Dorstige Toepolevs gaan met pensioen

Aeroflot De Russische luchtvaart neemt na veertig jaar afscheid van de Toepolevs, die een slechte naam kregen na vliegtuigrampen.

Veel Russen zullen met weemoed terugdenken aan de Toepolev. In de tijd dat vliegen in West-Europa een onbetaalbare luxe waren, was het voor Sovjetburgers de normaalste zaak van de wereld.
Veel Russen zullen met weemoed terugdenken aan de Toepolev. In de tijd dat vliegen in West-Europa een onbetaalbare luxe waren, was het voor Sovjetburgers de normaalste zaak van de wereld. Foto Andrey Rudakov/Bloomberg

Hij was onveilig, hij maakte een takkenherrie en hij slurpte kerosine. Maar veel Russen zullen met weemoed terugdenken aan de Toepolev, het vlaggenschip van de Sovjet-luchtvaart.

Deze week ging de laatste Russische Toepolev met pensioen. Op maandag had de TU-134 van de regionale luchtvaartmaatschappij Alrosa nog 70 passagiers vervoerd van Irkoetsk naar Mirny, in Jakoetië (Siberië). Dinsdag maakte het bijna veertig jaar oude toestel zijn laatste vlucht naar Novosibirsk. Daar zal het deel uit gaan maken van de collectie van het luchtvaartmuseum van vliegveld Tolmatsjevo.

Met de pensionering van de Toepolev komt er een einde aan een tijdperk – en niet alleen omdat de roemruchte schlagerzangeres Alla Poegatsjova toestel RA-65693 nog heeft gebruikt om te toeren.

De TU-134 en zijn tweelingbroer TU-154 werden ontworpen in de jaren zestig en vormden de ruggengraat van Aeroflot, de luchtvaartmaatschappij van de Sovjet-Unie. Dankzij de Toepolevs werden afgelegen plekken in het Sovjetrijk ineens bereikbaar. Toen vliegvakanties nog een onbetaalbare luxe waren in West-Europa, was vliegen voor sovjetburgers al de normaalste zaak van de wereld.

Lees ook: Rusland neemt Toepolev-134s uit de roulatie

In de jaren zeventig golden de Toepolevs nog als betrouwbaar, maar na het einde van de Sovjet-Unie kregen de toestellen een slechte naam. Het aantal vliegrampen met de TU-134 en TU-154 was inderdaad schrikbarend, hoewel veel ongelukken zijn toe te schrijven aan slecht onderhoud, extreme weersomstandigheden of fouten van de bemanning. In 2010 crashte de TU-154 van de Poolse president Lech Kaczynski bij het Russische Smolensk nadat de gezagvoerder probeerde te landen in dichte mist. Na een crash in 2011 bij Petrozavodsk (54 doden) gebood de Russische president Medvedev om de TU-134 uit dienst te nemen. In tijden van stijgende brandstofprijzen was dat ook een logische keuze: de dorstige Toepolevs waren economisch niet meer rendabel.

Vanaf deze week vliegt geen enkele Russische luchtvaartmaatschappij met de TU-134 of de TU-154. Alleen de Noord-Koreaanse luchtvaartmaatschappij Air Koryo gebruikt ze nog. Verder doen er nog enkele toestellen dienst bij de luchtmachten van Rusland en China, en enkele andere landen.

Na de Koude Oorlog heeft Toepolev geprobeerd nieuwe toestellen te introduceren, maar zonder succes. Vaandeldrager van de Russische vliegtuigbouw werd Soechoj. De Soechoj SJ100 ‘Superjet’ kent echter veel technische problemen en verkoopt daarom slecht.

Op 5 mei kwamen er 41 inzittenden om het leven nadat een Superjet op de Moskouse luchthaven Sjeremetevo een harde noodlanding maakte en in brand vloog. Het toestel kwam in problemen na een blikseminslag, maar de crash is waarschijnlijk de fout van de piloot, die het toestel zonder automatische piloot niet veilig aan de grond kreeg. Desondanks is het ongeluk waarschijnlijk de economische doodsteek voor de ‘Superjet’. Het wachten is op de MS-21, een passagierstoestel van een andere befaamde Russische vliegtuigbouwer: Jakovlev.

De beroemde Russische bard Vladimir Vysotski schreef in 1975 het nummer ‘Moskva-Odessa’ , waarin de zanger zit te wachten op zijn vlucht, die telkens wordt uitgesteld.


Correctie 23-5-2019: In een eerdere versie van dit stuk stond dat de Superjet vorige week een harde noodlanding maakte en in brand vloog. Dat moest zijn op 5 mei en is in deze versie aangepast.