Italiaanse ‘kapitein’ Salvini inspireert rechts-nationalisten in Europa

Europese verkiezingen Deze zaterdag komt in Milaan een dozijn rechts-nationalistische partijen bijeen. „We zijn een alliantie aan het maken die er nooit eerder is geweest.”

Matteo Salvini, op een campagnebijeenkomst in mei in Rome.
Matteo Salvini, op een campagnebijeenkomst in mei in Rome. Foto Angelo Carconi/EPA

„Matteo Salvini is nu de succesvolste politicus in Europa. Hij heeft als minister van Binnenlandse Zaken laten zien dat je echt iets kunt doen tegen ongecontroleerde immigratie. Hij is politiek een enorm succes en staat in de peilingen op meer dan 30 procent. Daarom is hij voorbestemd samen met andere Europese partijen de richting van de Europese politiek, naar een steeds verdergaande unie, om te buigen. We willen een allemaal een slankere unie, met bescheidener taken.”

Jörg Meuthen, europarlementariër en woordvoerder van Alternative für Deutschland, heeft geen twijfel. Salvini, leider van de Italiaanse anti-migratiepartij Lega en door zijn spindokter Il Capitano gedoopt, is het boegbeeld van de rechts-nationalistische en rechts-populistische partijen in Europa. Hij is de aangewezen persoon om de aanval te leiden op wat Salvini „de bunker van Brussel” heeft genoemd, zegt Meuthen in een telefoongesprek.

„Salvini is een voorbeeld voor ons”, zegt Adam Wood, van de jongerenafdeling van de Britse eurosceptici van UKIP. „Zijn Lega was een kleine partij, bijna irrelevant, maar Salvini heeft laten zien dat je door vast te houden aan je idealen toch enorm kunt groeien.” Meuthen zat naast Salvini aan tafel toen die begin april het startschot gaf voor de vorming van een nieuwe fractie van rechts-nationalistische partijen in het Europees Parlement. Wood was een week eerder in Rome op een internationale jongerenbijeenkomst van de Lega.

Bekijk ook deze video over de fracties in het Europees Parlement. Welke gevolgen heeft dat fractiesysteem voor Nederlandse partijen?

Grote manifestatie in Milaan

Beiden hopen ze deze zaterdag in Milaan te zijn voor de grote manifestatie van Salvini met al zijn politieke vrienden in Europa. Oude vrienden als Marine Le Pen en de Oostenrijkse Vrijheidspartij. Maar ook nieuwe – uit Duitsland, Finland, Denemarken, Tsjechië, Bulgarije, Slowakije, Estland en België – en Geert Wilders wordt verwacht op het podium. „We zijn een alliantie aan het maken die er nooit eerder is geweest”, zei Salvini deze week. Hij vertelde dat er verder nog gesprekken lopen over aanstaande samenwerking in één fractie met de regerende Poolse PiS-partij en met het Hongaarse Fidesz van premier Viktor Orbán, die is geschorst als lid van de Europese Volkspartij maar zijn kaarten voor zich houdt tot na de Europese verkiezingen. De strijdkreet is ‘soevereiniteit’ – besluitvormingsmacht terughalen uit Brussel.

Euroscepsis en het stoppen van de migratie is voor ons allemaal erg belangrijk

Anders Vistisen, europarlementariër Deense Volkspartij

Meningsverschillen zijn er genoeg binnen deze groep. „We komen uit verschillende culturen”, zegt Meuthen. „Over overheidsfinanciën denken we bijvoorbeeld anders. We moeten nog met elkaar afspreken hoe we daarmee omgaan.”

Voor Wood van UKIP, die nog niet durft te voorspellen hoe zijn partij zich in de aanloop naar de Brexit zal opstellen in het Europees Parlement, is het vrij eenvoudig. „We zijn allemaal onafhankelijk, maar kunnen wel samenwerken. Het idee is dat we niet interveniëren in elkaars binnenlandse politiek. We willen dat de EU niet meer kan zeggen wat je wel en niet kunt doen.”

Tegen het eliteproject EU

Anders Vistisen, een europarlementariër van de Deense Volkspartij die vorige maand ook in Milaan was, onderstreept dat er meer is wat de rechts-nationalistische partijen bindt dan wat hen scheidt. „Euroscepsis en het stoppen van de migratie is voor ons allemaal erg belangrijk”, zegt hij. „We zien overal dat de traditionele partijen instorten. Dit is onze kans. We zijn het aan onze kiezers verplicht de meningsverschillen die er zijn, te overbruggen.”

Damian Lohr van de jongerenbeweging van de AfD, die deze zaterdag ook in Milaan wil zijn, zegt: „Natuurlijk zijn het niet meteen over alles eens. Maar we zijn wel allemaal patriottisch, allemaal kritisch over immigratie, en tegen het eliteproject dat de Europese Unie in deze vorm is.”

Vooralsnog zijn de persconferentie begin april in Milaan en de manifestatie van zaterdag op het Domplein daar de belangrijkste voorbeelden van gezamenlijk optreden.

Salvini probeert het vuur wat op te stoken. Afgelopen zondag zei hij: „Op 26 mei zijn het geen Europese verkiezingen, het is een referendum tussen leven en dood, tussen verleden en toekomst, tussen een vrij Europa en een islamitische staat die berust op tijdelijk werk en angst.”

Het perspectief van een rechts-nationalistische fractie die door een gehoopt akkoord met de christen-democraten de Europese Unie op een andere koers kan zetten, is belangrijk voor ‘kapitein’ Salvini. Maar ook het binnenlandse perspectief is belangrijk. Hij hoopt royaal voorbij de 30 procent te komen en op basis daarvan de krachtsverhoudingen in Rome te veranderen. Nu al lopen de spanningen binnen de coalitie met de Vijfsterrenbeweging hoog op.

In Milaan is veel eurosceptische retoriek te verwachten, veel verwijzingen naar het herwinnen van de nationale souvereiniteit. Maar bovenal hopen Salvini, Le Pen & co. te laten zien dat ze met genoeg zijn voor een geloofwaardige aanval op, in hun woorden, het ‘oude’ Europa.

Radicaal-rechts boekt waarschijnlijk een flinke overwinning bij de komende Europese verkiezingen. Maar kan het straks ook een vuist maken? Bekijk in deze graphic hoe het zit. (Klik op Play en wacht tot de animatie verspringt, of ga voor- en achteruit met de pijltjes)