Op Justitie strandt de vierde VVD’er in vier jaar

De Haagse Stemming Met Mark Harbers, Pieter Heerma en Rob Roos. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!

Het megaministerie van J en V eist een nieuw VVD-slachtoffer. Het CDA ruilt de ene dynastie in voor de andere. En de Eerste Kamer heeft na honderden jaren haar eerste integriteitscode, met dank aan Anne-Wil Duthler.

CIJFERMALAISE: Als Franse koningen die vol enthousiasme de troon bestijgen, onvermijdelijk op weg naar de guillotine, zo blijven VVD-bewindslieden op het ministerie van Justitie en Veiligheid elkaar volgen naar de uitgang. Met het vertrek van Mark Harbers als staatssecretaris van Asiel en Migratie verdwijnt alweer de vierde VVD’er in vier jaar van het mega-ministerie, dat juist op aandringen van de VVD werd gecreëerd. Alweer ontstond de indruk dat het ministerie informatie had achtergehouden. En dat onder Harbers, die bij zijn aantreden juist “volledige transparantie” had aangekondigd. Het betekent het onverwachte afscheid van een ‘superbureaucraat’ op J en V, schrijft Floor Boon. Een onverzettelijke staatssecretaris, “onbuigzaam als een strijkplank”, die door zijn eigen partij en door Kamerleden geprezen werd. Lili en Howick, het Marrakesh-migratiepact, het kerkasiel en het kinderpardon: hij overleefde ze allemaal. Maar net als zijn gevallen voorgangers werd juist zijn eigen ministerie hem fataal.

Cijfermalaise II: Hoe zat het nu precies? Het begon met een lijst van Harbers’ ambtenaren. Die rangschikten alle misdrijven van vorig jaar waarbij asielzoekers op enig moment verdacht werden, ruim vierduizend in totaal, in een nette top-tien. Maar de op een na grootste categorie – ‘overig’ – bleek bij navraag door De Telegraaf een aantal relatief zeldzame maar ernstige vergrijpen te bevatten. Daardoor bleven bijvoorbeeld 51 verdenkingen van zedendelicten en 31 verdenkingen van poging tot moord of doodslag – waarvan één met dodelijke afloop, liet Harbers gisteren weten – buiten beeld in de tabel. Hij had het zelf niet zo gewild, aldus de staatssecretaris, maar het gebeurde wel onder zijn verantwoordelijkheid. En dus zag hij maar één uitweg: opstappen.

ONZE LIEVE HEERMA: Het CDA maakte gisteren zijn eigen troonopvolging door. Sybrand Buma treedt in Friesland als burgemeester in de voetsporen van zijn voorvaderen. Voor zijn opvolger in Den Haag is dat niet anders. Tweede Kamerlid Pieter Heerma, die de fractie voorlopig als tussenpaus gaat leiden, is namelijk niet de eerste Heerma op die plek: zijn vader Enneüs leidde het CDA al eens (zonder veel succes) in de Paarse jaren 90. Met Heerma krijgen de christendemocraten voor het eerst een agnost aan het roer, schrijft Lamyae Aharouay, maar dan wel één met een conservatieve inslag. Eén ding belooft hij nu al: partijleider van het CDA wil hij écht niet worden, dit fractievoorzitterschap is een tijdelijke klus.

EEN STEEN IN DE HOFVIJVER: De palmboom was al uit de blauwdrukken geschrapt, nu gaat ook de geheimhouding van de verbouwingsplannen zelf in de prullenmand. De renovatie van het Binnenhof, die in 2016 om veiligheidsredenen nog geheim was verklaard, wordt toch in alle openheid uitgevoerd. Dat beloofde staatssecretaris Raymond Knops (Binnenlandse Zaken, CDA) dinsdag aan de Kamer: “Het uitgangspunt wordt ‘openbaar, tenzij’.”

IT AIN’T EASY BEING GREEN: Terwijl het kabinet bijna zes miljard euro binnenhaalde met de allereerste groene staatsobligaties, mocht de Eerste Kamer nog eens kauwen op de Klimaatwet. Het werd zoals verwacht – u las het hier al – een weinig spannende bedoening. Na alle geruchten over tegenstemmende senatoren in de bankjes van de coalitie, verliep het debat zelf vrij kalmpjes. Voor het kabinet is dat gunstig. Als de gezamenlijke afspraak – 95 procent CO2-reductie in 2050 – straks door de senaat is, kan men zich weer volledig toeleggen op de plannen van het klimaatakkoord. Die zijn nog altijd onzeker. En juni, de maand waarin nieuwe maatregelen zijn aangekondigd, nadert rap.

DE DA DUTHLER CODE: Over de eigen integriteit was de senaat het al helemaal roerend eens met zichzelf. Voor het eerst in de geschiedenis krijgt de Eerste Kamer een eigen integriteitscode, besloten alle fracties gisteren. Het was reden voor blijdschap, en zelfs lichte opluchting, onder de voorvechters in de senaatsbankjes. Een jaar geleden leek zo’n code nog zo goed als ondenkbaar. Maar de heibel binnen en buiten het Binnenhof over de adviesklussen van Anne-Wil Duthler gaf de integriteitscode precies de benodigde urgentie.

CIJFERMALAISE, REPRISE: Het was een plan van Sander Dekker (VVD), toen nog staatssecretaris op onderwijs: een verplichte eindtoets voor elke basisschoolleerling. Toetsenmaker Cito kreeg sindsdien forse concurrentie. Maar bij die concurrenten bleek het dinsdag helemaal mis. Bij 20.000 leerlingen, elf procent van alle achtstegroepers, kwam het verkeerde schooladvies uit de toets rollen. Geen beste reclame, zeker nu de coalitiepartijen op het punt stonden de eindtoets een grotere rol te geven naast het advies van de leraar.

LOKAAL BOREAAL: De teksten van Thierry Baudet zijn voor de partijleider van Forum voor Democratie geen vrijblijvende denkoefening. Maar ook in zijn eigen gelederen zien ze hem soms liever even dimmen. De nieuwste uitlatingen van Baudet, waaronder het filmpje (“Ich habe es gewusst”) dat hij vorige week online zette, hebben de formaties in de provincie onder druk gezet. Rob Roos, FVD-fractievoorzitter in Zuid-Holland, voelde de gevolgen, zegt hij in De Telegraaf. “Ik heb Thierry ook gemeld dat ik er niet blij mee ben. Maar ja, het kwaad is nu al geschied.”

WAT WIJ LEZEN, LUISTEREN EN KIJKEN:
De poppetjes: Welke Europese lijsttrekker zwaaide ooit met een verbrande bijbel? En wie pleit voor een antiracismetaks? Je leest het in het grote NRC-smoelenboek met alle Europese lijsttrekkers. Ook vandaag in NRC: de Spitzenkandidaten en de grote Europese machtsblokken.

De knikkers: De invloed van de Europese Unie is overal. Lees terug wat het Europarlement de afgelopen jaren voor elkaar kreeg. En: wat merk je van de EU op een doodgewone werkdag, of op het boerenland, in een vissersdorp of op de universiteit?

Het spel: Twee debatten staan vandaag op de agenda. Om 20:30 gaan de Europese lijsttrekkers in debat op NPO1. En om 23:00 debatteren op dezelfde zender premier Rutte en Forum voor Democratie-leider Baudet in Pauw. NRC is erbij.

Meer luisteren: Heel veel meer over de Europese Unie hoor je in het tweeluik van NRC-podcast Haagse Zaken. In aflevering 1 neemt Lamyae, vanuit Brussel, alles door wat een goedgeïnformeerde kiezer moet weten. In aflevering 2 staan de vele vragen centraal die luisteraars stelden. De EU-experts van NRC geven antwoord.

Meer lezen: Fan van nieuwsbrieven én van Europa? Dan is er nieuws, want De Haagse Stemming verkeert in goed gezelschap. Een uitgebreide analyse van de uitslagen ontvang je komende maandag direct in je inbox met de Europa-nieuwsbrief. Voor Brexit-liefhebbers houdt het daar niet op. Ook in de maanden die volgen, verschijnt de Brexit-nieuwsbrief van NRC iedere donderdag. Schrijf je in!

QUOTE VAN DE DAG:

“Jij kan het mislukt vinden, maar ik zie dat jij naar me toekomt om me er een vraag over te stellen, dus het is zeker gelukt.”

Tunahan Kuzu blikt met Rutger Castricum voor De Hofbar terug op het filmpje van zijn staandehouding met een Palestijnse vlag op straat in Jeruzalem.