Een rekenfoutje met de kijkers van The Daily Show

Ophef Iedere week bespreekt de redactie wetenschap hier ophef in de wetenschap. Deze week: een rekenfout van twee sociale wetenschappers.

Komiek Jon Stewart presenteerde The Daily Show van 1999 tot 2015.
Komiek Jon Stewart presenteerde The Daily Show van 1999 tot 2015. Foto MTV Networks

In de jaren voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 2016 betrokken veel jongeren hun nieuws van comedyprogramma’s als The Daily Show en The Colbert Report. Uit onderzoek bleek dat één op tien kijkers tussen de 18 en 29 jaar dit soort shows het meest vertrouwde als het ging om het brengen van het nieuws.

Vooral Jon Stewart, een progressieve komiek die The Daily Show presenteerde vanaf 1999, zou veel invloed hebben gehad op jongeren. Die invloed was zelfs zo groot dat Stewarts vertrek bij het programma – hij maakte in 2015 plaats voor Trevor Noah – er mede toe zou hebben geleid dat Donald Trump in 2016 gekozen werd tot president.

Dat beweerden althans de Amerikaanse onderzoekers Ethan Porter en Thomas Wood in het artikel ‘Did Jon Stewart elect Donald Trump? Evidence from television ratings data’ in het tijdschrift Electoral Studies, dat vorige maand verscheen. Door kijkcijfers op staatniveau te combineren met de resultaten van de verkiezingen en die te vergelijken met de verkiezingen van 2012, komen de auteurs tot de conclusie dat het vertrek van Stewart verantwoordelijk was voor een toename in het stemmenaandeel van Trump van 1,1 procent. Het vertrek, ook in 2015, van Stephen Colbert van The Colbert Report leidde niet tot meer stemmen voor Donald Trump, maar mogelijk wel tot een lagere opkomst.

Kritiek van lezers

Meteen nadat het artikel online verscheen, kwam er kritiek van lezers. Porter en Wood zouden een rekenfout hebben gemaakt. Wood erkende vorige week op Twitter de fout, en legde uit wat er mis was gegaan. Bij het berekenen van de kijkcijfers, waarbij de cijfers in de verschillende staten met elkaar werden gecombineerd, hadden de onderzoekers getallen bij elkaar opgeteld, in plaats van een gemiddelde te berekenen. Dit leidde ertoe dat de zogenoemde regressie-analyse – een statistische methode waarmee het verband tussen verschillende variabelen kan worden aangetoond – niet klopte. Zo’n analyse gebeurt met behulp van een vergelijking die er uitziet als y = 5x+5. In dit geval was het getal voor de x te groot, wat leidde tot een te groot verondersteld effect van de daling van de kijkcijfers. De onderzoekers hadden deze fout alleen gemaakt bij The Daily Show en The Colbert Report, en niet bij de comedyshows die ze als controle gebruikten.

Wood heeft aan het weblog Retraction Watch laten weten dankbaar te zijn voor de oplettendheid van de lezers. Het artikel is ingetrokken.