Een beschamend hanengevecht

Zap

Mark Rutte en Thierry Baudet debatteren bij Pauw.
Mark Rutte en Thierry Baudet debatteren bij Pauw.

‘Dit is een beetje een fakedebat toch?” zei de verslaggever van Nieuwsuur toen de premier van Nederland kwam aanlopen voor zijn confrontatie met Thierry Baudet. Niet de hele NPO was blij met het debat bij Pauw. Eerder was in het NOS-programma Nederland Kiest benadrukt dat bij hen (in Veghel, ik hoop dat ook het Songfestival daar landt) over méér werd gedebatteerd dan over de vraag of er meer of minder EU moest komen.

Het was een nauw verholen sneer naar Pauw, dat de avond voor de verkiezingen alle aandacht naar zich toetrok door het faciliteren van een debat, dat was besteld door twee rechtse partijen, te voeren door twee volledig onverkiesbare partijleiders – een knieval voor de kijkcijfers waar al genoeg over is gezegd.

Dat het haantjesgevecht meer opwinding genereerde dan de overbevolkte kippenren in de meeste verkiezingsdebatten, was geen verrassing. Er werd fel naar elkaar gepikt en de kemphanen kwamen ook fysiek vlak bij elkaar. Dat kwam ook door de slimme opstelling in de Rode Hoed: Rutte en Baudet hadden elk een hoge kruk en een watertafeltje en er was maar een paar meter tussenruimte.

Jeroen Pauw, die beloofd had het gesprek ‘onpartijdig’ te leiden, stond er relatief ver vanaf. Hij leek een tikkeltje gespannen, maar hoefde niet veel te doen.

Baudet leek in het eerste deel van het debat de meeste zin te hebben. Hij viel Rutte scherp aan, rolde herhaaldelijk zijn ogen om te benadrukken dat hij niet onder de indruk was van de tegenwerpingen van de premier. Die leek een beetje overdonderd en bleef soms ook net wat lang op zijn kruk zitten. Vooraf had Bas Heijne in M voorspeld dat Rutte heel vaak ‘stabiel’ zou zeggen – de premier zei vooral heel vaak ‘banen’.

Het debat kantelde halverwege, toen Rutte en Baudet de kans kregen elkaar een ‘persoonlijke vraag’ te stellen. Baudet vroeg: „Wanneer heeft u voor het laatst gehuild?” Rutte gaf geen krimp, noemde het overlijden van zijn vader, zijn broer en zijn zus. Baudet vroeg door: wanneer was zijn zus dan overleden. „Vier jaar geleden.” Baudet: „Vier maanden geleden. Gecondoleerd.”

De zaal viel stil en het leek ook tot Baudet doorgedrongen dat hij met zijn impertinente vraag niet alleen Mark Rutte zeer menselijk had gemaakt, maar bovendien zichzelf had gepositioneerd als een ijskonijn zonder levenservaring.

In een bijzin zei Rutte nog iets over ‘ongepaste vragen’. Even later wist Baudet zich weinig raad met een vraag over zijn vrouwbeeld, ook al omdat Rutte probeerde uit de buurt te blijven bij expliciet moralisme.

Terug op beleidsterrein stoven de mannen weer op elkaar af, vooral waar het ging over het migratiebeleid. Daar werd duidelijk dat dit inderdaad een debat tussen rechts en rechtser was. Moesten migranten nu worden tegengehouden aan de Nederlandse of aan de Europese grens?

Minutenlang ging het gepassioneerd over hekken en kranen die open of dicht stonden. De leiders van de twee grootste partijen van het land leken het buiten de deur houden van vreemdelingen als het hoogst denkbare beleidsdoel te zien. Geen woord over waarom mensen op de vlucht gaan. Eigenlijk geen woord over het feit dat het mensen zijn die zich aan een grens melden. Dat was een beschamend tafereel.

Het toonde dat voor maar een deel van de kijkers dit debat electoraal relevant was – Nederlandse partijen zijn nu eenmaal klein. Al begreep ik na een uur ook wel weer waarom er overal ter wereld altijd weer hanengevechten worden gehouden. Ze zijn niet mooi, vaak ook niet prettig om naar te kijken – maar wel spannend en daarmee winstgevend.