Dries Van Langenhove: de hoop van rechts-radicalen in Vlaanderen

De 26-jarige Dries Van Langenhove werd na een schandaal alleen maar populairder. Nu staat hij op de lijst van het Vlaams Belang tijdens de landelijke verkiezingen.

‘De opgang van Dries Van Langenhove verliep snel”, schreef De Standaard op 7 september 2018. „De neergang nog veel sneller.” Twee dagen eerder had een tv-reportage getoond hoe leden van zijn conservatieve jeugdbeweging Schild & Vrienden racistische, antisemitische en seksistische berichten op sociale media deelden. Het einde voor hem en zijn club, voorspelden veel Vlaamse media. Ze konden niet verder van de waarheid zitten. Zeven maanden later is Van Langenhove populairder dan ooit. Eind mei zal de 26-jarige bij de Belgische verkiezingen hoogstwaarschijnlijk in het federaal parlement verkozen worden op de lijst van het Vlaams Belang.

Lees meer over het schandaal: Racistische jongerenclub infiltreerde Vlaamse Jeugdraad en politieke partijen

Van Langenhove is, typeert politicoloog Bart Maddens van de KU Leuven, „de verpersoonlijking van een polarisatietrend die nu bij de Vlaamse jeugd plaatsvindt. Aan de ene kant vind je de klimaatbeweging en daartegenover de identitairen, met iemand als Van Langenhove.” Van Langenhove zelf noemt, verklaart hij per telefoon, liever geen politieke voorbeelden omdat het anders volgens hem in een verkeerd daglicht wordt geplaatst, maar hij heeft wel contacten met de nationalistische Génération Identitaire in Frankrijk en de Identitäre Bewegung in Duitsland. Hij ontmoette vorig jaar de rechts-nationalistische Hongaarse premier Viktor Orbán, en ook Thierry Baudet meermaals. „We zitten in bijna alles op dezelfde lijn.”

Zijn ideologie valt „perfect samen te vatten”, zegt hij. „Ik ben een Vlaams nationalist.” Specifieker richt hij zich tegen wat hij typeert als linkse media, bedreiging van traditionele familiewaarden en massa-immigratie. Bij actualiteitenprogramma Terzake noemde hij het gevaarlijk om veranderen van geslacht te normaliseren. Op sociale media deelt hij zijn vrees voor een Vlaanderen waar Vlamingen in de minderheid zijn en wijst hij op criminaliteit door migranten. Wie zich niet aanpast, moet terug, vindt hij. Daarmee ligt zijn discours min of meer in het verlengde van het Vlaams Belang, hoewel dat zich vooral uitspreekt tegen migratie. De laatste tien jaar deed die partij, opvolger van het voor racisme veroordeelde Vlaams Blok, het mede door een cordon sanitaire slechter bij verkiezingen. Sinds de gemeenteraadsverkiezingen in oktober is het Vlaams Belang terug.

‘Cultuurkatholiek’

Dries Van Langenhove mag dan pas 26 zijn, hij heeft twee duidelijke levensdoelen: „een gelukkig, gezond, stabiel gezin stichten” en „zo veel mogelijk politieke verandering teweegbrengen”. Van Langenhove groeide op in Opwijk, in de Vlaamse rand rond Brussel waar het laatste decennium veel migranten heen verhuisden. De politieke passie kreeg hij naar eigen zeggen niet van huis uit mee. Dat hij die toch al vroeg ontwikkelde, wijt hij simpelweg aan zijn sterke rechtvaardigheidsgevoel. Toen Van Langenhove politicologie ging studeren aan de Universiteit Gent, werd hij dan ook lid van de conservatieve Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond, waarbij veel Vlaamse politici hebben gezeten. Hij werd niet katholiek opgevoed, toch voelt hij zich ‘cultuurkatholiek’. De vereniging was voor hem „een beetje als thuiskomen”.

Na politicologie ging hij rechten studeren. Bij een avondschool rondde hij een opleiding tot loodgieter af. Hij stelde zich verkiesbaar voor de raad van bestuur van de Universiteit Gent en werd twee keer verkozen. Een studentenvertegenwoordiger die anoniem wenst te blijven, daarover: „Dries was competitief, wist wat hij wou en wist dat heel goed te verwoorden, en je kon meestal prima met hem samenwerken.” Hij noemt hem ook een echte ‘marketingman’, die precies wist welke dossiers mediageniek waren – andere kregen minder aandacht.

Zijn politiek en retorisch talent is duidelijk, vindt politicoloog Maddens. De perfectionistische Van Langenhove, immer net gekleed en glad geschoren, pareert welbespraakt en met stalen gezichtsuitdrukking kritische vragen. Dat merkte ook Vlaams Belang-woordvoerder en Antwerps gemeenteraadslid Sam Van Rooy, die Van Langenhove in 2018 voor het eerst ontmoette bij de ‘zomeruniversiteit’ van Thierry Baudets Forum voor Democratie. „De overtuigde manier van spreken, zijn houding, zijn gedrevenheid. Dat is belangrijk, zeker wanneer je ons soort ideologie vertolkt.”

Populair door controverse

In 2017 begon Van Langenhove Schild & Vrienden. Eerst als Facebook-groep, later een belangengroep van veelal witte mannelijke studenten voor een „weerbare Vlaamse jeugd”. Van Langenhove was de onbetwiste vormgever van de groep die met mediagenieke acties de aandacht trok, waaronder het neerhalen van een vlag van een Europese betoging voor een humaner vluchtelingenbeleid of het verspreiden van stickers met ‘Geen linkse rat in onze stad’. Het discours ging niet veel verder dan dat van andere radicale rechts-conservatieve bewegingen. Maar de tv-reportage uit september van het Vlaamse actualiteitenprogramma Pano toonde dat achter de schermen meer aan de hand was. Op sociale media bleken mensen ‘getrolld’ te worden door leden van Schild & Vrienden door ze te overladen met negatieve berichten. In afgesloten groepen deelden leden memes met grappen over joden, zwarte of dikke mensen en vrouwen. Er kwamen ook foto’s naar buiten van leden die met wapens poseerden.

Even leek dat het einde voor Van Langenhove. De Universiteit Gent schorste hem. Zuhal Demir van de rechts-conservatieve partij N-VA riep leden op dringend hulp te zoeken. Bij de liberalen van Open VLD viel het woord fascisme en de socialisten spraken over gevaarlijke rechtse radicalisering. Maar uiteindelijk zorgde de reportage er, paradoxaal genoeg, voor dat Van Langenhove, die betrokkenheid ontkent en over framing spreekt, juist populairder werd. Sinds de reportage organiseerde hij met andere radicaal-rechtse organisaties onder andere de Mars tegen Marrakesh tegen het VN-Migratiepact, waar zesduizend mensen op af kwamen. Met een crowdfunding haalde hij tot nu toe bijna 10.000 euro op. Politicoloog Maddens: „De reportage van Pano, bedoeld als ontmaskering, heeft hem op de politieke kaart gezet. Hij speelt slim met het profiel van underdog en het slachtoffer-zijn van linkse media. Bovendien zijn er blijkbaar veel mensen die toch om dat soort memes kunnen lachen.”

De Mars tegen Marrakesh liep uit de hand. Lees: ‘Wij zijn geen racisten. Maar het volk is boos’

Voor Vlaams Belang was de reportage geen reden om Van Langenhove niet te benaderen, verklaart partijvoorzitter Tom Van Grieken: „Ik was er geshockeerd door, maar er loopt een onderzoek en er is nog altijd geen officiële aanklacht ingediend. Hij zegt dat hij het niet gedaan heeft, dan geloof ik hem op zijn woord.” Van Langenhove streed juist tegen partijpolitiek, maar Van Grieken herkent daarin zichzelf: „Partijpolitiek is een dirty job, but someone’s gotta do it. Wil je politieke impact, dan ben je gedwongen erin te stappen.” Het levert Van Langenhove, mits verkozen, ook parlementaire onschendbaarheid op.

België heeft een van de meest complexe politieke systemen ter wereld. In deze video leggen wij je uit waarom het systeem schuurt en werkt tegelijk:

Correctie (17 mei 2019): in een eerdere versie van dit artikel stond dat van Van Langenhove 25 jaar is. Dat moet 26 jaar zijn en is hierboven aangepast.