Testosteron-onderzoek onder vuur

Sportgeneeskunde Atlete Caster Semenya is de dupe van een slechte studie, aldus wetenschappers. ‘Dit komt neer op een moderne vorm van schedelmeten.’

De Zuid-Afrikaanse atlete Caster Semenya.
De Zuid-Afrikaanse atlete Caster Semenya. Foto Mark Schiefelbein/AP

De nieuwe maatregel van de internationale atletiekfederatie (IAA) om een maximum te stellen aan het testosterongehalte in het bloed van vrouwelijke atleten is wetenschappelijk slecht onderbouwd. Onafhankelijke wetenschappers fileren de twee jaar geleden gepubliceerde studie van artsen van de internationale atletiekfederatie die de basis van hun maatregel vormt.

In het IAA-onderzoek zijn gegevens verzameld van de bloedwaarden van atleten die deelnamen aan de wereldkampioenschappen atletiek in 2011 in Daegu (Zuid-Korea) en in 2013 in Moskou. De data bleken rommelig: sommige tijden waren dubbel geteld en er zaten spookdata tussen die geen match hadden met bekende uitslagen.

Lees ook: Hoe oneerlijk is veel testosteron in de vrouwensport?

Maar ook de opzet van het onderzoek wordt hard aangevallen. „Het is van de zotte”, reageert Gerard Sierksma, emeritus hoogleraar sportstatistiek van de Rijksuniversiteit Groningen na het lezen van de studie. „Dit onderzoek lijkt opgezet om naar een vooraf vaststaande conclusie toe te redeneren. Maar een correlatie tussen testosteronniveau en prestatie betekent nog niet dat er een causaliteit is. De oorzaak zou net zo goed wat anders kunnen zijn, bijvoorbeeld dat heel hard trainen het testosteron omhoog jaagt.”

De kritische wetenschappers vinden het bovendien discriminerend om vrouwen op basis van hun biologische eigenschappen uit te sluiten. „Dit komt wat mij betreft neer op een moderne vorm van schedelmeten”, zegt Sierksma. „Mensonterend en onwetenschappelijk.” Sierksma vindt het ook medisch onethisch om gezonde atleten te dwingen met medicijnen hun natuurlijke hormoonconcentraties te verlagen.

De kritiek zwelt aan nu het internationale sporttribunaal CAS twee weken geleden oordeelde dat atletiekfederatie IAAF terecht een maximum stelt aan testosteronspiegels in de vrouwencompetitie. De Zuid-Afrikaanse middellange afstandsatlete Caster Semenya is daarvan het slachtoffer. De Zuid-Afrikaanse atletiekorganisatie ASA kondigde deze week aan het oordeel van de CAS aan te vechten voor een rechtbank in Zwitserland. Daarin zal wetenschappelijk bewijs zeker een rol spelen.

Hoe oneerlijk is veel testosteron in vrouwensport? pagina W2-3