Foto David van Dam

Syrische humor uit een Nederlands dorp

YouTuber Obada Kheireddin (19) vluchtte van Syrië naar Nederland. Zijn video’s, opgenomen in Angeren, zijn in Arabische landen erg populair.

Een zwarte krullenbos met een witte Gucci-haarband, een gouden hipsterbril en een rode trainingsbroek. Obada Kheireddin (19) zou niet misstaan in een hippe koffietent. Vijf jaar geleden ontvluchtte hij met zijn ouders, broertjes en zusje Syrië en kwam terecht tussen de kassen en weilanden van Angeren, een kerkdorp van nog geen drieduizend inwoners tussen Arnhem en Nijmegen. Nu zijn buurt, rijtjeshuis en tuin het toneel van zijn YouTube-kanaal, waarmee hij met een miljoen abonnees binnen een jaar uitgroeide tot een van de grootsten van Nederland.

In landen als Syrië, Irak, Jordanië en Turkije heeft Obada Kheireddin een status vergelijkbaar met die van de Nederlandse YouTube-sterren Kalvijn (1,1 miljoen abonnees) en Enzo Knol (2,2 miljoen) . Jonge fans zijn weg van zijn humoristische sketches in het Arabisch over liefde, vriendschap en dagelijkse beslommeringen. In Angeren is de enige ‘fan’ die regelmatig voor de deur staat de zwaar demente buurvrouw van een paar huizen verderop. Vandaag staat ze voor haar raam, en tikt er een paar keer hard op als Obada langsloopt voor een boodschap bij de supermarkt. „Er wonen hier alleen maar oude mensen”, verzucht hij. In de winkel koopt hij een Red Bull. Daar heeft hij er vijf van nodig om na een lange draaidag zijn video’s te kunnen monteren, „tussen tien uur ’s avonds en vijf uur ’s ochtends”.

Coach Gabriel Jourov (26) kan er wel om lachen. Hij begeleidt vanuit de gemeente praktijkschoolleerlingen van studie naar werk en is vandaag op werkbezoek bij de familie Kheireddin. Obada is thuis met zijn vader Rajaie. „Ik help mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan werk”, zegt Jourov. „Obada’s YouTube-carrière is een speciaal geval.” Obada’s vader glundert. Hij kijkt naar de video’s van zijn zoon die doorlopend aanstaan op de tv in de woonkamer. Net als zijn zoon worstelt hij nog met de Nederlandse taal. Als hij niet op een woord komt, pakt hij de vertaal-app op zijn smartphone erbij. „Trots!” roept hij uit, „ja, dat ben ik”. Zijn ogen glimmen, ook bij de video waarin zijn zoon verkleed als vrouw met pruik en roze lippenstift een verwend vriendinnetje speelt. „Mijn vrouw vraagt vaak waar haar eyeliner is, meestal heeft Obada die dan. Ik geef veel te veel geld uit aan make-up in dit huis.”

Iedere week zet Obada een video van zo’n vijf minuten online. In en rond hun huis in Angeren filmt broertje Humam (17) de scènes, gewoon met zijn mobiele telefoon. In de video’s neemt hij de muzieksmaak van ouderen op de hak, maakt hij grappen over typisch Arabische gewoontes en gebruiken, of speelt hij een man die op een onhandige manier vrouwen probeert te versieren. Dat alles heel snel en flitsend achter elkaar gemonteerd, met een hoop straattaal en wat schuine grappen tussendoor. Sommigen vinden zijn humor flauw, maar veel jonge Arabieren smullen ervan.

Een van de video’s van Obada Kheireddin.

Obada werd als oudste van vier kinderen geboren in Jobar, een buitenwijk van Damascus. Zijn vader was eigenaar van een kledingwinkel in het centrum, waar hij later een restaurant van maakte. „Obada hield op de basisschool al van acteren”, vertelt zijn vader. „Als ik zijn klas inkeek letten alle kinderen op het bord, behalve Obada, die zat gekke bekken te trekken.” Ze hadden het goed, tot de oorlog begon in 2011. Een jaar later woonden ze twee jaar in Jordanië, waarna zijn vader verder trok en in Nederland asiel aanvroeg en kreeg. De rest van het gezin volgde drie maanden later. Obada, toen veertien jaar, kon moeilijk zijn draai vinden, zijn vader maakte zich grote zorgen. „Ik werd steeds gebeld dat Obada niet naar school kwam of niet zijn best deed.”

Via de dramadocent van de schakelklas van vmbo-school ’t Venster in Arnhem kwam hij voor het eerst in aanraking met het vak acteren. Hij had talent, en ook kreeg hij de kans een ander talent te ontwikkelen: rappen. „Zij regelde dat ik een studio van een vriend in Arnhem kon gebruiken. Ik fietste er steeds anderhalf uur met de fiets heen. Vaak door de regen, want in Nederland regent het altijd. De eerste keren belde de eigenaar steeds af als ik er al was, dan kon ik weer helemaal terug. Later sloot de politie de studio, want er was ruzie tussen de eigenaar en een andere partij. Ik heb zitten huilen voor de deur.”

Doorbraak

Obada stortte zich buiten schooltijd op acteren en het maken van video’s. Het resultaat zette hij op Facebook. „Mijn vader zag heel veel negatieve comments, mensen vonden het niets. Dat kon hij niet aanzien en wilde dat ik zou stoppen. Maar ik ging door en stuurde een van mijn video’s naar bekende Syriërs, onder wie rapper Moudy, die in Amsterdam woont. Hij geloofde in me, al was ik toen zestien en hij al zesentwintig.”

Angeren lijkt wel een filmset, er is nooit iemand op straat: ideaal

Obada Kheireddin

Obada kwam drie maanden lang amper buiten en werkte dagen achter elkaar aan zijn sketches. „Ik ging alleen af en toe de straat op om video’s op te nemen in Angeren. Het dorp hier lijkt wel een filmset, want er is nooit iemand op straat: ideaal.”

Aan het eind van zijn zelfgekozen kluizenaarschap ging het gezin eten bij een Arabisch restaurant in Nijmegen. Het was het moment dat zijn vader inzag dat zijn zoon op de goede weg was. Obada: „De baas van het restaurant herkende mij van mijn video’s. Jongens en meisjes wilden op de foto, ze vonden me grappig.” Vader Kheireddin: „Ik moest huilen van geluk. Onze buren in Angeren vonden het ook grappig. En ze spreken niet eens Arabisch.”

De fans in het Midden-Oosten maakt het niet uit dat het Hollandse decor mijlenver afstaat van hun eigen omgeving. Syrische humor en komedie valt vaker in de smaak bij buurlanden, weet Obada. Zo bewondert hij zelf, net als veel andere Arabieren, de populaire Syrische cabaretier en filmmaker Duraid Lahham (85), die ook wel de Arabische Charlie Chaplin wordt genoemd.

Vorig jaar stapte Obada van Facebook over op YouTube, waar hij nog populairder werd. Vader Kheireddin: „Mensen vragen constant of mijn zoon iets nodig heeft dat ze moeten opsturen naar Nederland. Hij krijgt soms zelfs de vraag of hij iemand wil laten vermoorden, of dat er iemand uit de Syrische gevangenis moet worden gehaald. Obada zou in de…” – hij kijkt op zijn vertaal-app – „de Tweede Kamer van Syrië kunnen komen als hij zou willen.”

‘Lamborghini’, het eerste hitje van Obada Kheireddin.

Maar Obada blijft zo ver mogelijk van politiek in zijn video’s, want hij heeft fans aan alle kanten van het politieke spectrum, van politieke vluchtelingen tot de familie van Assad. „En we hebben nog steeds familie in Damascus”, zegt Kheireddin. Ongevraagd belt hij direct zijn broer op Facetime. Die neemt op, breed lachend naast een kebab-grill in het restaurant waar hij vroeger ook eigenaar was. „Eerst wist niemand dat hij de oom van Obada is. Toen een van zijn medewerkers er achter kwam wilde iedereen met hem op de foto.”

Stage

Wegens zijn concentratieproblemen op het vmbo moest Obada naar het Pro College, een praktijkschool in Nijmegen. „Mevrouw Margreet zoekt mee naar mogelijkheden om in Nederland iets te doen met mijn video’s”, legt Obada uit.

„Onze leerlingen zijn goed in dingen dóén”, zegt Margreet van Kempen later aan de telefoon. Ze is ‘trajectcoach’ op het Pro College die leerlingen helpt aansluiting te vinden met potentiële werkgevers. Obada vindt het er „verschrikkelijk”, want hij „houdt helemaal niet van tuinieren”. Van Kempen: „Ik ben een paar keer met hem naar Hilversum geweest en we hebben met verschillende mensen uit de media gesproken. Ze waren allemaal enthousiast, maar niemand kon helpen, want zijn Nederlands is niet goed genoeg. Uiteindelijk kon hij stage lopen bij RN7, de lokale zender voor Nijmegen en omstreken.”

Samen met coach Jourov kijkt hij hoe hij nu verder moet. „Deze jongen zou tonnen moeten verdienen”, zegt Jourov. „Ik bedoel, Enzo Knol heeft een auto van twee ton! Obada heeft miljoenen views per maand, miljoenen!”

Foto David van Dam

„Net zoveel als Boef!” vult Obada aan. Maar de views komen nu nog allemaal uit Arabische landen, daar keert YouTube veel minder voor uit. Adverteerders vuren hun advertenties liever af op de Europese en Amerikaanse YouTube-markt dan in het Midden-Oosten, Afrika en Zuid-Amerika. „We kijken samen hoe we ook doelgroepen in Nederland kunnen bereiken.” Obada heeft daar wel ideeën over. „Een Syrische vriend in Zweden, hij is ook YouTuber, heeft video’s gemaakt met een Zweedse vlogger over hoe je er moet integreren.” Jourov: „Die zijn heel grappig. Bijvoorbeeld hoe je elkaar hier moet begroeten als man en dat je niet kan onderhandelen over de prijs van paracetamol in de apotheek.”

Ook probeert Jourov Obada te stimuleren meer te doen met zijn rap-talent. Zijn eerste hitje Lamborghini (2,1 miljoen keer bekeken op YouTube) gaat erover dat hij nu alles heeft bereikt waar hij over droomde in Syrië, maar meer wil: „Een Lamborghini, meisjes, alles wat beroemde mensen hebben.” Jourov lacht: „Ja, Obada is wel een mannetje.”