zeven procent bij de gemeenteraadsverkiezingen vorig jaar waren een nederlaag, maar voelden als herstel. De ongeveer acht procent bij de Provinciale Statenverkiezingen in maart werden al gevierd als overwinning.

Lees ook: ‘Drie zetels? Dat kan niet waar zijn’, zegt Theo Hiddema

De vijf zetels in het Europees Parlement zijn dat pas écht – het zijn er twee meer dan vijf jaar geleden en zelfs twee meer dan tien jaar geleden. Dáárvoor scoorde de PvdA nog wel eens zeven zetels. Maar ja: andere tijden, een ander tijdperk eigenlijk. Kamerlid Attje Kuiken – sinds 2006 – kent die tijd nog, en ook alles wat daarna kwam. „Twee jaar geleden verloren we van veel kiezers het vertrouwen. We wéten waar we vandaan komen. Dat iets van dat vertrouwen terugkomt, maakt me heel blij.”

Het ‘Timmermans-wonder’

Dan komt partijleider Lodewijk Asscher binnen, lijsttrekker Frans Timmermans is als voorman van de Europese sociaal-democraten donderdagavond op campagne in Barcelona. Asscher kust Kamerleden, highfivet medewerkers, knipoogt naar partijleden. „Ik hoop dat deze exitpoll een voorspelling is voor de uitslag zondag in heel Europa”, zegt een breed glimlachende Asscher. Hij heeft het over het ‘Timmermans-wonder’ en de partijleden joelen.

De jonge PvdA’ers – modern gekleed, bier in de hand – op de snikhete eerste etage van café Millers weten dan ook niet wat ze meemaken. Voor velen is het de eerste verkiezingsoverwinning. Zoals voor de 24-jarige Roos Lankhorst, die lid werd op 16 maart 2017 – één dag na de historische verkiezingsnederlaag. De afgelopen maanden ging ze tientallen keren de straat op voor de PvdA.

Een overwinning had ze wel verwacht, maar zó'n grote? „Ik hoopte op vier zetels. Natuurlijk, er waren peilingen die ons er vijf gaven, maar dat waren maar peilingen. We hebben hier zo lang aan gewerkt, en zo hard ook.” Dan valt ze stil. Ongeloof.