Met een meerderheid kan Duterte zijn gang gaan

Filippijnen Duterte lijkt grote winnaar van de tussentijdse verkiezingen. De president kan daarmee zijn keiharde ambities verwezenlijken.

President Duterte laat de inkt op zijn vinger zien nadat hij heeft gestemd bij een basisschool in Davao City.
President Duterte laat de inkt op zijn vinger zien nadat hij heeft gestemd bij een basisschool in Davao City. Foto Cerilo Ebrano

De senaat was het enige instituut in de Filippijnen dat nog een béétje tegenstand kon bieden aan president Rodrigo Duterte. Maar dat is nu voorbij.

Deze zaterdag maakt de verkiezingscommissie waarschijnlijk de officiële uitslag bekend van de tussentijdse verkiezingen, afgelopen maandag in de Filippijnen. De verwachting was wel dat senatoren die Duterte steunen, zouden scoren. Maar dat ze het zó goed deden, kwam als verrassing: volgens de voorlopige resultaten won het kamp van Duterte alle te verdelen zetels: 12 van de in totaal 24. De oppositie haalde geen enkele zetel binnen.

De winst laat zien hoeveel steun Duterte nog steeds krijgt van de Filippijnse bevolking, ook al krijgt hij internationaal bijna alleen kritiek. Nooit eerder was een president in de Filippijnen halverwege zijn termijn van zes jaar zo populair als Duterte. Volgens een recente peiling is 81 procent van het volk tevreden over hem. En het grote gebrek aan oppositie – er zijn in de senaat nog maar vier critici over en van hen zit er eentje in de gevangenis – betekent dat Duterte in de tweede helft van zijn presidentschap zijn plannen nog gemakkelijker kan uitvoeren. Een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden had hij al en heeft hij gehouden.

Tussen de nieuwe senatoren zitten omstreden figuren, intimi van Duterte. Zo is Ronald dela Rosa verkozen, dat is de politiechef die de president vanaf 2016 hielp om zijn gewelddadige war on drugs uit te voeren. Dela Rosa’s naam staat in een klacht die bij het Internationaal Strafhof in Den Haag ligt. De aanklager van het Strafhof onderzoekt of een strafzaak mogelijk is over de duizenden doden die inmiddels zijn gevallen als gevolg van het drugsbeleid.

De wetsvoorstellen die het met deze nieuwe senaat waarschijnlijk zullen halen, baren mensenrechtenorganisaties grote zorgen. Zo wil Duterte de minimumleeftijd waarop kinderen voor strafbare feiten vervolgd kunnen worden, verlagen van 15 naar 9 jaar. Drugsbendes weten dat de politie momenteel niets kan beginnen tegen kinderen en maken daar gebruik van door hen als koerier te gebruiken en dat moet anders vindt de president. Hij wil ook de doodstraf opnieuw invoeren.

Lees ook: Rodrigo Duterte: populair bij de middenklasse, gevreesd door de armen

Ambtstermijn verlengen

Een andere ambitie is het hervormen van de grondwet. Duterte wil van de Filippijnen een federale republiek maken met meer macht voor de provincies. Voor dit soort grote veranderingen is een driekwart meerderheid van de senaat nodig en die heeft hij nu waarschijnlijk. Critici zijn bang dat Duterte ook de presidentiële ambtstermijn zal willen verlengen. Nu mag een president maar één termijn van zes jaar dienen, een regel die is opgesteld na de jarenlange dictatuur van Ferdinand Marcos.

Als de president van die hervorming afziet – hij is 74 jaar en vaak ziek – kan het zomaar zijn dat het presidentschap wel in de familie blijft. Dochter Sara Duterte won afgelopen maandag een nieuwe termijn als burgemeester van de stad Davao en was de afgelopen campagne al vaak naast Rodrigo Duterte te zien. Mijn dochter „beheerst de politiek”, zei hij.