India kiest weer voor Modi, bewaker van het hindoeïsme

Verkiezingsuitslag De hindoenationalistische BJP van premier Modi heeft met overmacht de verkiezingen in India gewonnen. Haar keiharde campagne heeft vooral de 195 miljoen moslims nerveus gemaakt.

Aanhangers van de BJP vierden donderdag de overwinning in New Delhi.
Aanhangers van de BJP vierden donderdag de overwinning in New Delhi. Sajjad Hussain/AFP

Narendra Modi, India’s meest charismatische en omstreden leider in decennia, heeft het ogenschijnlijk onmogelijke voor elkaar gekregen. Voor het eerst sinds India’s onafhankelijkheid is een politieke partij anders dan ’s lands dominante Congrespartij voor een tweede termijn gekozen. En wéér met een absolute meerderheid.

Met de verpletterende zege voor Modi’s Bharatya Janata Partij en hun coalitiegenoten kwam donderdag een einde aan een ongekend bittere verkiezingscampagne die het toch al verdeelde land nog verdeelder heeft achtergelaten. Hier streed het ‘nieuwe India’ versus het oude. Hindoe-nationalisme versus secularisme. Modi versus de rest.

Het werd Modi.

De vraag is nu in hoeverre de campagne, die vooral de ruim 195 miljoen moslims in India nerveus heeft gemaakt, een voorbode is van de vijf jaar die gaan komen. Deskundigen waarschuwen dat de monsterzege de radicale stemmen binnen de BJP kan versterken. Zij zouden hun hindoe-agenda kunnen doordrukken in een land dat volgens de grondwet seculier is.

Supermacht

De 68-jarige Modi schoot in 2014 naar de macht met de belofte van „acche din”, goede dagen, voor zijn landgenoten. Voorbij zouden de jaren zijn van corruptieschandalen waarmee de Congrespartij synoniem was komen te staan. In plaats daarvan beloofde hij miljoenen banen en broodnodige economische hervormingen. Niet langer zou de wereld India zien als een ontwikkelingsland, maar als een supermacht.

Die boodschap sloeg aan, vooral onder jonge Indiërs die door betere toegang tot onderwijs en de komst van smartphones almaar groter dromen. Onder de armen maakte de premier zich geliefd met een reeks ambitieuze initiatieven: van het bouwen van miljoenen wc’s en het uitdelen van schoon kookgas tot een gratis zorgverzekering.

Maar op economisch vlak worstelt Modi om zijn woord na te komen. Een gewaagde ingreep om de verspreiding van zwart geld tegen te gaan door plots 80 procent van de bankbiljetten in omloop ongeldig te verklaren, leidde in 2016 wekenlang tot chaos. Duizenden mensen raakten werkloos.

Programma’s voor het stimuleren van onder meer de maakindustrie leidden niet tot de gehoopte banen. De pijn wordt vooral gevoeld op het platteland, waar boeren gebukt gaan onder diepe schulden, mede door maatregelen die de regering nam om de hoge inflatie te drukken.

Lees ook: De wanhoop onder boeren is door heel India voelbaar

Afstraffing bleef uit

Toch bleef de verwachte afstraffing donderdag uit. De ruim 600 miljoen Indiërs die hun stem uitbrachten, de hoogste opkomst ooit, kozen massaal voor de BJP. In Maharashtra, de deelstaat waar de agrarische crisis het meest voelbaar is, krijgt de BJP waarschijnlijk 41 van de 48 zetels. In West-Bengalen, waar de partij in 2014 slechts twee zetels won, krijgt zij er nu vermoedelijk vijftien bij.

„Het toont hoe ontzettend populair Modi nog altijd is. Hij overstijgt de kwetsbaarheid van de BJP”, zegt Michael Kugelman, Zuid-Azië-onderzoeker bij The Wilson Center, een denktank. De oppositie, een bonte verzameling van landelijke en regionale partijen, slaagde er volgens Kugelman niet in een leider naar voren te brengen die zich aan de premier kon meten. Een poging samen te werken in een grote anti-Modi-alliantie kwam nooit goed van de grond door botsende ambities.

De hoop uit 2014 maakte deze verkiezingen plaats voor dreigende scenario’s die niet draaiden om de economie, maar om de vraag in wiens handen India veilig is. Veilig voor illegale moslimmigranten die vanuit Bangladesh „massaal” de grens oversteken – door een partijleider van de BJP ook wel „termieten” genoemd.

En vooral ook veilig voor de dreiging vanuit buurland Pakistan. In februari leek een escalatie tussen de twee kernmachten op handen na een zelfmoordaanslag op een militair konvooi in de betwiste regio Kashmir. Veertig Indiase paramilitairen kwamen daarbij om het leven. India sloeg daarop terug met luchtaanvallen boven Pakistan.

Briljante campagne

Modi de hervormer werd zo Modi de bewaker. Chowkidar noemde hij zichzelf sindsdien, naar de nachtwaker die voor de huizen van de meer welvarende Indiërs te vinden is. Op sociale media namen zijn partijgenoten en supporters die bijnaam gretig over.

„De BJP heeft politiek flink geprofiteerd van de crisis met Pakistan”, zegt onderzoeker Kugelman. „Hun boodschap dat Modi als enige het land kan beschermen tegen Pakistan resoneerde onder de kiezers. Vooral omdat het trauma nog zo vers is.”

Twitter avatar narendramodi Narendra Modi Now, the time has come to take the Chowkidar Spirit to the next level. Keep this spirit alive at every moment and continue working for India’s progress. The word ‘Chowkidar’ goes from my Twitter name but it remains an integral part of me. Urging you all to do the same too!

„De BJP heeft een briljante campagne gevoerd”, zegt ook journalist en commentator Prannoy Roy, tevens een van India’s belangrijkste experts op het gebied van opiniepeilingen. „Ze slaagden er telkens in de aandacht af te leiden van de onderwerpen waar het eigenlijk over had moeten gaan. De economie voorop.”

Persoonlijke aanvallen

Er werden wel pogingen gewaagd om andere onderwerpen naar voren te krijgen. Vooral door Rahul Gandhi, leider van de Congrespartij. De jongste telg van de Nehru-Gandhi-dynastie raakte echter geregeld verzand in het reageren op persoonlijke aanvallen. Zoals over zijn vader, oud-premier Rajiv Gandhi. Zijn partij was niet opgewassen tegen de geoliede campagnemachine van de BJP.

„Veel mensen hebben geleden door maatregelen van deze regering, maar de oppositie is er niet in geslaagd de kiezers ervan te overtuigen dat zij het beter kunnen doen”, zegt Roy. Liever geven zij een tweede kans aan Modi, die hun in iedere toespraak weer op het hart drukte dat „vijf jaar niet genoeg is om 65 jaar wanbeleid ongedaan te maken.”

Lees ook over de strijd in West-Bengalen: Waar blijven de door Modi beloofde banen en wc’s?

Correctie 5 juni 2019: In een eerdere versie van dit artikel werd de uitspraak dat illegale moslimmigranten „termieten” worden genoemd, toegeschreven aan Narendra Modi. De uitspraak werd echter gedaan door een andere partijleider van de BJP. Dat is hierboven aangepast.