Als SPD in Bremen verliest, raakt dit ook Berlijn en Brussel

Deelstaatverkiezingen in Bremen De verkiezingen zondag bedreigen de Duitse CDU-SPD-coalitie. Een breuk zou Duitsland in Europa verzwakken.

De SPD kan zondag na 73 jaar de macht kwijtraken in deelstaat Bremen.
De SPD kan zondag na 73 jaar de macht kwijtraken in deelstaat Bremen. Foto Martin Meissner/AP

Terwijl kiezers in de hele Europese Unie vanaf deze donderdag een nieuw Europees Parlement kiezen, staat op een Duits zijtoneel de stabiliteit van de regering-Merkel op het spel.

In Bremen, de kleinste Duitse deelstaat, dreigt de SPD zondag na 73 jaar de macht kwijt te raken. En dat kan een domino-effect in gang zetten met ingrijpende gevolgen – van Bremen tot Berlijn en zelfs Brussel.

Een nederlaag bij de deelstaatverkiezingen in Bremen zou voor de sociaal-democraten meer zijn dan de zoveelste harde tegenslag. Gevoegd bij het al verwachte verlies bij de Europese verkiezingen, die in Duitsland ook op zondag worden gehouden, zal een afgang in Bremen de interne strijd in de ernstig verdeelde partij naar verwachting weer doen oplaaien.

Strijd over de vraag of Andrea Nahles wel de geschikte leider is. Of de koers niet naar links moet worden bijgesteld. En of de SPD niet haar eigen graf graaft, als ze nog langer deel blijft uitmaken van de huidige coalitieregering met de christendemocraten van Angela Merkel. Een breuk in de coalitie zou Duitsland in Europa verzwakken, juist op een moment dat er, na de Europese verkiezingen, belangrijke onderhandelingen op de agenda staan over de verdeling van hoge functies.

Dat vooruitzicht zorgt voor grote nervositeit in politiek Berlijn. Doorgaans maakt men zich daar niet druk over de politieke verwikkelingen in Bremen, het sociaal-democratische bolwerk met zijn nog geen 700.000 inwoners. Maar dat is nu anders, in een periode waarin toch al onzeker is hoe lang Merkel nog wil en kan aanblijven als bondskanselier.

Lees ook het profiel over SPD-fractievoorzitter Andrea Nahles

Politieke onzekerheid

Bremen kampt met hoge werkloosheid (9,7 procent, tegen 4,9 procent landelijk), hoge schulden en scholen met veel achterstallig onderhoud. Hoewel de economie weer wat aantrekt, lijken veel kiezers na bijna driekwart eeuw SPD wel te voelen voor een wisseling van de wacht. In een peiling van dinsdag krijgt de SPD maar 23 procent van de stemmen, tegen 28 procent voor de CDU.

De politieke onzekerheid in Duitsland heeft ook te maken met de geleidelijke opvolging van Angela Merkel. In december wees een kleine meerderheid van het CDU-partijcongres Annegret Kramp-Karrenbauer aan als opvolger van Merkel als partijleider.

Sindsdien heeft ‘AKK’ zich met optredens door het hele land ingespannen om de leden die teleurgesteld waren geraakt in Merkel weer bij de partij te betrekken. Tegelijk heeft ze zich nadrukkelijk in nationale en internationale debatten gemengd, om te laten zien dat ze de kennis en capaciteiten bezit om Merkel ook als kanselier op te volgen.

Maar na een korte opleving in de peilingen, is er voor de CDU niets te zien van een herstel. De Europese verkiezingen zijn de eerste grote test voor Kramp-Karrenbauer. Als de resultaten zondagavond tegenvallen komt dat op haar conto, want Merkel heeft nauwelijks aan de campagne deelgenomen, zoals ze bij haar vertrek als partijleider al had aangekondigd.

In het najaar zijn er opnieuw deelstaatverkiezingen, die landelijk zwaar zullen wegen, dan in drie deelstaten in het voormalige Oost-Duitsland: Brandenburg, Saksen en Thüringen. De CDU voelt vooral in Saksen de hete adem van de anti-immigratiepartij AfD in haar nek, Merkel is daar uitgesproken onpopulair. Zou de bondskanselier deze zomer volledig van het politieke toneel vertrekken, dan zou dat de CDU bij de verkiezingen in de oostelijke deelstaten kunnen helpen.