Groningers zijn moedeloos, machteloos

Westerwijtwerd De aardbeving in Westerwijtwerd is de derde zware in zeven jaar tijd. Groningers hebben steeds minder vertrouwen in de beloftes van Den Haag.

Sip Woudstra (53) weet het even niet meer. Na de aardbeving in Huizinge in 2012 had hij zijn huis in Westerwijtwerd al voor 20.000 euro laten repareren. Woensdagochtend maakt hij voor de zoveelste keer een rondje langs zijn huis. Weer nieuwe scheuren. Weer verzakte kozijnen. Weer moet hij de schade melden en afwachten.

„Ik was altijd blij met dit plekje”, zegt hij over het Groningse dorpje dat woensdagochtend werd opgeschrikt door een aardbeving met een magnitude van 3,4. Dertig jaar woont hij al in Westerwijtwerd. „Drie maanden geleden kwam een inspecteur langs die zei dat ik me om mijn huis niet druk hoef te maken.” Maar Woudstra twijfelt. „Word ik in slaap gesust of is het de realiteit?” Hij weet het niet.

Het huis tegenover hem wordt platgegooid vanwege de schade. Verderop in de straat is een open plek waar ooit een huis stond. En de stelling van de dorpsmolen leunt op een onbewoonbaar huis ernaast. „Langzamerhand wil ik hier wel weg”, zegt Woudstra die zijn pensioen in zijn huis heeft zitten. „Weg uit dit bevingsgebied.”

Woensdag vond de derde zware aardbeving in zeven jaar plaats. De zwaarste beving was in 2012, in Huizinge, met een kracht van 3,6. Vorig jaar was er een aardbeving in Zeerijp, ook met een kracht van 3,4. En nu rommelde de grond onder Westerwijtwerd, maar de beving werd in een groot deel van de provincie en in de stad Groningen gevoeld. Bij het schadeloket van de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG) zijn woensdag 431 meldingen van schade binnengekomen.

„Het ministerie brengt ons bewust in gevaar”

Gerhard Visker, inwoner Groningen

Gerhard Visker (63) heeft de Groningse vlag halfstok gehangen aan zijn woning in Westerwijtwerd. Niet omdat hij bang is voor zijn veiligheid. „Nee, aan die bevingen wen je wel.” Die vlag hangt halfstok omdat hij boos is over de gevolgen van de bevingen. „Het ministerie brengt ons bewust in gevaar”, zegt hij. „Ze zeggen wel dat ze gaan stoppen met de gaswinning, maar dat zeggen ze.” Visker gelooft niet meer in wat „ze” zeggen.

Na de beving in Huizinge raakten duizenden huizen beschadigd. De beving van vorig jaar in Zeerijp leidde tot nieuwe Haagse maatregelen. Het kabinet kondigde aan de gaskraan in 2030 te willen sluiten en een nieuwe schadehersteloperatie werd opgesteld. Ook kreeg de versterkingsoperatie – waarbij tienduizenden panden zo veilig moeten worden gemaakt dat mensen levend hun huis uit kunnen bij een zware beving – een herstart.

Boze boeren verzamelen zich woensdagmiddag met hun tractoren in Middelstum voor een protest tegen de (gevolgen van) gaswinning. Foto: Kees van de Veen

Maar over de sluiting van de gaskraan is veel onduidelijk, bijvoorbeeld hoe snel die dichtgaat. Daarnaast verloopt de versterkingsoperatie uiterst traag en werkt het met modellen waarbij de NAM, het bedrijf dat het gas oppompt, betrokken is. En het schadeherstel heeft een enorme achterstand. Duizenden mensen wachten al een jaar of langer op een oordeel over hun schade.

Minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) zei woensdag, voorafgaand aan een al gepland gaswinningsoverleg in de Tweede Kamer, bereid te zijn tot „onorthodoxe maatregelen” om de Groningers te helpen. Maar een generaal pardon voor gedupeerden die al lang wachten op afhandeling van hun schade is volgens hem „technisch” onmogelijk. Wel kan volgens hem het tempo waarin schadeclaims worden afgehandeld en huizen worden versterkt omhoog. Zo krijgen gedupeerde bewoners met schades tot zo’n 10.000 euro de mogelijkheid zelf een aannemer in te schakelen die de schade taxeert én repareert.

Lees ook: Zware gasbeving in Groningen: 'Het voelt alsof je op een vulkaan leeft'

In Westerwijtwerd geloven ze steeds minder in de beloftes van Den Haag. Waren eerst vooral bestuurders en politici de kop van Jut, nu twijfelt de lokale postbode zelfs aan de integriteit van overheidsinstanties. Hoe het kan dat de epicentra van de drie grote bevingen allemaal in een relatief kleine plaatsen werden gemeten, vraagt de postbode terwijl hij voorbij fietst. „Ik weet het niet, maar misschien doet het KNMI dat wel expres om de burgers in grote plaatsen gerust te stellen.” Dat de postbode daarin niet de enige is, blijkt ook uit de vele samenzweringstheorieën die op sociale media rondzingen.

Die samenzweringen zijn deels toe te schrijven aan de machteloosheid en moedeloosheid van de gedupeerde Groningers, die al jaren wachten op een veilig huis. Om de zoveel tijd krijgen ze met nieuwe instanties en dus nieuwe deskundigen, experts en medewerkers te maken krijgen. Zonder dat ze verder komen.

Toch geven de Groningers niet op. Melkveehouder Jan Schouten (46) uit Kantens was tijdens de beving al op het land. ‘Dat is een hele dikke’, appte hij in de groep met lokale boeren over de beving. Een andere boer reageerde: ‘Tijd voor tractoren.’ Een paar uur later stonden zeker vijftig boeren met hun trekkers en honderd belangstellenden op het grasland van boer Kevin, net boven Westerwijtwerd, om te demonstreren.

Want die beving, zegt Schouten, overvalt je. „Je vertrouwt de wetgever en je denkt dat de bodem rustig wordt”, zegt Schouten. En dan toch. „Deze beving maakt je machteloos.” Het raakt hem. Na de beving in Huizinge heeft hij zijn hele huis moeten slopen, omdat het te gevaarlijk was. „Die emotie komt terug”, zegt Schouten. „Maar we moeten doorgaan, voor dit gebied.”

Met medewerking van Claudia Kammer.