EU, hoeder van het recht

Oost-Europa Polen, Hongaren en Roemenen zien de EU als buffer voor democratie, mensenrechten en de rechtsstaat.

Foto Jens Meyer

Het Europees Parlement spande een strafprocedure aan tegen Hongarije vanwege grove inbreuken op de democratie. De Europese Commissie en het Hof tikten Polen op de vingers over het ondermijnen van de rechtsstaat, onder andere door rechters met vervroegd pensioen te sturen. En eurocommissaris Frans Timmermans voert de druk op om hetzelfde te doen bij Roemenië, waar de heersende coalitie de ene na de andere noodwet invoert om eigen politici te beschermen tegen vervolging wegens corruptie.

Bij de Europese verkiezingen, in Nederland donderdag, spelen zeer uiteenlopende thema’s: Wat zijn de zorgen van een Deense of Spaanse kiezer?
De grootste bedreigingen voor Europa volgens Poolse kiezers.

Deze confrontaties – en die over immigratie – tekenen de verhoudingen tussen West-Europa en de relatief jonge democratieën in Oost-Europa de afgelopen jaren. Maar hoewel de regeringen in Polen, Hongarije en Roemenië op ramkoers lijken te liggen met Brussel, is dat niet het dominante sentiment onder burgers.

In alle drie de landen vinden meer mensen dat de EU hen beschermt tegen excessen van hun eigen regering dan dat de Unie hun bestuurders ervan weerhoudt het goede voor hun land te doen. Als de EU morgen uit elkaar zou vallen, zou volgens Polen, Roemenen en Hongaren het verdwijnen van de internationale buffer ter bescherming van mensenrechten, rechtsstaat en democratie het grootste gemis zijn. De nieuwere lidstaten zien Brussel minder als een hindermacht dan de staten die de Unie oprichtten. Ze zien de EU juist als beste garantie voor hun rule of law.

De grootste bedreigingen voor Europa volgens Roemeense kiezers.

In Slowakije, waar ook zorgen zijn over de rechtsstaat, mensenrechten en persvrijheid, is het vertrouwen in het Europees Parlement zelfs groter dan in de nationale parlementariërs. Terwijl in 2014 maar 13 procent van de kiesgerechtigden kwam opdagen voor de Europese verkiezingen – de grootste desinteresse binnen de EU. De vraag is of het sterke vertrouwen in de instituties van de EU en de impopulariteit van de regering in eigen land dit keer leiden tot een groter aantal kiezers.