Praten over de schok met een musical

Aardbevingen Edith Holscher (12) maakte een musical over de aardbevingen in Groningen. Bij de première zit de zaal vol bestuurders.

De 12-jarige Edith Holscher (tweede van links) schreef, regisseert en speelt in haar eigen musical over de aardbevingsproblematiek. Haar voorstelling staat twee avonden in theater Kielzog in Hoogezand.
De 12-jarige Edith Holscher (tweede van links) schreef, regisseert en speelt in haar eigen musical over de aardbevingsproblematiek. Haar voorstelling staat twee avonden in theater Kielzog in Hoogezand. Foto Kees van de Veen

De ogen van de twaalfjarige Edith Holscher schieten alle kanten op. Ze eet een bordje pasta, maar wordt geïnterviewd. Ze is moe, maar houdt haar zeskoppige kindercast tijdens het eten nauwlettend in de gaten. Even later op het podium speelt en regisseert ze. En vergeet ze niet de decorsjouwers te dirigeren. Een brief aan de NAM heet de musical van Edith, die volgens haar gaat over „de woede, boosheid en verdriet van kinderen in het aardbevingsgebied”.

Lees ook: Minder gas winnen biedt geen garantie voor toekomst

Op de dag van de aardbeving in Westerwijtwerd, met een kracht van 3,4 de een na zwaarste die Groningen de afgelopen jaren trof, repeteert Edith in de grote zaal van theater Het Kielzog in Hoogezand. Vierhonderd stoelen. Een metersbreed podium. Microfoonzenders in de broekzak. Hier gaat vrijdag de musical in première. De zaal zit dan bomvol hoogwaardigheidsbekleders. Zo komen onder meer burgemeesters, tien Kamerleden, de Nationale ombudsman en de commissaris van de Koning. „Zij moeten allemaal op de eerste rij, want dan lopen ze tenminste niet weg”, zegt Edith.

Het begon allemaal toen ze negen jaar was. Samen met haar ouders reed ze door het aardbevingsgebied. In het dorp Engelbert zag ze drie volledig ingestorte huizen. Dat maakte haar verdrietig. „Het is niet fijn als mensen niet geholpen worden”, zegt Edith.

Ook haar eigen huis in Harkstede ondervond de gevolgen van de gaswinning. Na de beving in Huizinge in 2012, met een kracht van 3,6 de zwaarste, zaten er scheuren in het huis. Die zijn hersteld, maar woensdag kwamen daar nieuwe bij.

Edith maakt zich daar niet druk om: „Deze scheuren lopen van boven naar beneden, het zijn geen trappetjes. Die gaan met de stenen mee en maken het cement ertussen los, daar stort je huis van in”, weet Edith. „Nu is alleen het… Hoe heet dat?”, vraagt Edith. Stucwerk, zegt haar moeder. „Oh, ja, logisch: het stucwerk, is kapot.”

Nadat ze de ingestorte huizen zag besloot ze dat het tijd was voor actie. Ze stuurde een brief naar de Kinderombudsman Margrite Kalverboer en sprak haar. „Ik dacht, ja, oké, het wordt opgelost en nu is het klaar”, zegt Edith. Twee jaar later, toen ze twaalf was, stelde ze haar moeder de vraag: „Heb ik het nou opgelost? Toen zei mamma: ‘Nee’. En moest ik heel hard huilen.”

Lege stoelen op de eerste rij

Haar juf stelde voor een brief te schrijven aan de NAM, de Nederlandse Aardolie Maatschappij, die verantwoordelijk is voor de gaswinning in Groningen. Dat vond Edith geen goed plan: „Daar kijken ze ernaar, maken er een prop van en gooien die weg.” Omdat ze toch altijd al regisseur wilde worden, werd die brief een musical.

Lees ook: Het wantrouwen zet zich vast in de geest van de Groningers

De boodschap van de musical gaat verder dan het aankaarten van de gevoelens van kinderen over de gaswinningsproblematiek. Edith wil dat naar de kinderen wordt geluisterd. Maar ook dat mét kinderen wordt gepraat en door kinderen onderling over hún gevoelens. Woensdag na de aardbeving merkte Edith het op school weer. „Kinderen praten er niet over.”

Onlangs bleek uit het onderzoek Een veilig huis, een veilig thuis? van de Rijksuniversiteit Groningen dat de gaswinningsproblematiek diep ingrijpt op de kinderen in het aardbevingsgebied. Sommigen hebben zindelijkheids- of concentratieproblemen. Nachtmerries over instortende huizen. Ze hebben last van de stress van hun ouders, die er bijna niet met hen over praten. Ook wantrouwen kinderen de overheid, waarover zij denken dat die financiële belangen belangrijker vindt dan de veiligheid van mensen.

Woensdag werd door verschillende instanties geadviseerd te praten over de gasbeving. Met buren, familie én kinderen.

Na de musical die vrijdag en zaterdag speelt gaat Ediths missie door. De musical wordt opgenomen, het script uitgewerkt en verstuurd naar alle scholen in het aardbevingsgebied. Zodat de leerlingen van die scholen de musical ook opvoeren en hun eigen problemen aankaarten. „Want de kinderen moeten gaan praten”, vindt Edith.

Toch vindt Edith haar missie niet helemaal geslaagd. Want vrijdagavond blijven een paar stoelen op de eerste rij leeg. Die van minister Eric Wiebes, premier Mark Rutte, de koning én de directeur van de NAM. „Dat is niet oké”, zegt Edith. „Ze zeggen dat hun agenda te vol is. Nou dan denk ik: dit is echt belangrijk, dan maak je maar ruimte in je agenda.”