Overheid liet fouten van Damen toe

Scheepsbouwer Damen vulde exportpolissen niet juist in. Toch bleef de staat miljoenendeals verzekeren.

Damen Shipyards, de grootste scheepsbouwer van Nederland, heeft de laatste jaren veertien fouten gemaakt in de aanvragen voor grote staatsgaranties. Zo stond de Nederlandse staat borg voor miljoenendeals van Damen waarvan de integriteit niet vaststaat.

Dat blijkt uit onderzoek van NRC naar zes geheime memo’s van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Die gaan over de relatie tussen Damen Shipyards en Atradius DSB, de verzekeraar die namens de overheid de financiële risico’s afdekt van Nederlandse bedrijven die zaken doen met instabiele en corruptiegevoelige landen. Reguliere verzekeraars vinden dit soort zaken vaak te riskant. Via Atradius DSB stond de Nederlandse overheid tussen 2010 en 2016 garant voor 66 Damen-deals ter waarde van 1,76 miljard euro.

NRC vroeg de zes memo’s ruim een jaar geleden op bij Buitenlandse Zaken met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Het ministerie wilde de memo’s vrijgeven, maar Damen lag dwars. Na een mislukte lobby van topman René Berkvens en een door Damen verloren procedure bij de Rotterdamse rechtbank ging het bedrijf tegen de openbaarmaking in hoger beroep bij de Raad van State.

De Raad stuurde onlangs een vertrouwelijk verslag van de zitting in Rotterdam naar NRC, waarvan de geheimhouding nog niet was opgeheven. Daarin komen de onregelmatigheden bij exportkredietverzekeringen aan de orde. Kort daarna vroeg de Raad NRC te wachten met publiceren. Gezien het maatschappelijk belang – de staatsgaranties zijn een belangrijk beleidsinstrument van de overheid – wil NRC dat niet. De problemen bij Atradius DSB zijn nooit gedeeld met de Tweede Kamer, die binnenkort beslist over de grootste Nederlandse Defensie-order ooit: de vervanging van de onderzeeboten van de Walrusklasse. Damen dingt mee naar deze miljardendeal.

In het vertrouwelijke rechtbankverslag zegt de advocaat van Damen dat een aantal aanvragen bij Atradius „niet juist waren ingevuld”. Zo ontbraken details over tussenpersonen die voor Damen buitenlandse klanten benaderden of klopten deze niet. Dat is gevoelige informatie, omdat het OM al ruim twee jaar onderzoekt of Damen via tussenpersonen steekpenningen heeft betaald.

Uit het verslag blijkt ook dat de Nederlandse overheid milder is voor Damen dan de Wereldbank. Die sloot de scheepsbouwer in maart 2016 anderhalf jaar uit van projecten. Damen overtrad de corruptierichtlijnen van de bank, door ten onrechte de naam van een tussenpersoon in Sierra Leone weg te laten.

Toen de veertien onregelmatigheden van Damen in Nederland boven tafel kwamen volgde geen actie door de overheid. In het rechtbankverslag zegt een vertegenwoordiger van het departement dat Damen „weer een gewone klant is”.

Damen en Buitenlandse Zaken willen niet reageren, vanwege de lopende procedure bij de Raad van State. Kamerlid Isabelle Diks (GroenLinks) wil de vertrouwelijke memo’s snel ontvangen. „De Kamer moet een volledig beeld krijgen van hoe Damen opereert, zeker nu er vanuit Defensie mogelijk grote orders zonder concurrentiestelling aan het bedrijf worden gegund.”

Onregelmatigheden pagina E6-7