Opinie

Het gaat vriezen op de oost- en de westpool

Bang voor nóg meer handelstarieven? Word wakker. Tarieven zijn nog het goede nieuws. Hoe schadelijk de verhoogde invoerheffingen tussen de VS en China en, zouden we bijna vergeten, tussen de VS en de EU ook zijn, in de handelstheorie zijn ze overkomelijk. Want hoewel goederen, en wellicht ook diensten, duurder worden, blijft de stroom van spullen en diensten intact. Je kunt nog steeds een Amerikaanse Harley Davidson kopen, een Europese Gouda-kaas of een Chinese smartphone.

Pas echt fout gaat het als de stroom zelf wordt gestopt. Dat kan met de meest schadelijke handelsmaatregelen die er zijn: de zogenoemde ‘non-tarifaire’ barrières. Die gaan van invoerquota, het lichtvaardig toepassen van gezondheids- en veiligheidseisen, het plots onmogelijk ingewikkeld maken van inklaringen tot een regelrecht verbod.

De wereld is er, ondanks de vorderingen die tot voor kort werden gemaakt bij het vrijmaken van de wereldhandel, nog vol mee. Nu dreigen ze opnieuw te worden ingezet. Want als de munitie van de tarieven eenmaal op is, komt het volgende stadium van de handelsoorlog. In onze nieuwe wereld ontdooien de noord- en zuidpool, maar China en de VS, de nieuwe oost- en westpool vriezen snel op.

Een kleine greep: de VS stelden vorige week dat China terugkrabbelde bij toezeggingen die het bij de handelsonderhandelingen al had gedaan. China zegt dat de Amerikanen zelf de onderhandelingen veranderden door plots te eisen dat China meer Amerikaanse goederen zou kopen dan de verhoging die al was afgesproken. Het zou, onder vele andere, gaan om vloeibaar gas. Dit is geen handel op basis van ‘comparatief voordeel’, zoals het zou moeten. China is overigens zelf een kampioen in het direct of indirect weren van spullen van de eigen markt. Bijna 450 barrières voor chemicaliën, ruim 400 voor machines, een kleine tweehonderd voor voer- en vliegtuigen, om maar wat te noemen.

Intussen stuurden twee Amerikaanse topfunctionarissen van Buitenlandse Zaken en het Pentagon een brief aan Europa’s topdiplomaat Federica Mogherini, waarin zij zich beklaagden over het stroomlijnen van de Europese defensie (lees: het Europeaniseren van materieel). Dat zou ten koste gaan van Amerikaanse defensiegoederen, en een blijk van disloyaliteit zijn in het kader van de NAVO. De aansporing aan Europa om wél Amerikaanse spullen te kopen vond tegelijk plaats met het dreigement om juist géén Chinese goederen aan te schaffen: Huawei’s 5G-apparatuur zou een bedreiging zijn voor de veiligheid.

Nu kun je zeggen dat defensie en veiligheid nooit een echt vrije markt zijn geweest. Niet voor niets is ‘nationale veiligheid’ een uitzonderingsclausule in veel verdragen. Maar ook hier rukt het misbruik op. Staaltarieven zijn door het Witte Huis al ingevoerd met die ‘veiligheid’ als reden, en dat kan in de naaste toekomst ook gebeuren met het weren of tariferen van buitenlandse auto’s.

De schade van het weren van import is enorm. Vorig jaar dreigde Trump de Chinese elektronicareus ZTE de toegang tot de Amerikaanse markt te ontzeggen. Het bedrijf, met 70.000 werknemers, ging prompt bijna bankroet. China denkt nu na over het verminderen van het gebruik van vliegtuigen van Boeing, dat toch al wordt geplaagd door de problemen met de 737 MAX. Dan kun je denken: goed voor Airbus. Maar als Boeing werkelijk in problemen raakt, kan het heel goed dat het Witte Huis Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen aanspoort om alleen nog voor Boeing te kiezen. Zo vallen, voor je het weet, de dominostenen.

Maarten Schinkel schrijft over economie en financiële markten.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.