Als onderkoelde Groninger vond Arjen Robben opmerkelijk makkelijk zijn plaats in de folkloristische cultuur van München.

Foto Lukas Barth-Tuttas/EPA

In Beieren mochten ze Arjen Robben aanvankelijk niet

Profiel Arjen Robben speelt zaterdag na tien jaar zijn laatste thuiswedstrijd als speler van Bayern München. „Hij zal herinnerd worden om zijn exceptionele kwaliteiten, en vooral die ene beweging.”

Het was geen feest voor Arjen Robben, toen hij tien jaar geleden naar Duitsland kwam. De begaafde vleugelspeler uit het Groningse Bedum, destijds 25, was eraan gewend geraakt steeds een stap dichter bij de top te komen. Van FC Groningen (waar hij op zijn zestiende debuteerde) naar PSV, van daar naar Chelsea en toen naar het grote Real Madrid.

En nu moest hij voor het eerst, omdat Madrid andere talenten aantrok en geen plaats meer voor hem had, genoegen nemen met een mindere club. Of althans: met een club die destijds, in 2009, mindere vooruitzichten had op het winnen van de Champions League: Bayern München.

Robben zag het als „een stap terug”, schreef hij twee jaar geleden in een ‘Brief aan mijn jongere zelf’ op de Amerikaanse website The Players’ Tribune. Natuurlijk, Bayern won nationale titels en bekers, maar de Champions League? De sombere gedachte drong zich op dat hem dat „nu zeker niet zou gaan lukken”.

Maar die moeilijke „stap terug” zou hét sleutelmoment blijken in zijn indrukwekkende voetballoopbaan. Nu hij dezer dagen na tien jaar stopt bij de Beierse club (in 2017 nam hij al afscheid van het Nederlands elftal), heeft hij zijn ambities ruimschoots vervuld. En Bayern München heeft een uitzonderlijk succesvol decennium achter de rug, met Robben soms als een tragische held, maar veel vaker in een glansrol.

Het enige wat er nog aan ontbreekt is nog één keer voor het eigen publiek in de Allianz Arena te laten zien wat hij kan. Daar heeft hij de afgelopen maanden, herstellende van de zoveelste blessure, hard naar toe gewerkt.

Laatste kans

De laatste kans is deze zaterdag, de slotdag van de Duitse competitie, als Bayern tegen Eintracht Frankfurt voor de zevende keer op rij kampioen kan worden. Een week later speelt Bayern in het Olympisch Stadion in Berlijn in de finale voor de Duitse beker tegen RB Leipzig – en dan is het voor Robben bij Bayern München echt voorbij.

„De Beierse fans mochten Robben aanvankelijk helemaal niet”, zegt Dietrich Schulze-Marmeling, auteur van onder meer een geschiedenis van Bayern München en lid van de Duitse Academie voor Voetbalcultuur. „Er werd geklaagd dat hij een miskoop was, de ‘man met de glazen botten’ die steeds geblesseerd raakte. En toen hij in 2012 in de finale van Champions League tegen Chelsea in de tweede helft van de verlenging een strafschop miste, speelde in de Duitse media de hele zomer de vraag of het verslagen Bayern München Robben nu zou verkopen.”

Dat gebeurde niet – en een jaar later was hij de grote held. Weer stond Bayern in de finale van de Champions League, nu op Wembley tegen de grote Duitse rivaal Borussia Dortmund. In 89e minuut maakte Robben het beslissende doelpunt. Het was een bevrijdend moment voor de Nederlander, en een grote triomf voor zijn club, die dat jaar ook de landstitel én de Duitse beker won.

Tang

Robben en Duitsland bleken goed bij elkaar te passen. Dat hij de reputatie had nogal eens een Schwalbe te begaan, raakte allengs op de achtergrond – zij het in München meer dan bij de concurrentie. Hij dwong respect af als effectieve aanvaller en als de helft van het gevaarlijke duo dat hij vormde met Franck Ribéry - de één op rechts, de ander op links, als de veelgeprezen ‘tang’ die menige verdediging te veel was.

Ook voor Ribéry (36) is dit het laatste seizoen bij Bayern München, waarmee van het fenomeen ‘Robbéry’ alleen de herinnering blijft. In de zomer van 2020 zal Bayern nog een afscheidswedstrijd voor de twee organiseren, want spelers die van zulke grote betekenis voor de club zijn geweest „moeten door een grote poort vertrekken”, aldus Bayern-president Uli Hoeness.

Lees ook: In 2017 stopte Arjen Robben als international: ‘De man van glas heeft het het langst volgehouden’

Opmerkelijk makkelijk vond de onderkoelde Groninger Robben zijn plaats ook in de folkloristische cultuur van Bayern München. Een bezoek in Lederhose aan het Oktoberfest, met ploeggenoten en liefst vergezeld van vrouw in Dirndl, is deel van de clubtraditie. Ogenschijnlijk goedgemutst nam Robben doorgaans aan het reusachtige volksfeest deel, geduldig poserend met grote glazen bier.

Bayern München, in de rest van Duitsland altijd een buitenbeentje en lang niet overal geliefd, is zich pas in de jaren tachtig van de vorige eeuw sterk met die regionale folklore gaan verbinden. Toen supporters van de tegenstanders steeds vaker zongen ‘trek die jongens uit Beieren hun Lederhose uit’, besloot de toenmalige voorzitter dat de club zich het traditionele kledingstuk dan maar als een soort cult-object moest toe-eigenen om zich juist met het typisch Beierse te identificeren.

Dat had veel succes. Sindsdien staat de club uit München steeds meer voor heel Beieren – en in het buitenland, samen met het Oktoberfest, zelfs voor heel Duitsland.

Van boven naar beneden: Robben met zijn kinderen na weer een landskampioenschap; Met zijn vrouw Bernadien Eillert tijdens Oktoberfest; Robben viert een overwinning op rivaal Borussia Dortmund in 2017; Na één van zijn bijna 100 doelpunten in de Bundesliga; Voorafgaand aan een wedstrijd in de Champions League.
Foto’s EPA
2018-09-02 13:02:08 epa06991987 FC Bayern Munich’s Arjen Robben poses for photographs wearing traditional Bavarian clothing during a photo-shoot by the Paulaner brewery, in Munich, Germany, 02 September 2018. EPA/DANIEL KOPATSCH
Foto’s AFP, EPA

Familiaire cultuur

Dat Robben en Ribéry allebei zo lang bij Bayern München hebben gespeeld (de Fransman sinds 2007) heeft volgens Schulze-Marmeling te maken met de gewoonte van de club om een nauwe band met spelers te smeden. „Hoe hard ze bij Bayern München ook mogen zijn, er is een familiaire cultuur, waar trouw en verbondenheid bij horen. Maar het is omstreden of dat over-familiaire wel zo goed en zo professioneel is. Het leidt ertoe dat ze te lang vasthouden aan spelers die, zoals Robben en Ribéry, eigenlijk al een relatief hoge leeftijd hebben bereikt. Dat is een grote fout, die ten koste gaat van de tijdige verjonging van het team.”

Het afscheid van de twee sterspelers is in München al een paar weken geleden ingezet. Begin mei mocht Robben, die door een blessure vijf maanden uitgeschakeld was geweest, van trainer Niko Kovac in een thuiswedstrijd tegen Hannover 96 in de 84ste minuut een korte rentree maken. Tot groot enthousiasme van het publiek – dat ‘der Arjen hat es gemacht’ scandeerde. Hij mocht een vrije trap nemen - volgens Robben „een cadeau van het team” - hij schoot de bal echter net over het doel. Waarmee zijn totaal aantal doelpunten in de Bundsliga met 98 voorlopig net onder de honderd is blijven steken.

„Dit seizoen heeft Robben hoogstens een bijrol gespeeld”, zegt Christoph Biermann, verslaggever van het voetbalblad 11 Freunde. „Maar in zijn tien jaar bij Bayern München heeft hij Duitse voetbalgeschiedenis geschreven.

Lees ook: Waar blijft de nieuw Arjen Robben?

„Hij zal herinnerd worden om zijn exceptionele kwaliteiten, en vooral die ene beweging, waarbij hij op rechts helemaal naar voren sprint, dan naar binnen trekt en op doel schiet. Iedere verdediger heeft hem dat duizend keer zien doen en zou er op voorbereid moeten zijn, en iedere keer lukte het hem toch weer. Als een speler over tien jaar zoiets doet zullen we zeggen: kijk, net als Robben. Dat is zijn bijdrage aan de voetbalgeschiedenis.”

Zelfspot

Biermann prijst Robben ook om zijn „vriendelijkheid, humor en af en toe ook zelfspot”. Maar hij aarzelt even bij de vraag of Robben geliefd is.

„Bij de Bayern-fans zeker, maar misschien toch iets minder dan Ribéry. Die is meer een man van het volk, met zijn ongedisciplineerdheid, zijn domheid en schandaaltjes”. Begin dit jaar veroorzaakte Ribéry bijvoorbeeld grote ophef in Duitsland door in een restaurant in Dubai voor 1200 euro een biefstuk belegd met bladgoud te eten, en wie daar kritiek op had schold hij op Twitter in grove termen de huid vol.

„Robben is heel anders, die maakt een verstandige indruk, hij is duidelijk een volwassen man. Maar daarom is er ook minder over zijn leven buiten het veld te vertellen.”

Hoe zijn leven verder zal gaan als hij straks bij Bayern München is vertrokken, zegt Robben nog niet te weten. „Het makkelijkste zou zijn om te zeggen: ik stop”, zei hij eerder deze week met zijn bekende licht ironische blik op een persconferentie. „Dat is een optie. Maar als je zegt: ik speel door, dan is de vraag: waar? En op welk niveau?” Hij gaat niet in op vragen of hij van plan is terug te keren naar zijn oude clubs Groningen, waar zijn vader als adviseur aan verbonden is, of PSV.

„Het valt me zwaar om een beslissing te nemen. Mijn vrouw zou het ook graag weten, ik ben er eigenlijk laat mee. Maar ik wilde me eerst concentreren op de wedstrijd van zaterdag. Misschien denk ik er al te lang over na.” Aan bedachtzaamheid ontbreekt het Robben duidelijk niet, nu hij opnieuw voor een belangrijke keuze in zijn leven staat.