Opinie

    • Tom-Jan Meeus

Ruttes aanval en de risico’s voor Baudet

Europese verkiezingen zijn vooral bijna-politiek – de meeste Europarlementariërs praten helaas als voorlichters. Teleac om Brussel te begrijpen. Toch zijn deze verkiezingen uit een oogpunt van campagnetechniek baanbrekend. Vorige week hadden we de SP die Eurocommissaris Frans Timmermans neerzette als de volgevreten eurocraat Hans Brusselmans. Sinds dinsdag vallen premier Rutte en de VVD Thierry Baudet hard aan op zijn steun aan de Britse EU-uittreding. Tedje Brexitland.

Het bijzondere voor Nederland is dat het persoonsgerichte aanvallen zijn, met dit verschil dat de VVD zich baseert op feiten en de SP afgaat op fictie. Het bijzondere is ook dat partijen kennelijk liever de ander aanvallen dan eigen plannen aanprijzen.

Ik zag in veel media dat Ruttes kritiek op Baudet vooral voordelig voor FVD zou zijn. Ik weet het niet. Campagnestrategen zeggen altijd dat je concurrenten helpt als je ze aanvalt, maar dat is een slordige redenering: met effectieve aanvallen kun je evengoed onverwachte steun genereren.

In de laatste Ipsos-peiling staan VVD en FVD bovenaan met allebei vijf Europese zetels, en in feite creëert de VVD nu een tweestrijd – wie wordt de grootste? – in de hoop steun van kiezers uit middenpartijen los te weken.

Dat zit zo. Maurice de Hond liet half april al zien dat FVD amper nog winstmogelijkheden bij VVD en CDA heeft: Baudet kan vooral nog stijgen als hij de PVV verder leeg eet. Dus het effect van de VVD-strategie is vermoedelijk dat Wilders totaal onderuit gaat en VVD én FVD groeien – maar niet ten koste van elkaar.

Wel vergroot de VVD nu moedwillig de kans dat FVD volgende week de grootste wordt. Maar zelfs dan is de vraag of dit zo desastreus voor Rutte uitpakt: FVD krijgt namelijk personeelsproblemen als de partij meer dan vijf Europese zetels wint, zoals FVD-watcher Chris Aalberts van The Post Online aantoonde. De partij doet lokaal, provinciaal, landelijk én Europees een beroep op hetzelfde groepje mensen, en alleen met krankzinnige oplossingen (Europarlementariërs die Statenlid blijven) kan de partij misschien zes Brusselse zetels bezetten.

Ook heeft de coalitie intussen een variant voor de Eerste Kamerverkiezingen (over twee weken) uitgewerkt waarbij VVD, CDA, D66 en CU op 32 senaatzetels uitkomen (één meer dan verwacht) en FVD terugvalt naar twaalf (was dertien). Ook daarbij is dus het gevaar dat Baudet de uitslag van de verkiezingsavond niet kan waarmaken.

En hoe relevanter de VVD Baudet nu maakt, hoe groter de deceptie als FVD-kiezers daarna zien dat hun partij haar overwinningen niet in klinkende munt weet om te zetten.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.