FIOD rolt witwasser Bitcoins op, bemachtigt ‘kasboek van de maffia’

Cybercrime De FIOD heeft een online witwasmachine opgerold. In de krochten van het internet boekt Nederland weer een opsporingssucces.

Illustratie: Studio NRC

YOU ARE NOT ANONYMOUS, prijkt boven de logo’s van het Openbaar Ministerie en de Fiscale Inlichtingen en Opsporings Dienst. THIS SERVICE HAS BEEN SEIZED.

Na een onderzoek werd woensdag Bestmixer opgerold: een onder criminelen populaire online dienst die cryptovaluta zoals Bitcoin anonimiseerde. De website toont enkel nog de bovenstaande triomfantelijke mededeling van de opsporingsdiensten. Van Bestmixer resten enkel nog reclamefilmpjes op YouTube in elf talen over hoe de dienst „anonimiteit beschermt” en „het volgen van transacties onmogelijk maakt”.

In een persbericht omschrijft de FIOD Bestmixer als een „witwasmachine” die wordt gebruikt voor het verhullen van criminele geldstromen. In de krochten van het internet zijn verschillende marktplaatsen waar onder meer drugs te koop zijn. Betalen doe je er in cryptovaluta als Bitcoin. Volgens de FIOD wordt jaarlijks voor zo’n 800 miljoen dollar (720 miljoen euro) verhandeld op deze ondergrondse marktplaatsen.

Grabbelton

Diensten zoals Bestmixer spelen een cruciale rol in die handel. „Bitcoin is namelijk niet anoniem”, zegt TNO-onderzoeker Rolf van Wegberg, gespecialiseerd in cybercriminaliteit. Iedere Bitcoin-transactie wordt geregistreerd in een openbaar kasboek. „En een Bitcoinmixer is de criminele oplossing voor dat probleem.”

Van Wegberg vergelijkt mixers met een grabbelton. Gebruikers stoppen er hun Bitcoins in, die worden gehusseld. Vervolgens krijgt iedereen andere stukjes Bitcoin terug. Het gevolg is dat je niet meer kan zien van wie welke Bitcoins waren, ze zijn alleen te herleiden naar de grabbelton. Door transacties via een mixer te laten lopen kan een crimineel ervoor zorgen dat die transactie niet naar hem te herleiden is. Overigens kan een mixer ook door bonafide gebruikers worden ingezet om anoniem te blijven.

Ik verwacht dat dit eerder het begin van de zaak is dan het eind

Rolf van Wegberg onderzoeker TNO

Via Bestmixer, volgens justitie een van de drie grootste mixdiensten ter wereld, zou afgelopen jaar zeker 200 miljoen dollar zijn ‘witgewassen’. De eigenaars van Bestmixer verdienden via commissies over de gemixte Bitcoins maandelijks zo’n 600.000 dollar. De belangrijkste klanten komen uit de VS, Duitsland en Nederland .

Lees ook: 'Daar gaat je goede reputatie als online drugsdealer'

Kasboek van maffia

De FIOD kwam op het spoor van Bestmixer dankzij een tip van beveiligingsbedrijf McAfee. Hun Nederlandse beveiligingsexpert John Fokker ontdekte vorig jaar dat servers van Bestmixer in Nederland stonden. „Op zich is het opsplitsen van een transactie door een mixer geen strafbare actie, maar Bestmixer hintte wel heel erg op witwassen. Daarop hebben wij een rapport gemaakt en dat overhandigd aan de FIOD.”

Fokker wijst erop dat Nederland een belangrijk internetknooppunt is waar hosting van servers goedkoop en juridisch aantrekkelijk is. Dat trekt soms ook foute bedrijvigheid. Volgens Fokker – die eerder bij de politie werkte – hebben de Nederlandse opsporingsdiensten dat al snel onderkend en lopen zij internationaal gezien voorop.

Dat bevestigt cybercrime-onderzoeker Van Wegberg. „Nederland is Champions League hoor, samen met Duitsland, Australië en de VS.” Hij wijst erop dat Nederland afgelopen jaren verschillende successen boekte zoals, het samen met de Amerikanen oprollen van marktplaats Hansa in 2017. Ook nu is er een schat aan gebruikersinformatie vergaard. Destijds nam de politie Hansa achter de schermen een maand over en kon men alle transacties volgen. Nu heeft de FIOD alle transacties en klantinformatie van Bestmixer in bezit. „Dat is alsof je het kasboek van de maffia te pakken hebt. Ik verwacht dat dit eerder het begin van de zaak is dan het eind.”

Lees ook de reconstructie over hoe marktplaats Hansa werd opgerold