Opinie

    • Luuk van Middelaar
    • Marjoleine de Vos
    • Stine Jensen
    • Haroon Sheikh
    • Kiza Magendane
    • Louise Fresco
    • Clarice Gargard

7 adviezen voor in het stemhokje

Europese verkiezingen Zeven NRC-opiniemakers geven raad voor de Europese verkiezingen van aanstaande week.

Illustratie Cyprian Koscielniak

Luuk van Middelaar: Ken uw Europese partijfamilie

„Een stem op Jan is een stem op Joop”, was ooit de slogan van Hans Wiegel. Oftewel, wie op Terlouws D66 stemt komt bij Den Uyls PvdA uit (dus stem VVD). Ook volgende week moet u weten waar uw stem belandt. Een stem op een Nederlandse partij gaat op het Europese speelveld naar een partijfamilie, met eigen kandidaat-Commissievoorzitter en eigen nationale leiders.

Zo is een stem op Esther de Lange (CDA) een stem op Manfred Weber (EVP), de club van Angela Merkel (CDU) maar nog steeds ook van de autocraat-op-het-strafbankje Viktor Orban (Fidesz), op kop in de peilingen.

Een stem op Frans Timmermans (PvdA) gaat ook Europees naar Frans (Socialisten &Democraten), die als enige landgenoot Commissievoorzitter kan worden en hoopt dat de recente verkiezingswinst van premier Sanchez in Spanje ook sociaal-democraten elders moed geeft.

Een stem op Sophie in ’t Veld (D66) en op Malik Azmani (VVD) gaat naar het liberale team van Guy Verhofstadt en Margrete Vestager (ALDE) – met Macron en Rutte als coryfeeën.

Een stem op Bas Eijckhout (GroenLinks) gaat naar hemzelf én duo-lijsttrekker Ska Keller (Groenen), in een partij die ondanks West-Europees elan in de Unie als geheel op plaats 4, 5 of 6 eindigt.

En waarheen gaat een stem op Thierry? Het FVD wil in Europa bij de nette conservatieven van ECR horen. Voor de SGP (reeds daar) is dat oké, maar de ChristenUnie zint het niet; lijsttrekker Peter van Dalen wil dan vertrekken. Hoffelijk als hij is zou Baudet ook zelf kunnen uitwijken naar de groep van Matteo Salvini, Italiaans neofascist. Is dat ook weer duidelijk.

Louise O. Fresco: Zorg om klimaat staat nu voorop

Wees tactisch! Wie bij deze verkiezingen gaat stemmen, draagt Europa een goed hart toe. Dan is de vraag dus hoe uw stem Europa het meest kan versterken. Dat is urgent, want het Europese elan verdwijnt – alle retoriek ten spijt. Europa wordt niet automatisch sterker door meer macht naar Brussel te verleggen, en niet door meer instituties of ideologie. Europa wordt in eerste instantie sterker door beter, concreter ook, aan te sluiten bij wat haar burgers het meest bezighoudt.

Daarover bestaat weinig twijfel. Niet migratie maar klimaat en milieu staan tegenwoordig hoog op de lijst van zorgen. (Overigens hangen migratie en klimaat samen, want migratie wordt ook veroorzaakt door droogte en natuurrampen.) Volgens marktonderzoeksbureau Ipsos vindt ongeveer 80 procent van de Europese kiezers onderwerpen gerelateerd aan natuur en milieu, luchtvervuiling, duurzame landbouw, opwarming van de aarde en extreme weersomstandigheden, een prioriteit. Ik vermoed dat dit percentage onder jongeren nog hoger uitvalt.

Stem dus tactisch, op de partij met de meest serieuze voorstellen inzake deze vraagstukken. Een partij die niet alleen roept hoe erg het is, noch zich religieus vastklampt aan één drastische oplossing, maar precies aangeeft wat haalbaar en verstandig beleid is. Een partij die open staat voor wetenschappelijke vernieuwingen en investeringen in ieder type technologie. Een partij die beseft dat sommige oplossingen op zich laten wachten en die geen wonderen belooft. Alleen met weldoordachte, realistische oplossingen maken we Europa sterker.

Illustratie Cyprian Koscielniak

Kiza Magendane: Zoek het antwoord, niet de oplossing

In 2012 kreeg de EU de Nobelprijs voor de Vrede voor haar inzet voor vrede, verzoening, democratie en mensenrechten. Toenmalig voorzitter van de Europese Raad, Herman van Rompuy, reageerde euforisch („Ik ben trots om Europeaan te zijn”). Afgelopen maandag gaf Van Rompuy een college aan honderden studenten in Antwerpen over de toekomst van de EU. Tegelijkertijd debatteerden de Europese lijsttrekkers in museum Prinsenhof in Delft.

Grote thema’s als asielbeleid, arbeidsmigratie en klimaat passeerden de revue. Tijdens het college van Van Rompuy en bij het terugkijken van het lijsttrekkersdebat dacht ik elementen van een populair zelfhulpboek te herkennen: vol oplossingen, zonder één antwoord.

Een oplossing is een technisch middel, bedoeld om problemen op te lossen. Een antwoord daarentegen, inspireert ons bestaan. In zijn onlangs verschenen boek schrijft de Franse filosoof Bertrand Vergely dat de wereld veel oplossingen produceert zonder enkel antwoord.

De EU heeft geen tekort aan technische oplossingen, maar het antwoord op de vraag wat nu de zin van haar bestaan is, lijkt zoek. Momenteel creperen duizenden Afrikaanse migranten in Libische detentiecentra, met (financiële) steun van de EU. Libië verkeert na de Europese destabiliserende ingrepen weer in oorlog. Europese politici zoals Malik Azmani (VVD) lijken hier vrede mee te hebben. Maar kunnen zij antwoord geven op de vraag of dit bij de EU past, dezelfde EU die in 2012 de Nobelprijs voor de Vrede kreeg?

Notre vie a un sens (Ons leven heeft zin) heet Vergely’s nieuwe boek. Laten we hopen dat Europese politici, burgers en intellectuelen het lezen, want het lijkt erop dat de Europese Unie niet meer weet waar toe zij op aarde is. Denk aan het antwoord in het stemhokje, niet aan de technische oplossingen.

Stine Jensen: Kies Europa’s sterkste zachte man

Ik heb wat af gegrinnikt tijdens het lezen van Grand Hotel Europa van Ilja Leonard Pfeijffer. Satire is het, maar er rijst ook een beeld op van de teloorgang van Europa: Chinezen nemen het over, de Europese beschaving brokkelt af – niet in de laatste plaats door de Europeanen zelf, die Europa als een toeristisch pretpark plat denderen in plaats van haar schoonheid te koesteren.

Zelf heb ik mij altijd een trotse Europeaan gevoeld. Als Deen woonachtig in Nederland heb ik de meertaligheid en de rijke cultuur gekoesterd; ik heb, in het kader van ‘Bildung’, genoten van arbeidsmigratie en van Erasmus uitwisselingsprogramma’s.

In deze Europese verkiezingen gaat het vaak over klimaat, belastingen en (arbeids)migratie. Als ik naar de stembus voor deze verkiezingen ga, denk ik in de eerste plaats aan de kernwaarden van de Europese identiteit. De filosoof Noam Chomsky omschreef die identiteit als krachtig in haar ‘zachte’ identiteit. De Europese identiteit is niet gestoeld op vijandbeelden, maar op democratie, openheid, zorg, reflectie. Houden zo, wat mij betreft, in plaats van je te laten verleiden tot spierballenretoriek of een Europees leger.

Als het kon, zou ik op de feestelijke meertalige eruditie uit Pfeijffers roman stemmen. Ik stem op de man die met zijn meertalige eruditie, kennis, betrokkenheid met de regio en sociaal-democratische bevlogenheid geldt als het Europese kloppende hart: Frans Timmermans. Met dank aan de SP die hem met haar campagnefilm tegen wil en dank op het schild hees als de sterkste zachte man van Europa.

Illustratie Cyprian Koscielniak

Marjoleine de Vos: Stem op het Europa van de poëzie

Op een kille zomerdag in 1983 deed ik een literair tijdschrift open en las daarin de gedichten van een Poolse dichter. Voor mij geschreven! Nu ja, zo leek het. Ook al was de geschiedenis van de Polen heel anders verlopen dan de onze, ik begreep het levensgevoel helemaal. Dat valt ook altijd op bij films uit Europese landen: je begrijpt ze op een andere, vanzelfsprekender manier dan Amerikaanse. Dat ‘andere’, dat niet zo makkelijk te benoemen is, maar dat vertrouwd voelt, ook als het je niet bevalt, dat noem ik voor het gemak ‘Europees’.

De landen in het oosten van Europa neigen naar het ondemocratische, xenofobe, illiberale. Maar er wonen nog steeds ook de mensen die de Europese cultuur kennen en liefhebben zoals je zelf doet.

Eigenlijk is dát Europa, het Europa waarvan ik houd, het Europa van de poëzie, de aangrijpende films, de middeleeuwse kerken, het Europa van de vele talen en eigenaardigheden, van Apfelstrudel en sauce béarnaise, het Europa van de vrije gedachten ook al werden en worden die vaak onderdrukt. De idee Europa.

Maar dat is niet het Europa waarin we gaan stemmen. Niet de regelfabriek, de ruziemachine, de vrije markt-gelovigen, de afknijpers van de Grieken. Toch denk ik dat ergens in dat alles nog die idee Europa verscholen zit. Altijd alleen maar een idee geweest natuurlijk en nu op rommelige, bureaucratische wijze af en toe zichtbaar gemaakt. Vooruit dan maar weer. Naar de stembus.

Clarice Gargard: Stem op een progressieve vrouw

„Ik hoop op een vernietigende Democratische wervelwind”, schreef ik eind 2017 over het Amerikaans Congres in NRC. Die analyse werd door sommige ‘deskundigen’ naïef bevonden. Maar congresvrouwen zoals Ilhan Omar, Rashida Tlaib en Alexandra Ocasio Cortez (AOC), die als wervelwinden door het Capitool gaan, staan nu in de belangstelling. Zij infiltreren het politieke systeem van bijna louter ouderwetse, rijke, witte mannen en eisen economische en sociale gelijkheid, gratis gezondheidszorg en betaalbaar onderwijs.

Illustratie Cyprian Koscielniak

Op 23 mei kiezen wij onze Europarlementariërs. Ook nu hoop ik dat progressieve underdogs die stelling durven nemen het van the usual suspects winnen. Via stichting Stem op Een Vrouw maakte ik kennis met kersverse kandidates, zoals Samira Rafaela (D66), die zich inzet voor veiligheid en inclusie en tevens de eerste Nederlandse Europarlementariër met Caribische (en Afrikaanse en Joodse) wortels zou zijn. En Kim van Sparrentak (GroenLinks) die een lans breekt voor het klimaat.

In de documentaire Knock Down the House, volgt regisseur Rachel Lears ‘gewone’ Amerikaanse vrouwen die de politiek in willen. Deze vrouwen – onder wie de AOC – staan niet alleen. Zij zijn geselecteerd door gemeenschapsleiders die hen klaarstomen voor de politieke arena. Zonder hulp van het Grote Geld.

Bij de huidige Europese verkiezingen moeten we tegenwicht bieden aan de verwachte opkomst van haatdragende antimensenrechten en antidemocratische partijen. Ook wij moeten onze kampioenen kiezen die een eigen koers durven varen. Haat verdrijf je niet alleen door het te bestrijden, maar ook door er iets beters tegenover te stellen. Dát is wat Europese politiek nodig heeft.

Haroon Sheikh: Kijk naar geopolitieke ideeën

We horen vaak de klacht dat Europese verkiezingen over nationale politiek gaan. We zouden ons meer met Europese vraagstukken moeten bezighouden als de Brexit-onderhandelingen, botsingen over budgetten en aantasting van de rechtsstaat. Dat zijn allemaal belangrijke vraagstukken, maar zij eisen al te veel van onze aandacht op. Ik pleit ervoor om bij deze verkiezingen niet teveel naar dit soort interne Europese aangelegenheden te kijken. Veel belangrijker zijn de geopolitieke verschuivingen die om ons heen plaatsvinden.

We leven in een wereld waarin grootmachten (Rusland en China, maar ook de VS) steeds nadrukkelijker hun eigenbelang nastreven. Dat moet Europa ook leren. Deze week presenteerde het kabinet een China-strategie. Die benadrukt terecht dat op verschillende domeinen de EU het voorkeurskanaal is om China tegemoet te treden. Het recente nieuws over mogelijke spionage door Huawei maakt een gecoördineerde aanpak nog actueler.

Een bredere blik richt zich ook op India. In de grootste democratie ter wereld gaan op dit moment nog veel meer mensen naar de stembus dan in de 28 Europese landen. De uitkomst daarvan is belangrijk. Het internationale toneel zal namelijk steeds meer gedomineerd worden door de competitie tussen Amerika en China. Om ons in die strijd staande te houden, wordt India op termijn een belangrijke bondgenoot.

Europa dient op veel gebieden ruimte te houden voor nationale variatie. Maar op het geopolitieke domein moeten we samen optrekken. Het fundament van onze veiligheid en welvaart staat namelijk op het spel. Vergeet in het stemhokje even de nationale politiek en de Brexit-perikelen. Stem op een partij die ernst maakt van Europa’s rol op het wereldtoneel.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.