Trumps migratieplan oogt kansloos

Immigratie VS President Trump wil dat legale migratie bovenal economisch nut heeft. Zal zijn plan slagen waar dat van voorgangers faalde?

President Trump houdt een toespraak over zijn migratieplan in de Rozentuin van het Witte huis in Washington.
President Trump houdt een toespraak over zijn migratieplan in de Rozentuin van het Witte huis in Washington. Foto Carlos Barria/REUTERS

President Trump heeft donderdag een voorstel gelanceerd voor een grondige herziening van het Amerikaanse immigratiebeleid.

Het pakket maatregelen, waarover de komende maanden politiek debat zal losbarsten in het Congres, toont dat Trump migratie tot strijdpunt wil maken in opmaat naar zijn herverkiezingscampagne, in 2020. „Een ver reikende modernisering”, aldus Trump.

Kern van het plan is dat legale migratie een economisch doel moet dienen. Hiervoor wil hij elk jaar 1 miljoen werk- en verblijfsvergunningen verstrekken voor vijf jaar. Bij de verstrekking zal veel strenger dan nu worden gekeken naar de economische potentie van nieuwkomers, zoals leeftijd, opleidingsniveau, baankansen, vermogen en beheersing van het Engels.

Kettingmigratie, waarbij reeds in de VS gevestigde immigranten hun familieleden uit het buitenland kunnen laten overkomen, wordt daarentegen sterk ingeperkt. Illegale migratie wil Trump vooral tegengaan met intensievere controles en fysieke barrières aan de zuidgrens met Mexico.

Eerdere pogingen strandden

Ook Trumps voorgangers beloofden met een „alomvattende migratiehervorming” een dossier op te lossen dat de politiek al decennia splijt. Het ging daarbij grofweg steeds om een compromis tussen enerzijds het tegengaan van nieuwe (illegale) immigratie en anderzijds het (deels) regulariseren van de nu circa 11 miljoen ongedocumenteerde migranten in de VS.

Pogingen van opeenvolgende regeringen strandden steeds op verdeeldheid. In 2013 deed president Barack Obama (2009-’17) de laatste poging. Hij wist in de Senaat breed gedragen consensus te smeden tussen beide partijen. Dit stuitte in het Huis echter op verzet binnen de Republikeinse partij, waar de rechtse Tea Party-vleugel elk compromis verwierp.

Trump doet nu een nieuwe poging met een plan dat, zo benadrukte hij, „niet is opgesteld door politici”. Het werd geschreven door zijn schoonzoon en adviseur Jared Kushner, in samenwerking met Stephen Miller. Deze speech-schrijver geldt als drijvende kracht achter Trumps eerdere rechts-nationalistische anti-migratiemaatregelen, zoals het inreisverbod voor burgers uit landen met een overwegend islamitische bevolking.

Millers meest radicale ideeën zouden, volgens Amerikaanse media, de afgelopen maanden zijn afgezwakt door Kushner. Om het voorstel kans te laten maken in het Congres moet het namelijk sowieso steun verwerven van gematigde Republikeinen. Zij zijn eerder geneigd te luisteren naar het bedrijfsleven, waar werkgevers lobbyen voor het toelaten van buitenlandse werknemers.

De economie blijft goed draaien en in veel sectoren is er nood aan arbeidskrachten.

Steun in Congres lijkt ver weg

Trump riep Democraten donderdag op zijn compromis te steunen, maar het is onzeker hoe het in zijn huidige vorm genoeg steun kan krijgen. Rechtse Republikeinen zullen het te slap vinden. Democraten, die sinds januari in het Huis een meerderheid hebben, zullen het te streng noemen.

Zo zegt het voorstel niets over de 11 miljoen migranten zonder juiste papieren. En ook niets over de zogeheten Dreamers, ruim 800.000 migranten die als kind zonder juiste papieren naar de VS kwamen.

Zij kregen onder de vorige regering-Obama een gedoogstatus; door Trump is deze regeling opgeschort. Net als een grote meerderheid van de Amerikanen vindt de oppositiepartij dat de Dreamers moeten mogen blijven.

Lees ook: Geen overvolle migrantenkampen, toch is het crisis

Ook verzetten de Democraten zich tegen een ‘muur’ op de grens met Mexico: Trumps centrale verkiezingsbelofte uit 2016. Donderdag pochte Trump dat tot volgend jaar „400 mijl [600km] aan muur aangelegd zal worden en mogelijk meer”.

Midden-Amerikanen naar VS

Aan de zuidgrens melden zich veel Midden-Amerikanen die hun land ontvluchten wegens armoede en geweld. In weerwil van Trumps scherpere asielbeleid en muurretoriek zoeken zij vooral sinds vorig jaar in grote aantallen asiel in de VS.

Hun komst zet druk op het Amerikaanse asielrechtsysteem, dat al jaren overbelast is en met grote achterstanden kampt. Trump zei donderdag dat dit komt door „frivole aanvragen” en dat hij asielverzoeken strenger op hun „merites” gaat beoordelen.