Met Duncan Laurence wint gevoel het van spektakel op het Songfestival

Duncan Het draait steeds meer om de muziek bij het Eurovisie Songfestival. Desondanks blijft het een gezellige bubbel.

Duncan Laurence viert zijn historische overwinning.
Duncan Laurence viert zijn historische overwinning. Foto: Reuters / Ronen Zvulun

„This is to music first, always!” Met die woorden neemt de jonge zanger Duncan Laurence (25) de Eurovisie-trofee aan. De internationale pers duikt op de Nederlandse fans en collega’s zodra de uitslag bekend is, mensen gehuld in rood-wit-blauwe vlaggen vallen elkaar om de hals. Voor het eerst in 44 jaar heeft een Nederlands lied het Songfestival gewonnen. Is het tijd om het Songfestival weer serieus te gaan nemen?

„Wat een ontknoping”, zegt Jeroen Verdonk (51) nadat de 492 punten voor Nederland binnen zijn. Op het grasveld van het Eurovisie-dorp stond hij vooraf met een biertje en drie vrienden, allen met oranje caballerohoeden op en Songfestival-t-shirts aan. „Deze jongen is gevaarlijk voor Duncan”, zei hij met een knik naar het grote scherm voor hem, waar de Russische kandidaat Sergey Lazarev in een soort reuzendouche smartelijk uithaalde.

Duncan Laurence (echte naam: de Moor) mag met zijn lied ‘Arcade’ dan al weken topfavoriet zijn geweest bij de bookmakers, daarmee was winst allesbehalve gegarandeerd. „Dat is juist het leuke van het Songfestival, dat het alle kanten uit kan”, zegt Verdonk.

Gouden engelen, metershoge stelten of een vuurkolom midden in een liedje. Het kan op het Eurovisie Songfestival niet gek genoeg. „Het makkelijkste is om achterover te leunen en het uit te lachen”, zegt commentator Cornald Maas. „Natuurlijk is het een circus”, zegt zanger en commentator Jan Smit. ,,Je zapt er voorbij en denkt : wat is dat voor idioterie. Maar je moet de betekenis achter de nummers zoeken.” Dat ‘Toy’ van Netta Barzilai, de winnende act van vorig jaar, uitblonk in spektakel en gekkigheid doet daar volgens hem niets aan af. „Er zat wel een betekenis achter.”

Lees ook: Hij keek zó mooi in de camera

Het Songfestival wordt serieuzer

De Nederlandse inzending won met een minimaal decor. „Het festival wordt steeds serieuzer”, zegt Jelle de Weert (32), een andere Nederlandse bezoeker. „Een beetje camp hoort erbij, maar er zijn steeds meer goede liedjes. Voor Nederland telt het mee sinds Anouk. Het is gewoon een goed muziekfestival.”

Duncan Laurence hoopt dat hij met zijn rustige ballad kan bijdragen aan een nieuw soort liedselectie. „Met commentaar dat mijn lied „te mooi” zou zijn voor het festival kan ik echt helemaal niks”, zegt hij. Hij hoopt dat er „meer Songfestivalliedjes komen die je op Spotify kunt horen”. Dat liedjes de afgelopen decennia droeviger en bozer zijn geworden, zoals een recent onderzoek laat zien, zou te maken kunnen hebben met dat artiesten makkelijker hun eigen werk onafhankelijk kunnen delen. „Als je niet meer afhankelijk bent van een platenmaatschappij die je happy happy laat zingen, word je niet per se droeviger maar misschien wel eerlijker.”

Voor Duncan Laurence was het Songfestival altijd al een serieuze zaak. „Ik keek altijd met familie en vrienden”, vertelt hij voorafgaand aan zijn optredens op een zonnig terras in Tel Aviv. „Sommigen waren heel kritisch, maar ik keek naar de muziek, om inspiratie op te doen.” Toch is ook voor de winnaar spektakel niet uit den boze, legt hij op de persconferentie achteraf uit. „Het ligt aan het lied. Als vuurwerk of dansers het verhaal ten goede komen, kom dan maar op het met het vuurwerk.”

Volgens commentatoren Smit en Maas is het festival door de jaren heen veranderd. „Het is niet meer van dat stoffige soepjurkengedoe.” Vanuit Nederland wordt er echter vooral anders naar gekeken omdat het land de laatste jaren weer bij de kanshebbers hoorde, denkt Smit. „Sinds de focus weer op winnen ligt, heeft iedereen er ineens een mening over.”

„Toen Oost-Europese landen na de val van de Sovjetunie gingen meedoen, was het een trend om af te geven op die landen, dat ze alleen maar vriendjespolitiek zouden bedrijven”, vult Maas aan. „Maar West-Europese landen bleven ondertussen zelf uit het oude vaatje tappen, terwijl de nieuwe deelnemers er, niet gehinderd door de geschiedenis van het festival, fris in kwamen. West-Europese landen realiseerden zich dat ze meer moeite moesten doen.”

Eén grote familie

De vriendengroep van Verdonk gaat al zes jaar naar het evenement. Het festival draait om verbroedering, zegt Verdonk. „Dit jaar is het liedje heel mooi, vorig jaar was het verschrikkelijk, maar we hebben net zo veel lol gehad.” Een buitenstaander valt meteen op hoezeer de hele setting erop is ingericht om er één grote gezellige familie van te maken. In het perscentrum valt het verschil tussen fans en journalisten weg, Nederlandse verslaggevers zingen mee met Duncans liedje en dragen vlaggen of oranje shirts. Delegatieleden omhelzen journalisten die ze van vorige edities kennen.

Het Eurovisie Songfestival is een bubbel en dat moet het wat de betrokkenen betreft vooral ook blijven. Politiek past daar niet in. Duncan Laurence merkt bij een vraag over de door Israël bezette gebieden direct geïrriteerd op dat de journalist „doordramt”, Jan Smit noemt de discussie over de plaats van handeling ronduit „gelul”. Smit geeft toe dat ze tijdens de festivalperiode „volledig in de bubbel zitten”. In Azerbeidjan dat in 2012 het Songfestival organiseerde, werden zelfs tijdens de optredens mensenrechtenactivisten opgepakt. Smit hoorde pas achteraf wat er aan de hand was.

Lees ook: Wie gaat het miljoenen slurpende Songfestival van 2020 betalen?

Hoewel de IJslandse deelnemers de Palestijnse vlag tonen als ze in beeld komen bij de publieksstemming, en Madonna een relletje veroorzaakt met twee dansers in haar show die respectievelijk de Palestijnse en de Israëlische vlag op hun rug hebben, lijkt Israëls streven om de politieke situatie buiten het blikveld van festivalbezoekers te houden grotendeels geslaagd.

Nu Duncan met zijn liedje de winst heeft binnengehaald, verhuist het spektakel volgend jaar naar Nederland. EBU-official Jon Ola Sand overhandigt de Nederlandse delegatie na afloop meteen een starterskit. „Jullie moeten meteen aan de slag, je weet hoeveel werk het is om het te organiseren.” De hoogste tijd om het festival serieus te gaan nemen.