Opinie

Enkele reis richting aanrechtkunde

Joyce Roodnat Joyce Roodnat is aangedaan door het overlijden van Doris Day. Een geniale zangeres en actrice, die opgesloten zat in haar rol als deugdzaam meisje.

Joyce Roodnat

Nog even over Doris Day. Ze overleed en dat deed me veel. Ze was een geniale zangeres. Love me or leave me or let me be lonely… helder wordt mistig terwijl ze haar stem een ogenblik laat breken. I’d rather be lonely than happy with somebody else… ik breek mee.

Maar over haar stem en haar vermogen om een simpele song om te vormen tot meesterwerk gaat het maar heel even, in de necrologieën. Die ginnegappen liever over haar imago, dat werd opgemetseld en afgebakken in films als Pillow Talk: Doris Day, in roze nachtpon, belt met Rock Hudson. Op gescheiden locaties, maar door de split-screenmontage lijkt het of ze samen zijn: oooh, het is nét of deugzame Doris met mooie Rock in bed ligt. (Enne… is Hudson nou echt zo’n mooie man? Met die kin? Hmm. Net als veel filmsterren is hij vooral hoe mannen zichzelf graag zien.)

Doris Day stond voor de vrouw die na de Tweede Wereldoorlog de bedoeling was geworden. Smetteloos blond. Gezond, sportief, volgzaam. Kinderlijk, grappig en een tikje onnozel. Veroordeeld tot een roemloos professoraat in de aanrechtkunde. Vooral niet ambitieus want „when they hit thirty” (cf. T. Baudet in een ‘essay’) moeten vrouwen getrouwd zijn en moeder. Zo niet, dan zijn ze rijp voor de sloop.

Doris Day en Rock Hudson in ‘Pillow Talk’. Foto Universal Studios

Hoe erg dat is? Heel erg. Het maakte velen gek van frustratie. Denk aan Betty Draper in de serie Mad Men. In de ochtend van wéér een saaie huisvrouwdag pakte ze een geweer en schoot uit pure onvervuldheid op de duiven van de buurman. Het ergste was dat niemand reageerde. Het maakte niets uit, er was geen ontkomen aan.

Zelfs niet voor Susan Sontag. Schrijver, kunstenaar. Als jonge vrouw al duidelijk briljant, maar ook getrouwd met Philip Rieff – zijn naam worde vervloekt. Haar biograaf ontdekte dat zij de studie over Sigmund Freud (The Mind of the Moralist, 1959) schreef, waarmee Rieff hoge ogen gooide. Valselijk, maar Sontag hield haar mond. Hoe hij dat voor elkaar kreeg? Door bij hun echtscheiding te dreigen haar hun zoontje af te pakken. Rieff exploiteerde haar brein voor ‘zijn’ boek en hij exploiteerde haar moederschap om dat geheim te houden. Hij pakte haar dubbel op haar vrouw-zijn.

Susan Sontag en Doris Day. Twee talentvolle vrouwen, opgesloten in hun rol. Sontag schreef en ontsnapte. Day bleef haar tophit ‘A guy is a guy’ vertolken. Honderden keren zong ik gedachteloos mee, nu volg ik regel voor regel de song die in marstempo door een meisjesleven jakkert. Een man stalkt haar, like I knew he would. Hij wil zoenen. Zij niet. Hij doet het toch. Ze trouwen, want they all agree on a married life for me. De laatste zin is ronduit naargeestig: That’s what he did to me. Dat is wat hij me aandeed.