Dit amusement is nu NPO-onwaardig

Publieke omroep De regering wilde een einde aan ‘plat vermaak’ op de publieke omroep. Vier amusementsprogramma’s gaan nu op zwart.

Smaakt naar Meer, het napraatprogramma van Heel Holland Bakt, trekt te weinig kijkers onder de vijftig jaar.
Smaakt naar Meer, het napraatprogramma van Heel Holland Bakt, trekt te weinig kijkers onder de vijftig jaar. Beeld Omroep MAX

De NPO schrapt vier amusementsprogramma’s die te weinig jonge kijkers trekken. Behalve Een tegen 100 (Avrotros), het spelprogramma dat om die reden sinds vorige maand bij RTL wordt uitgezonden, stopt de publieke omroep met The Graham Norton Show (BNNVARA), Dynamo Live At The O2 (BNNVARA) en Smaakt naar meer (MAX). In totaal voldoet bijna de helft van alle amusementsprogramma’s bij de publieke omroep niet aan de eisen van de nieuwe Mediawet. Verandert er niets dan verdwijnen komend jaar nog zeven titels.

Het zijn de eerste zichtbare consequenties van de nieuwe regels die onder voormalig staatssecretaris Sander Dekker (Media, VVD) zijn ingevoerd. Dekker wilde een eind maken aan „plat vermaak”. Hij wilde af van programma’s als Ranking the Stars en van Bananasplit. De publieke omroep zou met amusement oneerlijke concurrentie bieden aan de commerciële omroepen, die leven van vermaak. Was ‘verstrooiing’ tot dan toe nog een van de kerntaken, sinds januari 2017 is amusement alleen toegestaan als het nut heeft. Als de kijker er iets van opsteekt, óf als een programma bovengemiddeld veel ‘moeilijk bereikbare kijkers’ trekt – jonge kijkers dus. Voor programma’s die worden uitgezonden op NPO1 zijn dat kijkers onder de 50 jaar. Voor NPO3 gaat het om kijkers jonger dan 35 jaar. Amusement dat twee jaar op rij te weinig kijkers uit die leeftijdsgroep bereikt, wordt geschrapt.

Jan Slagter, directeur van ouderenomroep Max, noemt de selectiviteitstoets „pure leeftijdsdiscriminatie”. Naar Smaakt naar Meer, het napraatprogramma van Heel Holland Bakt, keken gemiddeld 1,3 miljoen mensen – te weinig waren onder de vijftig jaar. „Mag er door ouderen dan niet gelachen worden”, vraagt Slagter zich af. Hij hoopt dat ze nog een seizoen mogen produceren. De redactie van het programma staat nog onder contract – frictiekosten komen voor rekening van de omroep. Zo niet dan maakt de redactie mogelijk een „volledig vernieuwd format”, waarmee MAX zowel ouderen als jongeren hoopt te trekken. De NPO laat in een reactie weten dat de vier programma’s „in het restant van 2019 en na 2019” niet meer worden uitgezonden.

De publieke omroep zond afgelopen jaar 23 programma’s uit die in de categorie amusement vielen. Programma’s zoals Boer zoekt Vrouw en Wie is de Mol?. Behalve de vier programma’s die geschrapt worden, zijn er nóg zeven die de norm niet haalden. Daaronder zijn De Curling Quiz, Eén van de Acht, Animal Crackers en De Grote Songfestivaltest. Bijna de helft van al het amusement bij de publieke omroep haalt de norm dus niet.

Toenemende druk

Met ingang van de nieuwe regels daalt het aantal amusementsprogramma’s. In 2017 zond de publieke omroep nog 27 titels in deze categorie uit.

Al speelt ook een koerswijziging bij de omroepen mee. De omroepen ervaren „toenemende druk” vanuit de NPO. Op budgetten, op de programmering. Zij vrezen, zo is de boodschap in de nieuwste jaarverslagen, hun onafhankelijkheid en identiteit te verliezen. Omroepen positioneren zich duidelijker: KRO-NCRV zet nadrukkelijker in op de „christelijke waarden ‘Geloof, Hoop en Liefde’”. De omroep voert campagne onder de slogan ‘Laten we wat meer naar elkaar omkijken’. BNNVARA wil maatschappelijk relevanter zijn – om die reden stopt de omroep met Ranking the Stars (een spelshow met bekende Nederlanders, drank en ‘niet-alledaagse vragen’) en De Gevaarlijkste Wegen (ook met BN’ers). Programma’s die overigens al onder een vergrootglas lagen. Volgens kijkerspanels hebben ze te weinig ‘publieke waarde’ – ze dragen weinig bij aan sociale samenhang bijvoorbeeld, of zijn niet gemaakt vanuit maatschappelijke betrokkenheid.

Maar dat alleen verklaart niet het lage percentage amusement. Er werden in 2018 honderden programma’s gemaakt, waarvan slechts een heel klein deel deze categorie valt. Waar is Heel Holland Bakt in het rijtje? Of het Eurovisie Songfestival?

Er is veel ruimte voor amusement in het grijze gebied. De publieke omroep bepaalt namelijk zelf in welke categorie een programma valt. Daarvoor is de Werkgroep Classificatie opgericht. Zij bekijken aan de hand van een vragenschema of tv-programma’s in de categorie ‘cultuur’, ‘informatie’, ‘educatie’ of ‘amusement’ vallen. Bij human interest-programma’s gaat het om vragen als: is het maatschappelijke of psychologische vraagstuk belangrijker dan de vorm van het programma? En: geeft het programma inzicht in het karakter van de hoofdpersoon? Als het antwoord twee keer ‘ja’ is, dan is het cultuur, en geen amusement. Bij quizzen gaat het om vragen als: kun je minder dan tienduizend euro winnen? Is er een vakjury? En krijgt de kandidaat begeleiding van een vakman? Bij drie keer ‘ja’ is het geen amusement. Heel Holland Bakt krijgt zo het label ‘artistiek spel’, en heet dus ‘cultuur’. Net als het Eurovisie Songfestival.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.