Recensie

Recensie Film

Kunstenaar Christo wordt geportretteerd als een maniakaal genie

Documentaire ‘Christo: Walking on Water’ geeft een onthullend en onthutsend inkijkje in de kunstwereld. Hoofdpersoon is Christo, die bekendstaat om zijn inpakkunst, maar in deze docu een waterwandelpad van drie kilometer lang wil installeren.

Christo’s ‘Floating Piers’ in het Iseomeer in Italië.
Christo’s ‘Floating Piers’ in het Iseomeer in Italië.

Al zijn kunst is volkomen nutteloos, aldus de Bulgaars-Amerikaanse kunstenaar Christo Vladimirov Javacheff (1935), kortweg Christo. Maar dat hangt natuurlijk helemaal van je begrip van ‘nutteloos’ af. Christo werd wereldberoemd dankzij de ‘inpakkunst’ die hij met zijn vrouw Jeanne-Claude maakte. Samen verstopten zij grote architectonische iconen als de Pont Neuf in Parijs (1985) en de Rijksdag in Berlijn (1995) onder meters gedrapeerde stof. Vorige maand werd bekendgemaakt dat voor 2020 de Parijse Arc de Triomphe op de agenda staat.

Hun werken zijn net cadeautjes. Door de verpakking vestigen zij de aandacht op wat eronder zit. Je gaat er beter van kijken. Vorm en contouren zijn nog herkenbaar, maar alles wordt beeldschoon en onwerkelijk, zacht en vloeiend. Je gaat erdoor nadenken over de tijdelijkheid van alles. Niet alleen omdat het werken zijn die maar kortstondig bestaan, maar juist omdat hun fragiliteit en verval deel uitmaakt van hun conceptie.

In 2016 besloot Christo een ander oud project nieuw leven in te blazen. Op het Noord-Italiaanse Iseomeer installeerde hij een waterwandelpad: ‘The Floating Piers’. Een soort moderne variant op de ‘yellow brick road’ uit musical The Wizard of Oz, maar dan over het water. Dahliageel volgens de kunstenaar en drie kilometer lang. Een golvend plastic vlot van het stadje Sulzano naar de eilandjes Monte Isola en San Paolo en weer terug.

Lees ook een reportage van Sandra Smallenburg vanaf de Floating Piers: Alles beweegt mee op Christo’s drijvende pieren

De Bulgaarse documentairemaker Andrey Paounov (bekend van zijn IDFA-winnaar Georgi and the Butterflies) kreeg toestemming het hele proces vast te leggen. Cinéma vérité-stijl: geen interviews, geen voice-over. Uit honderden uren materiaal, ook van anderen, monteerde hij een honderd minuten durende film, achter elke minuut waanzin die het eindresultaat haalde, zit dus minstens nog een uur.

Want krankzinnig is het. Het beeld van over water lopen heeft natuurlijk een sterk symbolische betekenis. En het idee dat een mix van menselijk vernuft en hoogmoed dat kunnen bewerkstelligen spreekt enorm tot de verbeelding.

Dat het niet zonder slag of stoot ging spreekt voor zich. Waren het niet storm en stroom die roet in het eten dreigden te gooien, dan was het wel de enorme toeloop aan nieuwsgierigen, veel meer dan de constructie en de infrastructuur aankonden.

Niemand wordt gespaard: Christo wordt geportretteerd als een maniakaal genie; ijdel, poeslief, maar immer bevlogen. Zijn neef en assistent Vladimir Javacheff komt over als een driftkikker de luxe. Het lijkt wel alsof zulke megalomane projecten alleen uit frictie kunnen ontstaan. En zo krijg je meer inkijkjes in de kunstwereld die onthullend en onthutsend zijn. Er is bijna te weinig tijd om naar de schoonheid van dat zacht deinende gele wandelpad te kijken.