Bodycams zijn gouden handel geworden

Technologie De Nederlandse politie koopt tweeduizend bodycams. Deze markt is hard gegroeid na de rellen in het Amerikaanse Ferguson.

Politieagent met een bodycam, klaar voor dienst op oudjaarsavond.
Politieagent met een bodycam, klaar voor dienst op oudjaarsavond. Foto ROBIN UTRECHT

Op het hoofdkwartier van Zepcam in Zaltbommel hangt een prent van Fokke & Sukke. Het duo is verkleed als politieagent en draagt bodycams.

„Het werk wordt veiliger…”

„…maar je gaat er wel erg van off-piste skiën en bungeejumpen.”

Het is een speels commentaar op de aankondiging, vorige maand, dat de Nederlandse politie tweeduizend bodycams gaat aanschaffen. Het besluit volgt op een aantal proeven waaruit bleek dat de camera’s de-escalerend werken. Zo kregen agenten in Amsterdam bijna een kwart minder serieuze bedreigingen naar het hoofd geslingerd, en nam ook het fysieke geweld met bijna een kwart af.

De cartoon is voor de dertig medewerkers van Zepcam onbedoeld óók een knipoog naar het verleden; het bedrijf begon in 2004 als start-up van een paar windsurfers die hun capriolen op het water wilden vastleggen. Na een paar jaar ploeteren klopte er ineens een onverwachte partij aan: de Nederlandse politie. „Of Zepcam misschien ook camera’s voor agenten kon maken”, zegt directeur Bart van der Aa. „Zo’n kans laat je niet liggen. Al snel zagen we dat er veel potentie in de professionele markten zit.”

Nu levert het bedrijf over de hele wereld bodycams aan politiekorpsen, brandweer en andere nooddiensten. Afnemers zijn onder meer de politiekorpsen van Zwitserland, Tsjechië en de Duitse deelstaat Nedersaksen. Ook particuliere bedrijven kloppen aan: „We leverden de NS onlangs zo’n achthonderd cams voor stationsbeveiligers.”

Zepcam wil over omzet en resultaat niet praten, maar het is actief in een markt die flink in opkomst is. Mondiaal was ze vorig jaar goed voor zo’n 260 miljoen dollar. De verwachting is dat ze groeit naar 3,4 miljard in 2025.

Lees ook: Politie is tevreden over proef met bodycams en wil er tweeduizend kopen

Dagenlange rellen

Terwijl de technologie al jaren voorhanden was, is de vraag naar bodycams pas van de laatste jaren. Nadat een politieagent in het Amerikaanse stadje Ferguson in 2014 de zwarte tiener Michael Brown had doodgeschoten, volgden discussie over de directe aanleiding en dagenlang rellen. Had Brown de agent wel of niet bedreigd? En was er sprake van racisme? De verklaringen van getuigen en agenten spraken elkaar tegen.

„Ferguson was de druppel”, zegt Ronald Richardson, directeur van Axon Northern Europe. „Bij de politie speelde al langer het probleem van transparantie, en nu gingen omstanders agenten filmen met smartphones. De beelden belandden vaak zonder context op internet.”

Het Amerikaanse Axon heette in 2014 nog Taser International, naar het gelijknamige wapen dat agressieve arrestanten met een stoot elektriciteit tijdelijk uitschakelt. „We merkten dat er veel angst is voor elektriciteit, je leert immers op jonge leeftijd al dat je niet je vingers in het stopcontact steekt. Dan is de perceptie al snel dat tasers die 50.000 volt door je lichaam sturen gevaarlijk zijn.”

Vandaar dat het bedrijf – credo: Protect life – zo’n tien jaar geleden de Axon-bodycam ontwikkelde. Als een agent de taser inzet, heeft hij beeldmateriaal om te bewijzen dat het écht nodig was.

Als onbedoeld gevolg van de rellen rondom Ferguson schaften steeds meer Amerikaanse politiekorpsen de bodycams aan. In 2017 waren de apparaatjes voor Taser zelfs zó belangrijk geworden dat de bedrijfsnaam werd veranderd in Axon, naar het cameraatje dus. „De verdeling tussen tasers en bodycams bij ons is nu 60-40”, zegt Richardson.

Vorig jaar lijfde Axon de grote concurrent Vievu in. Met een omzet van 420 miljoen dollar in 2018 (circa 376 miljoen euro) geldt het inmiddels als de absolute marktleider.

Opvallend is de rol die de politie vaak speelt als aanjager. Schaft een korps bodycams aan, dan volgen andere overheidsdiensten en bedrijven. „Het levert veel publiciteit op en wekt vertrouwen”, zegt Van der Aa. „Per land zie je een golfbeweging, er volgen dan méér orders.”

Pizzakoeriers

In Nederland was dat ook het geval. Al in 2010 werden er de eerste camera’s bij de politie ingevoerd, zij het lokaal en op kleine schaal. De gemeente Rotterdam gaf in 2015 subsidie om pizzakoeriers met bodycams uit te rusten tegen overvallers, en eerder dit jaar bleek ook dat Amsterdam de gemeentelijke buitengewoon opsporingsambtenaren wil uitrusten met bodycams.

Het zijn niet louter de camera’s die zo lucratief zijn, zegt Sander Flight, die in opdracht van het onderzoeksprogramma Politie & Wetenschap de bodycams in Nederland heeft onderzocht. Er komen bewaar- en verwerkingssystemen bij. „Zo’n videobestand is enorm, en vaak heeft de politie amper capaciteit dat op te slaan. Afhankelijk van de bewaartermijn kan dat een flink beroep doen op de infrastructuur. In de VS bewaart men alles tot in het oneindige, hier varieert het: voor een moord is het 30 jaar, een stevig gesprek met een jochie op een plein een stuk korter.”

Axon en Zepcam bieden hun klanten daarom clouddiensten aan. De aanschaf van zo’n apparaatje leidt dikwijls tot een abonnement op de cloud. Naar schatting beslaan de kosten van dergelijke abonnementen 20 tot 40 procent van de aanschafprijs van de camera’s. Een extreem voorbeeld is de politie van de Australische staat New South Wales. Die schafte voor omgerekend een half miljoen euro 350 bodycams aan, en was voor gegevensbeheer het tienvoudige kwijt.

Zepcamdirecteur Van der Aa noemt de bodycam een „entry ticket” voor andere diensten. „Sterker: het grootste deel van mijn engineers zit op de software”, zegt hij.

De Nederlandse politie is nu druk bezig de aanbesteding van een order voor tweeduizend bodycams voor te bereiden. Axon en Zepcam dingen beide mee. Of en hoe clouddiensten gebruikt gaan worden, is nog niet duidelijk. De politie onderzoekt verschillende opties.

Correctie (20 mei 2019): Aanvankelijk werd gemeld dat bij het bedrijf Axon de verdeling tussen tasers en bodycams ‘fiftyfifty’ was. Dat is verbeterd in 60-40.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.