Miljoenen Facebookgebruikers zien extreemrechtse desinformatie

Onderzoek In aanloop naar de Europese verkiezingen verwijderde Facebook tientallen extreemrechtse pagina’s en accounts die door zes miljoen mensen werden gevolgd.

Facebook bestrijd politieke manipulatie in een „War room” in Dublin. Foto Reuters
Facebook bestrijd politieke manipulatie in een „War room” in Dublin. Foto Reuters

Miljoenen Europeanen zijn in aanloop naar de Europese Parlementsverkiezingen op Facebook blootgesteld aan misleidende, extreemrechtse propaganda. Dat concludeert de online activistengroep Avaaz.

In haar onderzoeksverslag beschrijft Avaaz tientallen netwerken die desinformatie en haatberichten verspreidden, in Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Italië, Polen en Spanje.

Facebook besloot daarop 77 pagina’s en 230 accounts te verwijderen. Tezamen goed voor 6 miljoen volgers. Avaaz meldt dat de extreemrechtse trollen meer volgers hebben dan alle pagina’s van uiterst rechtse partijen in de onderzochte landen bij elkaar. In totaal vond de activistengroep meer dan 500 „verdachte” pagina’s en groepen op Facebook. Hun berichten werden in drie maanden maar liefst 533 miljoen keer bekeken. Tot nu toe heeft Facebook twintig procent van de door Avaaz ontmaskerde activiteit geblokkeerd.

Er zijn geen aanwijzingen dat buitenlandse mogendheden achter de pagina’s zitten.

Gecoördineerde acties

De extreemrechtse trollen verspreidden onjuiste of opzettelijk misleidende berichten, gebruikten in veel gevallen nepaccounts en overtraden de huisregels van Facebook met gecoördineerde acties die berichten een groter bereik moesten geven. Soms deden ze zich voor als bekende politici. In andere gevallen beheerden ze fanpagina’s voor politieke partijen.

Lees ook het interview met Nathaniel Gleicher, hoofd cybersecurity van Facebook: ‘We verwijderen elke dag miljoenen nepaccounts’

Een door Facebook geblokkeerde pagina, opgericht ter ondersteuning van de Italiaanse anti-migratiepartij Lega, deelde een 10 miljoen keer bekeken video waarin werd gesuggereerd dat Afrikaanse migranten een politieauto vernielden. In werkelijkheid werd de video gemaakt op een filmset.

In Duitsland werd een nepcitaat van Frans Timmermans verspreid. „Monoculturen moeten worden weggevaagd. (..) De massa-immigratie van moslimmannen naar Europa is noodzakelijk om dit doel te bereiken”, zou de vicevoorzitter van de Europese Commissie hebben gezegd.

In het Verenigd Koninkrijk deelden de trollen een blog met een onthoofding en de bewering: „een miljard moslims willen Sharia”.

Prangend probleem

Het rapport onderstreept een prangend probleem voor Facebook. Sinds het bedrijf eind 2016 compleet werd verrast door een grootschalige Russische desinformatiecampagne gericht op Amerikaanse kiezers, treedt het strenger op tegen „onecht gedrag”. Bijna wekelijks meldt het een nieuw desinformatienetwerk uit de lucht te hebben gehaald. Miljoenen nepaccounts worden automatisch verwijderd binnen een paar minuten nadat ze zijn aangemaakt. Speciaal voor de Europese verkiezingen werd een „War Room” in Dublin opgetuigd waar werknemers politieke manipulatie moeten opsporen.

Maar ondanks die inspanningen lukt het Facebook niet alle extremistische en manipulatieve berichten van het platform te weren, toont een rapport als dat van Avaaz aan. Een ander voorbeeld is de video van de moord op 51 moskeegangers in de Nieuw-Zeelandse stad Christchurch, die zeker vierduizend keer werd bekeken voordat Facebook hem verwijderde en daarna nog duizenden keren werd geüpload. Andere sociale media kampen met dezelfde problemen, maar door zijn omvang (het netwerk heeft 2,3 miljard actieve gebruikers), bereikt desinformatie en extremistisch materiaal op Facebook verreweg de meeste mensen.