Planbureaus kritisch op meting ‘brede welvaart’

Welvaart Nieuwe CBS-rapportage over welvaart biedt onvoldoende houvast om goed beleid op te maken, vinden drie belangrijke adviseurs van de regering.

De directeuren van het Centraal Planbureau, het Planbureau voor de Leefomgeving en het Sociaal en Cultureel Planbureau roepen het kabinet op het debat over de meting van welvaart en het baseren van beleid daarop serieuzer te nemen.

Dat blijkt uit een brief van de drie planbureaus die op Verantwoordingsdag werd verstuurd. Het CBS presenteerde die dag voor de tweede maal de Monitor Brede Welvaart. Daarin wordt niet alleen gekeken naar economische groei als maatstaf voor welvaart, maar ook naar zaken als natuur en milieu, arbeid, wonen en gezondheid.

Het beeld dat de Monitor laat zien is divers: vijftien van de 29 indicatoren staan op groen (levensverwachting, opleiding, minder langdurige werkloosheid), dertien op rood (milieu, wonen, overgewicht), een is neutraal (onveiligheid in de buurt). De gemeten waarden laten zich niet vangen in concrete cijfers en zijn dan ook onvergelijkbaar met een indicator als de economische groei. Wel geven ze gezamenlijk een completer beeld van de welvaartsbeleving van Nederlanders en liggen ze, afgezet tegen Europese gemiddelden, over het algemeen hoog.

Om de biodiversiteit te redden moeten we af van de focus op economische groei, bepleitten onderzoekers. Maar kunnen we wel afzien van economische groei?

De planbureaus constateren met het CBS dat de verdeling van de brede welvaart oneerlijk is: laagopgeleiden en mensen met een niet-westerse achtergrond ervaren hun welvaart vaker en op meer punten als negatief. Daarom is het goed als de politiek er alert op is dat sommige groepen extra kwetsbaar zijn voor een omslag in de economische conjunctuur. Het meewegen van de brede welvaart is een extra reden om bij tegenvallende groei niet hard op de rem te gaan wat de overheidsuitgaven betreft, dat zou de kwetsbare groepen onevenredig hard raken.

Welvaartsindicatoren

Verder zou de overheid moeten vaststellen wat het gewenste niveau is van een aantal welvaartsindicatoren die het CBS meet.

Feit dat een trend daalt, wil niet zeggen dat de welvaart onder een gewenst niveau daalt. Ook moet er meer zicht komen op de spreiding van de welvaart naar type huishouden, stellen de planbureaus.

Tenslotte zou de samenhang van de verschillende onderdelen van de brede welvaartsmonitor helderder moeten worden, zodat beleidsmakers kunnen beslissen of ze zaken tegen elkaar willen uitruilen of dat er neveneffecten optreden bij verandering in een bepaald thema.