Informatie Limburg over toezicht lachgas klopte niet

broeikasgas Een fabriek in Limburg stootte jarenlang ongezien lachgas uit. Ten onrechte zei de provincie dat zij niet hoefde te controleren.

De fabriek die tientallen jaren ongemerkt lachgas uitstootte
De fabriek die tientallen jaren ongemerkt lachgas uitstootte Rob van Dullemen

De provincie Limburg moet wel degelijk toezicht houden op de uitstoot van lachgas – een sterk broeikasgas – op het chemisch-industrieel complex Chemelot. Dat meldt het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I en W). Woensdag beweerde de provincie nog dat zij daarvoor niet verantwoordelijk zijn. Nu erkent de provincie dat zaken „anders zijn voorgesteld”.

Woensdag meldde NRC na eigen onderzoek dat de acrylonitrilfabriek op Chemelot tientallen jaren grote hoeveelheden lachgas uitstootte zonder dat dit werd gemeten of geregistreerd. Chemelot heeft dat erkend.

Lachgas is een broeikasgas dat 265 maal zo krachtig is als CO2. Hoewel uit vakliteratuur bekend is dat acrylonitrilfabrieken lachgas uitstoten, werden op de fabriek van Anqore op Chemelot tot 2017 geen metingen verricht naar de uitstoot van het gas.

Volgens Europese wetgeving zijn fabrieken die lachgas uitstoten, echter wel verplicht dat gas te meten en aan de overheid te rapporteren. Lachgas staat daarvoor op een vaste lijst van schadelijke stoffen. Die metingen en de jaarlijkse rapportage moeten gecontroleerd worden door het ‘bevoegd gezag’. Normaal gesproken is dat de instantie die ook de milieuvergunning verstrekt. Voor Chemelot is dat de provincie Limburg.

Lees ook: Uitstoot vervuilend lachgas Chemelot jaren niet gemeld

De provincie hield tegen NRC echter vol dat voor alle broeikasgassen, zoals ook lachgas, de verantwoordelijkheid voor het meten en monitoren „volledig” ligt bij de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) in Den Haag. De NEa ontkende dit.

Donderdag oordeelde het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat dat de provincie ongelijk heeft: het moet wel degelijk controle houden op lachgas. De NEa houdt alleen toezicht op het Europese emissiehandelssysteem voor broeikasgassen (ETS). Lachgas uit acrylonitrilfabrieken valt niet onder het ETS.

De provincie geeft nu toe dat ze het mis had. „Blijkbaar was er intern onduidelijkheid over de rol en invulling [van het toezicht] door het bevoegd gezag”, aldus een woordvoerder.

Dit werpt de vraag op of de provincie Limburg de afgelopen decennia voldoende kritisch is geweest toen Chemelot steeds meldde dat zijn acrylonitrilfabriek geen lachgas uitstoot. Een woordvoerder van Chemelot verklaarde dat voorheen alleen gemeten werd „op vergunning-eisen”.

De vraag is: was Limburg kritisch genoeg op de rapportages van Chemelot?

Aan de uitstoot van lachgas worden in Nederland geen grenzen gesteld. Dit heeft echter geen invloed op de Europese meldingsplicht. Het bevoegd gezag, dus de provincie Limburg, is verplicht te evalueren of het jaarlijkse gestandaardiseerde verslag van de uitstoot van de fabriek „volledig, consistent en geloofwaardig” is.

Het ministerie van I en W kon donderdag nog niet beoordelen of het toezicht van de provincie adequaat was.

Een belangrijke vraag lijkt of het geloofwaardig was dat Chemelot nooit meldde dat de fabriek van Anqore lachgas uitstootte.

De fabriek op Chemelot, gebouwd in 1969, is de enige acrylonitrilfabriek in Nederland. In vakliteratuur worden zulke fabrieken, die de grondstof voor een type plastic fabriceren, vaak als bron van lachgas genoemd.

Ook Nederlandse instituten zoals het RIVM schreven er tot 2003 regelmatig over. In één zo’n RIVM-rapport staat dat er destijds lachgas-metingen bij de fabriek zijn verricht. Opmerkelijk: nieuwere rapporten noemen die lachgas-uitstoot niet meer.

Chemelot meldde na de meting van 2017 zijn omissie bij de provincie, maar gaf er geen ruchtbaarheid aan. Het RIVM leerde wel dat een onbekende bron van lachgas was ontdekt op het terrein, en heeft toen de totale Nederlandse broeikasuitstoot vanaf 1990 omhoog bijgesteld.

De gemiste uitstoot van de Anqore-fabriek bedraagt circa 0,4 miljoen ton ‘CO2-equivalenten’. Dat is evenveel broeikasuitstoot als van een kleine elektriciteitscentrale. De uitstoot van lachgas gaat onverminderd door, omdat er geen regels of financiële prikkels zijn om die te beperken.

Lees het artikel over de lachgas-uitstoot: Aanpak van ‘vergeten’ broeikasgas kan klimaatklapper opleveren