Het smoelenboek voor de Europese verkiezingen

Het is bij Europese verkiezingen altijd weer de grote uitdaging: uit de schaduw komen van nationale politiek en Tweede Kamerleden. Maar dit zijn ze: de mannen en vrouwen op wie donderdag wél kan worden gestemd. En dit is wat ze met de Europese Unie willen.

De deelnemers voorafgaand aan het EU-lijsttrekkersdebat op 13 mei. De debatavond werd live uitgezonden op Nieuwsuur.
De deelnemers voorafgaand aan het EU-lijsttrekkersdebat op 13 mei. De debatavond werd live uitgezonden op Nieuwsuur. Foto Bart Maat/ANP

Geen Europees leger, wel een sterk Europa in de wereld

Foto Jeroen Jumelet/ANP

Naam: Esther de Lange
Partij: CDA
Huidige functie: Delegatieleider CDA Europees Parlement
Campagneslogan: Nederland, het beschermen waard

De invloed van Esther de Lange (44, Spaubeek) in het Europees Parlement is omgekeerd evenredig aan haar bekendheid. Volgens onderzoek van I&O research kent slechts 9 procent van de Nederlandse kiezers De Lange, die er al twee termijnen op heeft zitten en ook in 2014 al EU-lijsttrekker was. De Lange oefent haar invloed in Europa grotendeels uit op de achtergrond. Ze maakt namelijk deel uit van de top van de grootste Europese partij, de christendemocratische EVP. Dat betekent dat ze dagelijks bezig is met Europese compromissen, tussen partijen, parlementen en leiders uit verschillende landen. Ze hield zich onder meer bezig met rommelkredieten bij banken en het emissierechtensysteem ETS. Het nadeel is dat haar werk, zoals ze het zelf zegt, vaak neerkomt op „faciliteren achter de schermen, zodat anderen de bal kunnen inkoppen”.

In de campagne heeft De Lange het dit keer over de persoonlijke boeg gegooid. Met een brief aan haar 8-jarige zoon Lucas, die ze op een campagnefilmpje voorleest terwijl het jongetje op de achtergrond te zien is in zijn dagelijkse leven. Met een goed glas wijn op een zaterdagavond geschreven, zegt ze, omdat ze wilde uitleggen waarom ze eigenlijk „haar nek uitsteekt voor Europa”. Ze gunt haar zoon „geen verdeeld Europa” en ze wil „niet behoren tot de generatie die in Europa het licht uit doet”.

Verwacht van De Lange dus geen strijd tegen verdragsbepalingen over een ever closer union. „Zonder sterke EU zijn we gedoemd tot een bijrol in de wereld”, zegt ze. In de komende jaren wil ze daarom onder meer het Europese mededingingsbeleid aanpassen, zoals Frankrijk en Duitsland bepleiten, gezien de concurrentie met onder meer China.

Op andere punten is ze voorzichtiger: geen Europees leger, alleen meer defensiesamenwerking. Ook staat De Lange voor (verplichte) Europese solidariteit in de opvang van vluchtelingen en een strikt migratiebeleid met versnelde opbouw van Europese grensbewaking. Dit staat allemaal ook in het CDA-verkiezingsprogramma. Maar De Lange krijgt naar eigen zeggen vaak te horen dat mensen dat niet lezen, en wel van de brief aan haar zoon hebben gehoord. En passant laat ze zo ook zien hoe ze „als moeder” schippert met haar tijd. Zit ze als EVP-kopstuk naast een regeringsleider, krijgt ze een berichtje: mam, waar zijn de scheenbeschermers? (Haar antwoord: in het groene mandje in het kastje.) Maar vat het niet op als een belemmering. In de volgende periode in het Europees Parlement wil De Lange doorgroeien als toonaangevende vrouw.

René Moerland

Terug naar boven

Europa van binnenuit hervormen – en dan afbreken

Foto Jeroen Jumelet/ANP

Naam: Marcel de Graaff
Partij: PVV
Huidige functie: Lid Europees Parlement
Campagneslogan: Nexit!

Marcel de Graaff (57, Rotterdam), voormalig ict-consultant en vennoot in een winkel voor woondecoratie, is voor de tweede keer de PVV-lijsttrekker bij de Europese verkiezingen. Sinds 2014 is hij de man van Geert Wilders in Brussel – een post waarmee de PVV een haat- en nauwelijks een liefdesverhouding heeft.

De PVV heeft precies dezelfde standpunten als bij de vorige verkiezingen: uit de Europese Unie, geen migranten, grenzen dicht. „Die lijn, dat blijft onze lijn”, zei De Graaff afgelopen weekend in een Radio 1-debat. De „helderheid” over bijvoorbeeld een Nexit is volgens hem ook meteen het belangrijkste verschil met Forum voor Democratie, de electoraal succesvolle concurrent op de rechterflank. „Dat is iets wat bij Forum ontbreekt en waardoor wij onze kiezer nog steeds heel duidelijk blijven aanspreken.”

De PVV-politici staan in Brussel bekend als onzichtbaar en hebben inhoudelijk nauwelijks inbreng. Voor een partij die anti-EU is, toont de PVV zich desondanks nogal ambitieus. Afgelopen weekend sprak partijleider Wilders op een bijeenkomst van rechts-conservatieve partijen in Milaan. Matteo Salvini van de anti-migratiepartij Lega had zijn „Europese vrienden” uitgenodigd, om samen te laten zien dat ze de Europese politiek van binnenuit willen veranderen.

„We willen werken met de helden van Europa tegen het monster van de Europese Unie. We worden waarschijnlijk de derde fractie, en misschien nog wel groter”, zei Wilders er zelf over. De PVV-leider heeft enkele jaren geleden samen met Marine Le Pen (Frankrijk, Rassemblement National) de groep ‘Europa van Naties en Vrijheden’ (ENF) opgericht – sindsdien hebben steeds meer nationale rechts-conservatieve partijen zich daarbij aangesloten. Het maakt Wilders tot een belangrijke stem in rechts-conservatief Europa. Het legt meteen ook de tactiek van de partij bloot voor de komende verkiezingen: groeien in Europa, om daarna Europa af te breken.

Enzo van Steenbergen

Terug naar boven

Meer Europese samenwerking, zelfs heel veel meer

Foto Jeroen Jumelet/ANP

Naam: Sophie in ’t Veld
Partij: D66
Huidige functie: Europarlementariër
Campagneslogan: Voor een sterk en solidair Europa

Is „eurofiel” voor sommige partijen een scheldwoord, voor Sophie In ’t Veld (55, Vollenhove) is het een geuzennaam. Over twee maanden viert ze haar vijftienjarig jubileum in het Europees Parlement. En wat haar betreft is dat nog niet afgelopen: de komende verkiezingen zijn de vierde op rij waarin ze lijsttrekker is voor D66.

Volgens haar is het juist goed dat ze zolang meeloopt. In het recent uitgekomen boek Wat doen ze daar eigenlijk? – Gesprekken met Nederlandse Europarlementariërs zegt In ’t Veld daarover: „Ik ken de voorgeschiedenis, ik ken de collega’s, ik weet waar de gevoeligheden liggen en wat ze nodig hebben om een oplossing te kunnen verkopen aan hun achterban.”

Bij D66 en In ’t Veld geen terughoudendheid over hoe groot de invloed van Europa moet zijn, of hoever de samenwerking tussen lidstaten mag gaan. Deze partij is het meest pro-Europees van de gevestigde partijen. Willen andere partijen minder Europese samenwerking, D66 wil dat juist meer. Voor een Europees leger, een Europese Inlichtingen- en Veiligheidsdienst. Voor uitbreiding van de EU met nieuwe lidstaten.

In ’t Veld is een van de weinige Nederlandse fractievoorzitters in het parlement die in Brussel woont. Haar leven speelt zich daar af. Voor D66 en als vice-fractievoorzitter van ALDE, de liberale fractie waar D66 – samen met de VVD – onder valt. Toen ze in 2004 begon, was ze de enige namens D66. Inmiddels bezit de fractie vier zetels binnen ALDE. Afgaand op de peilingen is de kans klein dat de partij dat aantal weer haalt.

Nieuwssite Politico zette In ‘t Veld in 2016 nog in een lijstje met de veertig Europarlementariërs die ertoe doen. Daar werd ze geprezen om de activistische manier waarop ze haar rol in het Europarlement invult. Maar in het lijstje dat Politico maakte van Europarlementariërs die er het afgelopen termijn toe deden, wordt In ’t Veld niet meer genoemd. Marietje Schaake, die na een verloren strijd om het EU-lijsttrekkerschap de fractie verlaat, wel. In ’t Veld zal na de verkiezingen leiding geven aan een volledig nieuwe fractie. Alle kandidaten na haar staan voor het eerst op de lijst.

Op een voor de partij onhandig moment, twee weken voor de verkiezingen, publiceerde HP/De Tijdeen artikel over vergoedingen die In ’t Veld als Europarlementariër onterecht ontvangen zou hebben. „De suggestie dat mijn omgang met die vergoedingen niet correct is, werp ik verre van me”, reageerde ze. Volgens een woordvoerder betrof het een „administratieve fout”.

Lamyae Aharouay

Terug naar boven

Controle krijgen over wie Europa binnenkomt

Foto Jeroen Jumelet/ANP

Naam: Malik Azmani
Partij: VVD
Huidige functie: Tweede Kamerlid
Campagneslogan: Kies voor doen

In een knaloranje Volkswagen-camperbus werkt Malik Azmani (43, Heerenveen) deze campagne een ‘tourschema’ af. Zijn slogan: ‘Malik maakt meters’. De bus is volgeladen met porseleinen vaasjes, die de VVD al eerder inzette voor de campagne. Azmani deelt ze uit aan mensen „die veel voor anderen en ons land betekenen”.

Azmani is geboren in Heerenveen als zoon van een Friese moeder en Marokkaanse vader. Na zijn rechtenstudie kwam hij terecht bij de IND, de Immigratie- en Naturalisatiedienst, waar hij zich opwerkte tot directielid. In 2010 ging Azmani voor de VVD de Tweede Kamer in. Daar hield hij zich voornamelijk bezig met immigratie en asielzaken. In 2015 kwam hij met het controversiële ‘Plan-Azmani’: hij wilde de grenzen sluiten voor vluchtelingen van buiten Europa, zij moesten in hun eigen regio worden opgevangen. Aanvankelijk waren zulke ideeën onbespreekbaar, later werd dit gemeengoed in de EU.

In de Tweede Kamer komt Azmani naar eigen zeggen niet verder, daarom wil hij het Europees Parlement in. Daar wil Azmani „knokken om weer controle te krijgen op wie Europa binnenkomt”. Hij wil in navolging van de Turkije-deal ook afspraken maken met Afrikaanse landen om te zorgen dat er „veilige opvang” is in Afrika voor vluchtelingen.

Samenwerking noemt hij belangrijk, bijvoorbeeld op het gebied van terrorisme („Wij kunnen wel Syriëgangers tegenhouden, maar als Duitsland dat niet doet, zijn ze zomaar bij ons over de grens”) en klimaat. „Door samen te werken kunnen we een grotere vuist maken op het wereldtoneel.” Tegelijk is hij tegen al te veel bemoeienis vanuit Brussel. Zo heeft Brussel volgens Azmani niets te maken met Nederlandse pensioenen of ons leger. Wel wil de VVD stimuleren dat veiligheidsdiensten informatie delen en meer investeren in defensie. Op financieel terrein willen de liberalen het Europese noodfonds versterken, waardoor het „strenger en effectiever” kan opereren. Landen zijn zelf verantwoordelijk voor hun financiën, Europa moet zich focussen op het nakomen van de afspraken. Stappen richting een transferunie, waarin landen elkaar structureel financieel ondersteunen, zijn volgens de VVD „onwenselijk”.

Barbara Rijlaarsdam

Terug naar boven

Voor een Europa dat sociale ongelijkheid aanpakt

Foto Ronald Wittek/EPA

Naam: Frans Timmermans
Partij: PvdA
Huidige functie: Vice-voorzitter Europese Commissie
Campagneslogan: #ItsTime

Frans Timmermans (58, Maastricht) zegt het op bijna elke campagnebijeenkomst: hij is een voorstander van een „ever closer union”. Niet per se in beleid, zegt hij er dan vaak achteraan: het gaat de PvdA-lijsttrekker, tevens voorman van de Europese sociaaldemocratische partij PES, vooral om een Europese Unie waarin burgers naar elkaar toe groeien. Waarin studenten op uitwisseling kunnen in andere Europese landen. Waarin historische verschillen worden overbrugd.

Toch staat de PvdA ook voor een verdere integratie van Europees beleid. De EU is niet perfect, vinden de sociaal-democraten, en moet beter gemaakt worden: door beleid ‘socialer’ en ‘duurzamer’ te maken, bijvoorbeeld.

Zo wil de PvdA een Europees minimumloon en wil zij in Europese wetten vastleggen dat vrouwen voor hetzelfde werk niet minder betaald mogen worden dan mannen. Ook moeten nulurencontracten voor flexwerkers verboden worden. Nog verregaander is de gewenste invoering van een Europese winstbelasting voor grote bedrijven, een CO2-belasting en een speciale belasting voor grote techplatforms als Facebook en Google – belastingheffing behoort nu nog tot de kern van de soevereiniteit van lidstaten.

Financieel moeten de Europese lidstaten ook naar elkaar toegroeien, bijvoorbeeld door een bovengrens van 5 procent werkloosheid in te stellen. Wie erboven komt, moet actie ondernemen. De partij is tegen schuldverlichting voor landen met financiële problemen. Wel zouden deze landen geld moeten kunnen krijgen voor investeringen in hun economie, uit een nog op te richten fonds.

Lees ook: hoe Timmermans campagne voerde in heel Europa

Krijgt Timmermans op campagne de vraag wat hij de afgelopen vijf jaar bereikt heeft als vice-voorzitter van de Europese Commissie en commissaris voor duurzaamheid, dan noemt hij steevast het Europese verbod op wegwerpplastic. Als het aan de PvdA ligt, volgt er meer Europees klimaatbeleid. Er moet een klimaatfonds komen om de energietransitie te versnellen en werkers die door die overgang hun baan verliezen om te scholen. De klimaatdoelstellingen moeten worden aangescherpt van 40 naar 55 procent verlaging van de CO2-uitstoot in 2030 ten opzichte van 1990. En Europa moet één energiebeleid gaan voeren.

Ook op buitenlandbeleid en defensie moeten landen meer samenwerken en moet de EU een voortrekkersrol nemen. Eén Europees leger wil de PvdA niet, wel meer samenwerking tussen legers van lidstaten. Tegen lidstaten die geen vluchtelingen opnemen, of ze niet humaan opvangen, moet worden ‘opgetreden’. Net als tegen landen (zoals Hongarije en Polen) die Europese waarden en rechtsstatelijke principes ondermijnen, bijvoorbeeld door Europese geldstromen naar die landen te stoppen.

Mark Lievisse Adriaanse

Terug naar boven

Beroemd door zijn succesvolle strijd tegen F-gassen

Foto Peter Hilz/ANP

Naam: Bas Eickhout
Partij: GroenLinks
Huidige functie: lid Europees Parlement
Campagneslogan: Let’s Act. Together

De kingmaker van het nieuwe Europese Parlement: dat is de rol die Bas Eickhout (42, Groesbeek) voor zichzelf ziet weggelegd. Eickhout is niet alleen EU-lijsttrekker voor GroenLinks, hij is tijdens deze campagne ook het gezicht van de Europese Groenen, samen met de Duitse Ska Keller. En als de peilingen kloppen en de traditionele dominantie van christendemocraten en sociaaldemocraten wordt doorbroken, kunnen de Groenen aan gewicht gaan winnen in het Europees Parlement.

Luister hier naar de podcast Haagse Zaken: waar gaan de EU-verkiezingen over?

In Nederland is Eickhout niet erg bekend. Begin maart was hij volgens een peiling van I&O Research voor 93 procent van de Nederlandse kiezers nog een onbekende, al zit hij nu al tien jaar in het Europees Parlement. Maar in Brussel zelf is Eickhout niets minder dan een beroemdheid, die met zijn reputatie van geslepen onderhandelaar onder lobbyisten zelfs wordt gevreesd. Op de klimaattoppen in Kopenhagen en Parijs hield hij namens het Europees Parlement de vinger aan de pols. Binnen het parlement vestigde hij zijn naam met een succesvolle strijd tegen vervuilende F-gassen, die voor koeling zorgen in onder meer ijskasten en airco’s. De afspraken hierover in EU-verband kregen wereldwijd navolging.

Voor zijn politieke carrière werkte Eickhout, opgeleid als scheikundige en milieuwetenschapper, bij de voorganger van het Planbureau voor de Leefomgeving en schreef hij mee aan rapporten voor het internationale klimaatpanel IPCC.

In het Europees verkiezingsprogramma van GroenLinks wordt de EU „onmisbaar” genoemd, maar is er ook kritiek op de „neoliberale invulling” van de samenwerking. De partij eist meer ambitie van Europa op klimaat- en energiegebied, vindt dat er veel meer geld moet naar goede treinverbindingen om vliegen minder aantrekkelijk te maken en wil multinationals alsnog belasting laten betalen in de EU.

Rik Rutten

Terug naar boven

Politieke gelukzoeker

Foto Jeroen Jumelet/ANP

Naam: Derk Jan Eppink
Partij: Forum voor Democratie
Huidige functie: publicist
Campagneslogan: Pro-Europa, dus tegen de EU

In de jaren tachtig was hij medewerker van een PvdA-Europarlementariër, daarna van eurocommissaris Bolkestein (VVD), vervolgens lid van het Europees Parlement voor een Vlaamse libertaire partij en in de afgelopen vijf deed hij nog twee vergeefse pogingen om voor de VVD op een kieslijst te komen. Derk Jan Eppink heeft zijn politieke heil in veel verschillende hoeken gezocht.

Lees ook: Eppink wil geen commentator meer zijn

Bij Forum voor Democratie, de nieuwe rechts-populistische partij van Thierry Baudet bleek Eppink (60, Steenderen) welkom om de Europese lijst aan te voeren. Hij verscheen tijdens de afgelopen campagneweken regelmatig in allerlei tv-programma’s. Daar wist Eppink de standpunten van zijn nieuwe partij vaardig op te lepelen: „De EU is een immigratiemachine geworden.” „Meer macht terug naar de lidstaten.” „Het klimaatbeleid gaat te veel geld kosten.”

De meeste gestelde vraag aan Eppink was zijn standpunt over het Nederlandse lidmaatschap van de Europese Unie. Hoewel het Europees Parlement daar niet over gaat werd dit voor FVD het belangrijkste verkiezingsthema: wel of geen Nexit?

Partijleider Baudet pleit daar al jaren voor, maar zijn voormalige tweede man Henk Otten nam er in de campagne voor de Provinciale Statenverkiezingen afstand van.

Het is aan Eppink, als Europarlementariër voor de Vlaamse LDD steeds voorstander van de EU geweest, om helderheid te verschaffen. Onder zichtbare druk van zijn politieke baas is hij enigszins verschoven van standpunt. De Europese Unie, zei hij bijvoorbeeld bij Jinek terwijl Baudet naast hem zat, „kan niet van binnenuit hervormd worden.” Dus wil hij eerst kijken hoe het „met de Brexit loopt”, vervolgens wil hij een „bindend referendum” onder de Nederlandse kiezers organiseren. En wat zal dan zijn stemadvies zijn? „Uittreding is op termijn de beste optie.”

Dat is een breuk met zijn eigen eerdere opvatting. In 2014 schreef hij nog een vurig pleidooi in de Volkskrant tégen Nexit. Onder het mom van: „Wie [in Brussel] niet aan tafel zit, staat op de menukaart.”

Volgens zijn vorige partijleider, de Vlaming Jean-Marie Dedecker, moeten kiezers Eppinks zijn huidige EU-fobie niet zo letterlijk nemen. Vóór een Nexit?, antwoordde hij aan NRC. „Daar lult Derk Jan zich wel uit.”

Philip de Witt Wijnen

Bij de Europese verkiezingen stem je op een Nederlandse partij. Maar die voegt zich daarna bij een fractie met partijen uit allerlei andere lidstaten. Welke gevolgen heeft dat? We leggen het uit in deze aflevering van onze videoserie Doorzien.

Terug naar boven

Voor de EU, maar tegen Europese superstaat

Foto Jeroen Jumelet/ANP

Naam: Peter van Dalen
Partij: ChristenUnie/SGP
Huidige functie: Europarlementariër
Campagneslogan: Samenwerking Ja, Superstaat Nee

Tijdens de Europese Verkiezingen trekken ChristenUnie en SGP zoals gewoonlijk gezamenlijk op, om de kans op een restzetel te vergroten. Beide partijen zijn niet tegen de EU, maar wel heel kritisch. ‘Samenwerking ja, superstaat nee’, staat er op het verkiezingsprogramma. Daarin schrijven de partijen dat ze zich verzetten tegen de „hoogmoedige maakbaarheidsgeest” die ze in de EU ontwaren.

De lijst wordt aangevoerd door een oudgediende. Peter van Dalen (60, Zwijndrecht) heeft namens ChristenUnie al twee mandaten volgemaakt in het Europees Parlement. De nummer twee, Bert-Jan Ruissen (47, Oostdijk) van de SGP, is al twaalf jaar gemeenteraadslid in Krimpen aan den IJssel en werkt op het ministerie van Landbouw. Helemaal nieuw is Europa niet voor Ruissen: hij was ooit beleidsmedewerker bij de SGP-fractie in Brussel.

De campagne van de christelijke partijen wordt overschaduwd door Thierry Baudet. Diens FVD wil zich na de verkiezingen in het Europees Parlement aansluiten bij hun ECR-fractie (Europese Conservatieven en Hervormers). Een „no go” onder meer omdat Baudet klimaatproblemen ontkent, zei Van Dalen recent in NRC. De SGP wil Forum op voorhand niet uitsluiten.

Lees ook: hoe ChristenUnie niet met Forum in een EU-fractie wil

Van Dalen was als Europarlementariër vooral actief in de visserijcommissie, maar kon niet verhinderen dat het Europees Parlement zich volledig tegen de pulsvisserij keerde, een door Nederlandse vissers juist omarmde moderne vistechniek. Samen met SP-collega Dennis de Jong richtte Van Dalen een aan godsdienstvrijheid gewijde ‘intergroep’ op in het Europees Parlement. In de plenaire zaal hield hij eens een verbrande bijbel uit Egypte omhoog, als aanklacht tegen de vervolging van christenen.

Op het SGP-partijcongres eerder deze maand hield Ruissen een toespraak met de titel ‘Voor Nederland’. „Je hebt nationalisten, partijen die Europa willen afbreken en je hebt eurofielen, partijen die Europa willen opbouwen”, zei Ruissen. „U snapt dat we ons niet in zo’n frame mee laten slepen. Wij zijn geen nationalisten. Wij zijn evenmin eurofielen.” Volgens Ruissen moet de Europese samenwerking beperkt blijven tot een aantal grensoverschrijdende onderwerpen, zoals handel, klimaat en migratie. „En verder moet Brussel zich niet teveel met ons bemoeien.”

Stéphane Alonso

Terug naar boven

Veel minder Brussel, behalve op sociaal gebied

Foto Jeroen Jumelet/ANP

Naam: Arnout Hoekstra
Partij: SP
Huidige functie: Medewerker Tweede Kamerfractie SP
Campagneslogan: Brussel niet de baas

Arnout Hoekstra (34, Vlaardingen) had de afgelopen zestien dagen twaalf debatoptredens en bezocht deze campagne vijftien SP-afdelingen. Dat is niet voor niks, want deze maand bleek uit onderzoek dat hij de onbekendste lijsttrekker is van de gevestigde partijen. Slechts 1 op de 20 Nederlanders kent hem, zelfs vier op de vijf SP-kiezers zegt de naam Arnout Hoekstra niks. Hij was de afgelopen jaren wethouder voor de socialisten in Vlaardingen.

Die onbekendheid is een probleem voor de SP, die de derde verkiezingsnederlaag op rij vreest. En dan zijn het donderdag ook nog de Europese Parlementsverkiezingen, met traditioneel een lage opkomst van rond de veertig procent. Daar heeft de SP, met een achterban die niet trouw is aan partij en stembusgang én weinig met Europa heeft, relatief veel last van.

En dus liep Hoekstra, die informatietechnologie op het MBO deed, de benen uit z’n lijf deze campagne. Met een vaste boodschap: minder macht en geld voor de ‘elite’ in Brussel en meer zeggenschap en rechten voor burgers en werknemers. Het is een genuanceerder geluid dan dat van Nexit-partijen FVD en PVV. „Wij zijn zeer eurokritisch, maar niet tegen Europa”, herhaalde Hoekstra, die zich graag als buitenstaander positioneert. Hij is SP-lid sinds z’n zestiende, naar eigen zeggen meer activist dan parlementariër en ziet zijn gang naar het Europees Parlement als een soort „corvee”, zei hij tegen NRC. Het bureaucratische Brussel is geen natuurlijke omgeving voor een SP’er, maar de partij vroeg hem en dan zeg je geen nee.

De SP schoof partijleider Lilian Marijnissen ook nadrukkelijk naar voren om de onbekendheid van Hoekstra te compenseren. Ze hield een lezing over hoe de SP de EU ‘radicaal’ wil hervormen: het vrije verkeer van personen moet beperkt worden om uitbuiting als gevolg van arbeidsmigratie te voorkomen. De SP wil ook geen Europees leger en geen Brusselse bemoeienis met de zorg en de pensioenen. Op sociaal gebied wil de SP wél meer Europa, bijvoorbeeld door introductie van een Europees minimumloon. Om migranten buiten Europa te houden sluit de partij migratiedeals met Afrikaanse landen niet uit.

Lees ook: hoe de SP met een ranzig filmpje Frans Timmermans aanviel

Echte aandacht, en felle kritiek tot in de eigen gelederen, trok de SP met het filmpje waarin PvdA-lijsttrekker Frans Timmermans werd weggezet als de corpulente eurocraat ‘Hans Brusselmans’. De SP hoopt dat het door alle publiciteit de huidige twee zetels behoudt, maar zal al opgelucht zijn als alleen de onzichtbare Hoekstra gekozen wordt.

Pim van den Dool

Terug naar boven

Tegen Europese subsidies op landbouw en visserij

Anja Hazekamp, PvdD. Foto Jeroen Jumelet/ANP

Naam: Anja Hazekamp
Partij: Partij voor de Dieren
Huidige functie: Lid Europees Parlement
Campagneslogan: Hou vast aan je idealen

Anja Hazekamp (51, Vlagtwedde) werd in 2014 de eerste vertegenwoordiger van de Partij voor de Dieren in het Europees Parlement. Eerder werkte ze bij Faunabescherming, bij de zeehondencrèche in Pieterburen en bij Stichting AAP. Van 2007 tot 2014 was ze fractievoorzitter van de Partij voor de Dieren in de Provinciale Statenfractie in Groningen.

In 2018 nam het Europese Parlement haar ‘plofkip-resolutie’ aan, een oproep voor de verbetering van de omstandigheden van dieren in de vleesindustrie. Het welzijn van dieren wordt volgens de PvdD in Europa structureel ondergeschikt gemaakt aan de markt. Europese subsidies voor visserij en landbouw moeten volgens de partij worden afgeschaft.

De PvdD is kritisch op de EU. De partij vindt dat de huidige structuur van de unie democratisch niet te legitimeren is. Ze is tegen een Europees leger, wil een bevriezing van de toetreding van lidstaten vindt dat er exit-strategieën moeten komen voor landen die uit de muntunie willen. Ze wil bovendien dat de Nederlandse arbeidsmarkt ‘meer gefaseerd’ wordt opengesteld voor arbeidsmigranten uit nieuwe Europese lidstaten. Vrijhandelsverdragen als TTIP (met de VS) en CETA (met Canada) gaan volgens de partij ‘ten koste van milieu, dierenwelzijn, voedselzekerheid, mensenrechten, privacy en de werkgelegenheidskansen van minderbedeelden in eigen land’.

„Onze beweging is sterker dan ooit,” zei Hazekamp in april, toen de PvdD aankondigde voor de verkiezingen te gaan samenwerken met tien Europese zusterpartijen. Aandachtspunten van deze ‘Animal Politics EU’ zijn een betere bescherming van huisdieren, verbeterde dierentransporten en een verbod op dierproeven en stierenvechten. Bij de Europese verkiezingen in 2014 werkten zeven van de partijen al samen onder de naam Euro Animal 7. De PvdD maakt deel uit van de fractie Europees Unitair Links/Noord Groen Links (GUE/NGL), die grotendeels uit (voormalig) communistische en eurosceptische partijen bestaat.

Eva Hofman

Terug naar boven

Voor één Europees leger en een anti-racisme-taks

Ayhan Tonca, DENK. Foto Jeroen Jumelet/ANP

Naam: Ayhan Tonca
Partij: Denk
Huidige functie: Directeur van 3 islamitische basisscholen in Leusden
Campagneslogan: #ikstemdenk

Nieuwkomer Denk wil vooral weinig veranderen aan de koers die door Europa is ingezet. Onder leiding van lijsttrekker Ayhan Tonca (54, Karaman), die jarenlang voor het CDA in de gemeenteraad van Apeldoorn zat, volgen de standpunten van de partij – drie zetels in de Tweede Kamer, nul in het Europees Parlement – vooral plannen en regels die al bestaan. De partij wil méér defensiesamenwerking en zelfs één Europees leger. Begrotingsregels moeten strakker, en strenger gehandhaafd worden. Zo mag het begrotingsoverschot in goede tijden maximaal 1 procent zijn, en het begrotingstekort in slechte tijden maximaal 3 procent – zoals het nu ook is. Maar de handhaving daarvan moet niet zoals in Griekenland met harde bezuinigingen, maar op een ‘sociale manier’ – hoe precies is onduidelijk. Vluchtelingen moeten overal in Europa worden opgevangen, landen die dat niet doen moeten worden bestraft. Denk wil niet méér uitstootreductie dan al is afgesproken – 40 procent in 2030 ten opzichte van 1990 – maar wel landbouwsubsidies gebruiken voor klimaatbeleid.

Wel onderscheidend is de nadruk van Denk op anti-racisme: de EU moet als het aan de partij ligt meer werk maken van bestrijding van racisme. Bijvoorbeeld door landen die discriminatie niet voldoende bestrijden, te bestraffen met een ‘Europese Anti Racisme Taks’. Ook moet Europa excuses maken voor haar koloniale verleden.

Mark Lievisse Adriaanse

Terug naar boven

Europa moet van Nederlandse pensioenen afblijven

Foto Jeroen Jumelet/ANP

Naam: Toine Manders
Partij: 50Plus
Huidige functie: Juridisch en economisch adviseur
Campagneslogan: De menselijke maat moet terug in Europa

Toine Manders (63, Stiphout) is een oude rot in het politieke circuit van Brussel: in 1999 kwam hij namens de VVD met voorkeursstemmen in het Europees Parlement. Hij zou het daar, tot 2014, vijftien jaar volhouden, de laatste twee jaar als onafhankelijk lid. Vijf jaar geleden was hij al Europees lijsttrekker van 50Plus, maar wist toen geen zetel binnen te halen.

Nu probeert Manders het opnieuw. Hij verwacht zelf minstens één zetel binnen te halen. Hoe hij dat weet? „De vorige keer kwamen we met drie procent van de stemmen 2.000 kiezers te kort. Nu staan we in de peilingen op vier procent.”

Manders wil zich in het Europees Parlement in ieder geval inzetten voor afschaffing van het btw-tarief op groente, fruit, noten en brood. „Dan kunnen mensen gezonder leven en dat is ook goed voor ouderen.” 50Plus wil verder dat het mogelijk gemaakt moet worden om lidstaten die zich structureel niet houden aan het Europees Verdrag, uit de EU te zetten. Verder is Manders tegen een ‘Nexit’, maar wil de ‘menselijke maat’ terug naar Brussel brengen. De afgelopen jaren overheersten vooral de markt en de munt.

Verder moet Europa zich vooral niet bemoeien met het Nederlandse pensioenbeleid. ‘Europa: blijf van onze pensioenen af’, twitterde fractievoorzitter in de Tweede Kamer, Henk Krol eerder deze maand.

Jos Verlaan

Terug naar boven

Voor een gekozen president van Europa

Foto Siese Veenstra/ANP

Naam: Reinier van Lanschot
Partij: Volt
Huidige functie: Lijsttrekker Volt
Campagneslogan: Wij zijn Europa!

Hij doet werkelijk alles om zich met Volt in de campagne te mengen, maar voor een partij die nog niet actief is in de Nederlandse politiek blijkt dat lastig. Volgens de peilingen kan Volt, een jonge, pan-Europese partij die zeer uitgesproken pro-Europees is, op nul Nederlandse zetels rekenen. Heel soms lijkt één zetel haalbaar te zijn. Toch geeft Reinier van Lanschot (29, Saint-Germain-en-Laye) niet op. Dat kan ook niet, want hij heeft zijn baan bij supermarktconcern Ahold ervoor opgezegd. Al maanden voert hij fulltime en onbezoldigd campagne voor Volt. Een van de leuzen is: ‘We love EU, so let’s fix it!’ In reactie op het SP-filmpje tégen meer Europa, nam Van Lanschot een filmpje op waarin Europa juist wordt bejubeld. In plaats van taart verorbert de Volt-lijsttrekker tomaten – het beeldmerk van de socialisten.

Volt is opgericht door drie twintigers, een Italiaan, een Duitser en een Française, die „nieuwe energie” in Europa willen brengen en „het groeiende populisme” willen stoppen. Inmiddels telt Volt 25.000 leden in dertig landen.

Volt pleit onder meer voor een direct gekozen Europese president en wil in de EU belasting heffen op CO2-uitstoot. Ook zou er een gezamenlijke asiel- en immigratiepolitiek moeten komen en wil Volt dat de EU meer gezamenlijk optrekt, bijvoorbeeld bij de Verenigde Naties.

Als Van Lanschot na de verkiezingen niet het Europees Parlement ingaat, moet hij snel weer op zoek naar een baan. Zijn spaargeld is bijna op. De afgelopen maanden is hij erachter gekomen dat politici het niet makkelijk hebben: „Ze werken heel hard en krijgen veel shit over zich heen.”

Barbara Rijlaarsdam

Terug naar boven