Plaats een kruisje bij de naaimachine

Indiase verkiezingen Inmiddels kan tweederde van de bevolking lezen, toch gaat het stemmen in India nog altijd door middel van een lijstje symbolen.

Stemmen in India gaat door middel van een lijst symbolen.
Stemmen in India gaat door middel van een lijst symbolen. Foto Biju Boro / AFP

De uitslag van de verkiezingen van India wordt vandaag bekend gemaakt. De verkiezingen zijn daar, in meerdere opzichten, bijzonder te noemen. Zo is India met haar 900 miljoen kiesgerechtigden de grootste democratie van de wereld, een land zo groot dat de verkiezingen over vijf weken worden uitgesmeerd. Een miljoen stembureaus worden opgetuigd en desnoods worden de stemmachines per helikopter of olifant naar de kiezer in afgelegen gebieden gebracht, zodat ook die zijn democratisch recht kan uitoefenen.

Democratie, het mag wat kosten.

Een ander bijzonder element van de verkiezingen is de wijze waarop veel Indiase kiezers hun stem uitbrengen, zo viel journaliste Sushmita Pathak op. In het stemhokje kunnen Indiërs namelijk een keuze uitbrengen op een kokosnoot. Of een paraplu. Of een kam. Of een vlieger. En nog meer van zulke alledaagse voorwerpen, die symbool staan voor deelnemende partijen.

Sedert 1951, toen India voor het eerst sinds de onafhankelijkheid verkiezingen hield, worden symbolen als hulpmiddel gebruikt. Aanvankelijk had het een praktische reden: zo’n 80 procent van de Indiërs was in de jaren 50 nog analfabeet. Hoewel nu driekwart van de Indiase bevolking kan lezen, worden symbolen nog altijd gebruikt. Noem het electorale traditie.

Een verkiezingscommissie heeft een waslijst aan objecten waar partijen uit kunnen kiezen, van spons tot fluitketel, van gootsteen tot nagelknipper. Partijen mogen symbolen ook voorleggen, al zijn er wel degelijk regels. Zo moeten symbolen strikt neutraal zijn: religieuze of nationale symbolen zijn niet toegestaan. De Taj Mahal zul je dus niet in het stemhokje treffen. De lotusbloem (de ‘nationale’ bloem van India) van de regerende BJP-partij lijkt een uitzonderingspositie te genieten, al is daar verzet tegen.

De verkiezingssymbolen zijn niet louter visuele hulpmiddelen. Ze laten ook de historische ontwikkeling zien van India, dat in een halve eeuw een reuzensprong heeft gemaakt van een agrarische samenleving naar een geïndustrialiseerd land. Zag je nog in de jaren 50 vooral plattelandssymbolen als een ploeg, koe en ossenkar, werd het in de jaren 60 en 70 al aangevuld met een tractor, vrachtwagen en hoogspanningsmast. Inmiddels behoren ook de laptop, computermuis en USB-stick tot de vertrouwde symbolen.