Staatssecretaris Harbers stapt op om misdaadcijfers asielzoekers

Harbers raakte in opspraak door misdaadcijfers over asielzoekers waarin een aantal ernstige misdaden niet expliciet vermeld was.

Harbers tijdens een persconferentie op het ministerie eerder op dinsdag.
Harbers tijdens een persconferentie op het ministerie eerder op dinsdag. Foto Bart Maat/ANP

Mark Harbers is dinsdag opgestapt als staatssecretaris van Justitie en Veiligheid. De VVD’er was onder vuur komen te liggen omdat in een rapport over incidenten met asielzoekers ernstige gewelds- en zedenmisdrijven niet expliciet benoemd werden. Hij maakte zijn vertrek bekend aan het slot van een Tweede Kamer-debat over de kwestie.

Nadat verschillende Kamerleden hun zorgen en onbegrip hadden geuit over de gang van zaken rond de cijfers, gaf Harbers toe dat er fouten zijn gemaakt. Daardoor is de Tweede Kamer onjuist geïnformeerd. „Ik voel mij daar verantwoordelijk voor”, aldus de staatssecretaris.

Als een verrassing komt het aftreden van Harbers niet. Eerder op de dag gaf hij al een persconferentie, waarin hij zei te verwachten dat het debat waarin hij verantwoording wilde afleggen zijn laatste zou zijn als staatssecretaris.

Lees hier het liveblog van het debat met Harbers terug

De politiecijfers waarover ophef is ontstaan, gingen over de misdrijven waarvan asielzoekers vorig jaar het vaakst verdacht werden. Een aantal soorten ernstige delicten, waaronder poging tot moord of doodslag, aanranding en verkrachting, kwam in die toptien niet voor, en was in de categorie ‘overig’ geschaard, met daarin in totaal duizend registraties. Een deel van de Kamer vond dat de cijfers daarmee waren verdoezeld.

Transparantie

„Mijn doel is altijd geweest: volledige transparantie”, schrijft Harbers in een brief die tijdens de persconferentie aan de Kamer werd verstuurd. Openheid van zaken is volgens de bewindsman noodzakelijk, wil het kabinet draagvlak behouden voor de opvang van asielzoekers.

Harbers geeft in zijn schrijven de kritische Kamerleden gelijk dat dat door slechts een toptien te maken de ernstigste incidenten „onderbelicht” gebleven zijn. Medewerkers van zijn ministerie hebben „op verschillende momenten” nog gewaarschuwd dat de categorie ‘overig’ vragen en opmerkingen zou oproepen. Toch heeft dat niet tot een andere keuze geleid, zegt de staatssecretaris. „Er is dus op het ministerie onder mijn politieke verantwoordelijkheid een verkeerde afweging gemaakt.”

Onbewust

Volgens Harbers was er geen sprake van een „bewuste bedoeling” bij deze manier van rapporteren. Desondanks zegt hij „zeker ook in het licht van het belang dat uw Kamer terecht aan dit onderwerp hecht” conclusies aan de gebeurtenissen te willen verbinden. Wel zei hij dat hij nog verantwoordelijkheid wilde afleggen in de Kamer.

Volgens de volledige cijfers werden asielzoekers vorig jaar 31 keer verdacht van pogingen tot moord en doodslag, 47 keer van aanranding, 4 keer van verkrachting en 51 keer van zware mishandeling. Misdrijven die wel in de toptien stonden, waren onder meer diefstallen, eenvoudige mishandeling, vernieling en bedreiging. In totaal registreerde de politie 4.600 incidenten waarbij asielzoekers als verdachte werden aangemerkt.