Kamerdebat

Staatssecretaris Harbers stapt op tijdens Kamerdebat

Debat ten einde

Na de bekendmaking door Harbers is het debat, zoals gebruikelijk bij een aftreden, direct afgelopen. In de Tweede Kamer nemen de parlementariërs nu afscheid van hem:

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Harbers is afgetreden. Hij schudt na afloop handen met Geert Wilders. https://t.co/Y64CstB7JW

Wij sluiten dit liveblog af.

Harbers treedt af

Staatssecretaris Harbers maakt bekend dat hij aftreedt. Hij zegt dat uit de reconstuctie van de gang van zaken blijkt dat hij de Tweede Kamer na de ontstane commotie vorige week "foutief" heeft geïnformeerd. "Dat door deze wijze van rapporteren gegevens wegvielen vond plaats onder mijn bestuurlijke verantwoordelijkheid. Daar voel ik mij verantwoordelijk voor."

Onze politiek verslaggever Barbara Rijlaarsdam zag de mededeling vanuit de zaal:

Twitter avatar B_Rijlaarsdam Barbara Rijlaarsdam Op beheerste wijze vertelt Harbers dat hij aftreedt. Schudt nu glimlachend de handen van alle parlementariërs die naar vak K toestromen. #debat #harbers

Harbers: geen cultuur van verhullen op ministerie

Volgens staatssecretaris Harbers heerst er op zijn ministerie geen cultuur van verhullen en heeft hij zelf in deze zaak daartoe ook niet de opdracht gegeven. "Er is niet van opzettelijk verdoezelen sprake geweest is, integendeel." Hij zegt dat er op zijn ministerie "hard en consciëntieus" wordt gewerkt, maar erkent dat het rond de transparantie "beter kan". Harbers zegt dat "het beeld dat ontstaan is zeer ongelukkig is". Volgens de staatssecretaris is er op het ministerie uit de gebeurtennissen al "veel lering getrokken".

Harbers: dit is onder mijn verantwoordelijkheid gebeurd

Staatssecretaris Mark Harbers (Asiel, VVD) had geen behoefte aan een schorsing en begint direct aan zijn beantwoording. Hij zegt dat hij eraan hecht dat hij de kans krijgt "persoonlijk verantwoording kan afleggen". Hij noemt de indeling van ernstige misdrijven bij het kopje 'Overig' "meer dan ongelukkig", de ophef daarover "begrijpelijk en terecht". Harbers zegt dat "maximale transparantie" over misdrijven door asielzoekers steeds zijn doel is geweest, maar dat dit streven achteraf "averechts heeft uitgepakt".

In de reconstructie die Harbers gisteravond van de gang van zaken kreeg las hij dat „op verschillende momenten hardop geconstateerd is dat de gekozen indeling (van de misdrijven - red.) bezwaarlijk kon zijn en tot verwarring en tot terechte vragen kon leiden". Dat de ernstige misdrijven toch onder het kopje 'Overig' terecht kwamen had niet mogen gebeuren, vindt Harbers. "Dat is onder mijn politieke verantwoordelijkheid gebeurd en die neem ik." Harbers vindt dat hij op verschillende momenten had moeten doorvragen bij zijn ambtenaren.

Over de interpretatie van de cijfers zegt Harbers dat het OM nog uitzoekt wat het getal 31 bij het 'moord en doodslag' staat, maar dat er in elk geval één dodelijk slachtoffer was en dat het "vaak" ging om poging tot moord of doodslag.

Foto Bart Maat / ANP.

Hiddema (Forum): dit is misleiding van het volk

Forum voor Democratie-woordvoerder Theo Hiddema vindt de gang van zaken geen fout, maar "bedrog en simpelweg misleiding van het volk". Hiddema valt ook de cultuur op het ministerie van Veiligheid en Justitie aan. "Als je met zo'n stel ambtenaren zit opgescheept die dit achter je rug om zo bekokstoven..."

Namens Denk richt woordvoerder richt Selçuk Öztürk zijn pijlen op de VVD. Volgens hem is deze partij vooral goed in "de bedriegen en integriteitsregels aan je laars lappen". Öztürk spreekt van "een totale puinhoop" op het ministerie van J&V. "Zou het niet verstandig zijn als we afspreken dat er vijf jaar lang geen VVD'ers zijn op het ministerie?"

Voordewind: waarom zou dit niet bewust zijn gebeurd?

ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind heeft grote zorgen over de politieke cultuur op het ministerie van Justitie en Veiligheid. Hij wil van Harbers weten of hij erbij was toen gesproken werd over deze "verhullende manier van categorisering van de cijfers". Zoniet, dan wil Voordewind weten of en wanneer Harbers wel op de hoogte is gebracht van het besluit de ernstige misdrijven onder te brengen bij de categorie 'Overig'.

De ChristenUnie-woordvoerder begrijpt niet waarom Harbers aan de Kamer schrijft dat dit alles "niet met bewuste bedoelingen is gebeurd".

De Partij voor de Dieren prijst Harbers' voornemen om af te treden, maar woordvoerder Femke van Kooten-Arissen zegt dat "de problemen met zijn opstappen niet zijn opgelost". "Wat moet er volgens hem gebeuren om de structurele problemen aan te pakken?"

Becker: het siert Harbers dat hij verantwoording aflegt

Kamerlid Bente Becker (VVD) zegt dat het juist aan haar partij te danken is dat er meer transparantie is gekomen over gepleegde misdrijven door asielzoekers. "Waar in het verleden uberhaupt niet over incidenten werd gerapporteerd, gebeurt dat nu wel." Becker zegt "geen enkele aanleiding te hebben aan te nemen" dat de staatssecretaris zelf bewust bepaalde cijfers niet heeft willen melden. "Maar de fout is wel gemaakt en het siert hem dat hij daarover verantwoording komt afleggen". Becker wil van Harbers weten hoe het heeft kunnen gebeuren dat de cijfers over zware delicten "wel degelijk bewust" niet apart in de rapportage zijn opgenomen.

Op de vraag van PVV-leider Wilders of de VVD vindt dat Harbers moet aftreden zegt Becker dat zij de staatssecretaris "eerst de gelegenheid wil geven om een toelichting te geven".

SP: voor regering is de waarheid een optie

SP'er Jasper van Dijk vindt dat de Tweede Kamer hoe dan ook onvolledig is geïnformeerd door Harbers en noemt zijn vertrek "onvermijdelijk". De SP wil ook weten of Harbers zelf heeft "meegedacht" over het onder het kopje 'Overig' plaatsen van ernstige misdrijven door asielzoekers. De hele gang van zaken is ontzettend schadelijk voor het vertrouwen in de politiek, vindt Jasper van Dijk. "Voor de regering is de waarheid een optie. [...] De verhulling van cruciale informatie versterkt de indruk dat de leugen regeert."

Van Dijk wijst er ook nog even fijntjes op dat Harbers de vierde VVD-bewindspersoon op Justitie in vier jaar die waarschijnlijk vertrekt. "Het lijkt wel een functievereiste voor een VVD'er om zaken onder het tapijt te schuiven."

Van Ojik verbaasd over aankondiging Harbers

GroenLinks-Kamerlid Bram van Ojik spreekt zijn verbazing uit over dat Harbers al voor het debat zei dat hij zeer waarschijnlijk gaat aftreden. Meestal treden bewindslieden voor een debat af, of tijdens of na een debat met de Kamer. "Deze variant ken ik nog niet", aldus Van Ojik, die Harbers vraagt of hij "nog de wil heeft zijn termijn af te maken". GroenLinks vindt wel dat het Harbers siert dat hij zijn politieke verantwoordelijkheid voor de gang van zaken wil nemen.

D66: J&V verandert nog niet genoeg

D66-woordvoerder Maarten Groothuizen vraagt zich af waarom deze affaire juist onder de leiding van Harbers, die "volledige openheid en transparantie" beloofde over criminaliteit door asielzoekers, kon plaatsvinden. "Hoe kan het dat als het doel volledige openheid is ernstige delicten onder kopje 'Overig' terechtkomen?"

Groothuizen spreekt ook zijn zorgen uit over de cultuur op Justitie en Veiligheid. Hij constateert droogjes dat de slogan 'J&V Verandert' van het ministerie nog niet lijkt te werken.

PvdA: was Harbers zelf betrokken bij achterhouden?

PvdA-Kamerlid Attje Kuiken vraagt zich af of staatssecretaris Harbers zelf het besluit heeft genomen om de ernstige misdrijven door asielzoekers niet apart te vermelden. Ze ziet een patroon bij het ministerie van Justitie van informatie "achterhouden en verdoezelen". "Elke keer wordt er beterschap beloofd, wat maakt dat dit niet gebeurt?"

Wilders (PVV): schandelijke misleiding

PVV-leider Geert Wilders spreekt van "misleiding, bedrog en manipulatie" door staatssecretaris Harbers en zijn ministerie. "Alles is uit de kast getrokken om onwelgevallig nieuws te verhullen". Wilders vindt dat "cijfers zijn weggemoffeld en statistieken zijn opgepoetst" en spreekt van "schandelijke misleiding". De PVV-fractievoorzitter zegt het politiek gezien wel te begrijpen omdat deze cijfers "geen mooi visitekaartje voor dit multicultikabinet zijn".

Wilders eist opnieuw wat hij vorige week direct al eiste: dat Harbers vandaag aftreedt.

Foto Bart Maat / ANP.

CDA: Justitie laat beeld ontstaan dat het wel meevalt

CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg mag als oorspronkelijke aanvrager van het debat beginnen. Ze constateert dat het niet de eerste keer is dat het ministerie van Justitie en Veiligheid onvolledige informatie geeft over misdrijven door asielzoekers. Van Toorenburg vindt het bedreigend voor het draagvlak voor de opvang van asielzoekers dat het departement „het beeld laat ontstaan dat het met criminaliteit van asielzoekers wel mee zou vallen". Ze wil van Harbers weten waarom de ambtenaren op Justitie de cijfers over ernstige misdrijven niet apart in de rapportage hebben opgenomen.

Debat begint rond 16.45 uur

PVV-leider Geert Wilders vroeg het debat met Harbers zojuist formeel aan en kreeg daarvoor de steun van alle partijen in de Kamer. Op verzoek van de coalitie wordt het debat zo snel mogelijk gehouden, het begint nu naar verwachting rond 16.45 uur. Een verzoek van de SP om ook premier Mark Rutte bij het debat te halen kreeg geen steun.

Het debat wordt voornamelijk door de fractiespecialisten gevoerd, PVV-leider Wilders doet het debat wel zelf:

Aftreden Harbers verwacht in debat asielcijfers

Een opmerkelijke aankondiging dinsdag op het ministerie van Justitie en Veiligheid: staatssecretaris Mark Harbers (Asiel, VVD) verwacht te moeten aftreden vanwege de communicatie rond misdaadcijfers van asielzoekers. Maar Harbers wil daarover dinsdag in de Tweede Kamer in een debat eerst nog verantwoording afleggen. Het is een bijzondere gang van zaken: meestal kondigden bewindslieden hun aftreden niet al vóór een Kamerdebat aan.

Vorige week ontstond politieke ophef rond cijfers over misdrijven waarvan asielzoekers vorig jaar het vaakst verdacht werden. Een aantal ernstige delicten, waaronder poging tot moord of doodslag, aanranding en verkrachting, kwam in die top-10 niet voor, en was in de duizend registraties tellende categorie ‘overig’ geschaard. Een deel van de Kamer vond dat de cijfers daarmee waren verdoezeld.

Foto Bart Maat / ANP.

Harbers heeft een reconstructie gemaakt van de gang van zaken en schrijft dinsdag in een brief aan de Kamer dat medewerkers van zijn ministerie „op verschillende momenten” gewaarschuwd hebben dat de categorie ‘overig’ vragen en opmerkingen zou oproepen. Toch heeft dat niet tot een andere keuze geleid, zegt de staatssecretaris. „Er is dus op het ministerie onder mijn politieke verantwoordelijkheid een verkeerde afweging gemaakt.” Volgens Harbers was dit geen „bewuste bedoeling”, maar toch wil hij „zeker ook in het licht van het belang dat uw Kamer terecht aan dit onderwerp hecht” conclusies aan de gebeurtenissen verbinden.

Dit laatste lijkt zijn aftreden zeker te maken. CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg wil ook snel een debat, SP-Kamerlid Jasper van Dijk vindt dat er „cijfers onder pet zijn gehouden” en de Kamer dus onvolledig is geïnformeerd.

Twitter avatar MvanToorenburg M van Toorenburg Vorige week vroeg ik debat aan over de rapportage Vreemdelingenketen. Waarom was weer geen openheid gegeven over incidenten met asielzoekers? De staatssecretaris heeft nu brief geschreven, dus wat ons betreft wordt debat vandaag gevoerd. #Harbers https://t.co/xhT9H1dTEZ
Twitter avatar JaspervanDijkSP Jasper van Dijk Er zijn cijfers onder de pet gehouden, daarmee werd de Kamer onvolledig geïnformeerd https://t.co/E6OtMxpEHV via @telegraaf

Harbers zou de vierde VVD'er zijn die de afgelopen jaren is gesneuveld op het ministerie van Justitie en Veiligheid, dat in 2010 juist op aandringen van de VVD werd opgetuigd. De ministers Ivo Opstelten en Ard van der Steur en staatssecretaris Fred Teeven gingen hem voor.