Nog een jaar te gaan voor donorwet: lichte toename registraties

Het aantal registraties voor orgaandonatie blijft net als voorgaande jaren stijgen, maar die toename lijkt wel te stagneren.

Registratieformulier voor donorregistratie.
Registratieformulier voor donorregistratie. Foto Frank van Beek/ANP

Het aantal mensen dat zijn of haar keuze over orgaandonatie in het donorregister heeft opgegeven is vorig jaar opnieuw gestegen. Met nog een jaar te gaan voordat de nieuwe donorwet van Pia Dijkstra op 1 juli 2020 wordt ingevoerd, hadden begin 2019 zo’n 6,4 miljoen Nederlanders (42 procent) van 12 jaar of ouder zich geregistreerd. Dat zijn er ruim 57.000 meer dan het vorige ijkpunt in april 2018, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek donderdag.

Meer dan de helft van de geregistreerde personen (58 procent) geeft toestemming voor orgaandonatie. Daarbij kan ook de keuze zijn gemaakt om slechts enkele organen ter beschikking te stellen. 11 procent zegt de keuze te laten aan nabestaanden of heeft daar iemand anders voor aangewezen. 1,56 miljoen geregistreerden (31 procent) geven expliciet géén toestemming voor donatie. Volgens de nieuwe donorwet staat iedereen die geen bezwaar heeft aangetekend automatisch geregistreerd als orgaandonor.

Het percentage Nederlanders dat aangaf zijn of haar organen niet te willen doneren is de afgelopen jaren gestegen. In 2014 was dat nog 27,4 procent, begin 2019 was dat toegenomen tot 30,6 procent. Die stijging is vooral ten koste gegaan van het aandeel geregistreerden dat wél toestemming gaf: dat daalde van 48,5 procent in 2014 naar 45,8 procent dit jaar. Nadat mensen hun keuze hebben opgegeven, kunnen zij overigens nog op elk moment van gedachten veranderen. Zo veranderden tussen april 2018 en januari 2019 ruim 8.000 mensen hun registratie van ‘toestemming’ naar ‘geen toestemming’.

Jongeren registreren zich vaak nog niet

Vooral jongeren tussen de 12 en 18 jaar hebben zich vaak nog niet geregistreerd. Minder dan 1 procent van de Nederlanders in die leeftijdsgroep had op 1 januari de keuze gemaakt voor wel of geen orgaandonatie. Naarmate de leeftijden vorderen worden de percentages hoger, maar nadat Nederlanders de vijftig passeren nemen die weer af.

„Vanuit het Donorregister mogen wij burgers onder de 18 jaar niet aanschrijven”, verklaart een woordvoerder. „Dus we zijn in de leeftijdscategorie 12 tot 18 afhankelijk van spontane meldingen. Aangezien we burgers die 18 jaar worden, wel aanschrijven met het verzoek om zich te registreren in het Donorregister, is het aantal registraties boven de 18 aanzienlijk hoger.”

Lees ook: De nieuwe donorwet: wat verandert er voor u?

Wat ook opvalt is dat vrouwen zich al vaker hebben geregistreerd dan mannen. Van alle Nederlandse vrouwen van 12 jaar of ouder heeft 45 procent een keuze gemaakt voor wel of geen orgaandonatie of heeft de keuze gelaten aan iemand anders. Op het totaal stelt 27 procent van de vrouwen de organen ter beschikking willen stellen, al dan niet met donatiebeperking. Het percentage mannen dat al een keuze heeft vastgelegd is lager, 39 procent. 22 procent van het totaal geeft expliciet toestemming. Dat dit percentage lager ligt dan bij vrouwen, heeft waarschijnlijk te maken met het totaal aantal registraties dat voor mannen lager ligt. Een verklaring voor het verschil tussen mannen en vrouwen heeft het Donorregister niet.