Vincent Lambert mocht sterven, maar toch weer niet

Voeding stopzetten Na een zwaar motorongeluk in 2008 is Vincent Lambert volledig verlamd en heeft hij een „minimale staat van bewustzijn”. De vraag of zijn behandeling mag worden stopgezet, splijt de Franse maatschappij en zijn eigen familie.

Vincent Lambert met zijn moeder op een foto uit 2013.
Vincent Lambert met zijn moeder op een foto uit 2013. Foto PQR/L'UNION DE REIMS

De behandeling was voorbij, de voeding en vochttoediening waren maandagochtend gestopt. Maar enkele uren later oordeelde een rechter in Parijs dat de al elf jaar in vegetatieve toestand verkerende 42-jarige Fransman Vincent Lambert toch nog niet mocht sterven.

Zijn streng-katholieke ouders, die overhoop liggen met de vrouw van hun zoon, hadden in allerijl het Europees mensenrechtenhof, de Franse Raad van state en het beroepshof in Parijs ingeschakeld. Laat op de avond kregen ze in de zoveelste opmerkelijke wending in de ‘Affaire-Lambert’ van die laatste instantie alsnog gelijk: de artsen moeten een oordeel afwachten van de VN-commissie voor de rechten van mensen met een handicap. Die had op 3 mei aan Frankrijk gevraagd om de voeding niet te beëindigen zolang het dossier in Genève niet diepgaand bestudeerd was. Hoewel dit verzoek juridisch niet bindend is, vindt de rechter dat het comité zes maanden de tijd moet krijgen.

Onduidelijke wetgeving

Opnieuw een half jaar respijt dus in een zaak die Fransen al vele jaren tot op het bot verdeelt. Voor velen is de strijd tussen de familie en de artsen in het ziekenhuis in Reims een symptoom van de onduidelijke Franse euthanasiewetgeving. Conservatieve katholieke groepen gebruiken Lambert en zijn foto in het ziekenhuisbed in hun felle strijd tegen versoepeling daarvan.

„Laten we niet zwichten voor de wegwerpcultuur”, twitterde paus Franciscus maandagmiddag ter ondersteuning van het katholieke protest. „Er bestaat geen leven dat het niet waard is om te leven”, zei de katholieke filosoof François-Xavier Bellamy, EU-lijsttrekker van de conservatieve Les Républicains in het debat dat door de verkiezingscampagnes steeds politieker wordt.

De uitspraak werd bekend toen enkele honderden mensen in Parijs demonstreerden voor het in leven houden van Lambert. Ze vroegen een „presidentieel pardon” aan het staatshoofd, Emmanuel Macron. „We hebben gewonnen!”, riep de advocaat van de ouders, Maître Jérôme Triomphe, opeens tegenover de demonstranten toen het nieuws uit het hof hem via zijn telefoon bereikt had. Hij beloofde dinsdag meteen in Reims te gaan om te kijken of de apparaten weer aangeschakeld waren.

Macron had eerder op de dag in een lange Facebook-bijdrage uitgelegd dat het niet aan hem was om terug te komen op „een beslissing die valt onder de bevoegdheid van zijn artsen en die conform is aan onze wetten”, schreef hij. „Ik hoor een vrees: dat men in Frankrijk willekeurig kan beslissen over de dood van een burger. Maar precies omdat er in ons land geen plek is voor willekeur, meng ik me niet in de besluiten van zorg en recht die in de zaak van Vincent Lambert genomen zijn.”

Geen kans op verbetering

Lambert, een voormalig psychiatrisch verpleegkundige, raakte in 2008 zwaargewond bij een motorongeluk. Hij is volledig verlamd en heeft een „minimale staat van bewustzijn”, bevestigden Belgische onderzoekers in 2011. Er is volgens zijn artsen geen enkele kans op verbetering. Maar hij kan ademen zonder machine en heel af en toe beweegt hij zijn ogen.

In overleg met zijn vrouw Rachel besloten de artsen in Reims in april 2013 de behandeling te staken. Euthanasie is in Frankrijk verboden, maar onder een in 2005 aangenomen wet was het wel mogelijk de voeding te stoppen en de vochttoediening te verminderen en sedatiemiddelen toe te dienen om het lijden te minimaliseren. Inmiddels is het toestaan om terminale patiënten in zulke gevallen geheel te verdoven om onnodig lijden bij overlijden uit te sluiten.

Maar een deel van de familie bleek destijds niet geïnformeerd. De ouders spraken van „moord op een gehandicapte” en slaagden er toen al in om enkele weken later de voeding weer op gang te brengen. Lambert had geen schriftelijke wilsverklaring achtergelaten. Zijn vrouw en enkele jongere familieleden menen dat hij altijd heeft gezegd geen kasplantje te worden. Vele rechtszaken en beroepsprocedures verder ligt Lambert nu nog altijd op de afdeling palliatieve zorg van het ziekenhuis in Reims.

De moeder van Lambert sprak maandag van een „heel grote overwinning”. Een neef, die vóór het stopzetten van de voeding is, noemde de uitspraak van de rechter „puur sadisme”.