Opinie

Voorzie de federalisten van permanent tegengas

Rosanne Hertzberger

Ik herinner me het getouwtrek over de uitbreiding van het partnerverlof in 2017. Werkgevers tegen. FNV voor. VVD die het bedrijfsleven wilde ontzien. Linkse partijen die wezen naar de rest van Europa waar het volgens hen beter geregeld was. Daar gaven ze écht om de jonge moeder en de pasgeborenen, die kunnen wel wat extra steun gebruiken.

Ik sputterde en sputter nog steeds. Nederland is een late-adopter in het vaderschapsverlof, maar we waren ook het enige land ter wereld dat acht dagen lang acht uur per dag een verpleegkundige naast het bed van de kraamvrouw parkeerde. Uniek, dat kraamverlof. Wij namen het welzijn van moeder en kind misschien juist serieuzer dan ons omringende landen.

Het debat beperkte zich niet tot Den Haag. Iedereen wilde meepraten. In 2017 verschenen er in NRC in totaal 32 artikelen met het woord vaderschapsverlof; waaronder opiniestukken en brieven van vrouwenorganisaties, kinderartsen, hoogleraren en zo nu en dan een sputteraar.

De doorbraak volgde in 2017. Het kabinet Rutte III bereikte overeenstemming over een uitbreiding: van twee naar vijf dagen kraamverlof plus vijf extra weken verlof tegen 70 procent loon. Minister Koolmees ging hoogstpersoonlijk de eerste jonge vader de hand schudden die het hard bevochten weekje in ontvangst mocht nemen.

Een jaar later volgde een nieuwsbericht: vaders krijgen tien dagen vrij en twee maanden betaald verlof. Zo had Europa besloten. Punt. Gefeliciteerd. Voorafgaand aan de stemming in Raad, Parlement, Commissie of waar dit besluit in vredesnaam vandaan kwam, verschenen er welgeteld nul opiniestukken. Oh ja, pardon, één vlammende brief van een jonge vader, Haags beleidsmaker. Hij schreef dat hij vijf dagen verlof te kort vond. De man leek zich volstrekt niet bewust van het feit dat Europa hem binnen drie weken op zijn wenken zou bedienen.

Het voelt ongelofelijk lullig. Je trekt, duwt, vecht, schrijft, onderhandelt op de vierkante centimeter en sluit uiteindelijk een compromis. Een jaar later wordt meegedeeld dat dat allemaal leuk en aardig is, maar dat men in de parallelle werkelijkheid van Brussel tot een ander besluit is gekomen. In Nederland bleef het ijzingwekkend stil over het besluit. Ik zag het berichtje verder alleen nog terugkomen in een recente opsomming: ‘Wat heeft het Europarlement voor u gedaan?’ (19/4).

Elke dag kun je nu wel ergens lezen dat dat besluit ook ons besluit was, dat die parallelle werkelijkheid onze werkelijkheid is. Dat het echt – heus mensen – uitmaakt dat je stemt en wat je stemt. In werkelijkheid heeft stemmen natuurlijk helemaal geen zin. Net als vaccineren en verduurzamen, denk je nou heus dat jouw kind een mazelenepidemie gaat stoppen? Dat jij met je koddige zonnepaneeltje de wereld gaat redden? Druppels op de gloeiende plaat. En toch komen we braaf opdraven om onze 0,000000595 procent invloed op de einduitslag te gelde te maken. We bewegen ons collectief richting stembus. Waarom? Nou, de meeste van ons omdat ze simpelweg gehoorzame burgers zijn die doen wat er van ze gevraagd wordt. Maar een andere belangrijke reden is omdat we ons onderdeel voelen van een groter geheel.

Ik vermoed dat we ons de afgelopen periode weer meer onderdeel zijn gaan voelen van Europa. De opkomst zou zomaar eens hoger kunnen uitvallen dan de vorige keer. Natuurlijk vanwege Brexit. Niets verenigt ons meer dan eurohaat. Maar ik zag ook hoe Nederlanders enthousiast debatteerden over Brusselse besluitvorming over privacywetgeving, netneutraliteit en zelfs een beetje trots waren op onze badass Eurocommissaris Vestager die techgiganten beboet. Met de steeds grotere machten om ons heen is het een uitstekend idee als wij Europeanen zo nu en dan op elkaars schouders klimmen.

Maar Europa kan geen maat houden. Partnerverlof was typisch zo’n cultureel onderwerp waar ze met hun tengels van af hadden moeten blijven. Het had echt geen verschil gemaakt in onze geloofwaardigheid ten opzichte van China of Amerika of Google. Dit vaderschapsverlof was niet van ons, het kwam van buiten, van boven, we werden overruled. Binnen Europa moeten de machtige federale krachten die de ‘ever-closer-union’ als urgente en letterlijke opdracht beschouwen permanent tegengas krijgen. Ik ga dus toch maar weer VVD stemmen.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.