‘Het leven in Marokko is als een ommuurde gevangenis’

Nawal Benaissa Rif-activiste

Nawal Benaissa werd sinds de Rif-protesten meermaals opgepakt in Marokko. De activiste heeft nu asiel in Nederland aangevraagd.

Nawal Benaissa tijdens een Hirak-protest in kuststad Al Hoceima, 2017.
Nawal Benaissa tijdens een Hirak-protest in kuststad Al Hoceima, 2017. Foto Youssef Boudal/Reuters

Nawal Benaissa (38), het gezicht van de protesten in het Marokkaanse Rifgebied, heeft politiek asiel gevraagd in Nederland. „Ik kon niet langer in Marokko blijven. Het leven is daar voor Riffijnen als in een grote gevangenis met een muur er omheen”, vertelt de activiste vanuit Nederland via de telefoon. „Het is nu afwachten of ik als politiek vluchteling erkend zal worden.”

Benaissa verblijft samen met haar vierjarige zoontje in Nederland. Ze heeft haar echtgenoot en drie kinderen in Marokko achter moeten laten. „Natuurlijk was ik het liefst met mijn hele gezin naar Nederland gekomen, maar dat was te duur en te gecompliceerd. Ik kan alleen maar hopen dat we in de toekomst snel weer bij elkaar komen. Maar zekerheden heb ik niet.”

Nawal Benaissa wordt gezien als één van de opvolgers van protestleider Nassar Zafzafi, die in mei 2017 werd gearresteerd en onlangs in hoger beroep is veroordeeld tot een gevangenisstraf van twintig jaar. Met Zafzafi zitten nog tientallen andere activisten vast van de zogenaamde Hirak-beweging, onder wie Mohamed Jelloul, een van de kopstukken van de beweging. Benaissa kreeg eerder dit jaar een voorwaardelijke celstraf van tien maanden opgelegd voor onder meer deelname aan verboden demonstraties waarbij om betere leefomstandigheden wordt gevraagd.

Vluchtroute

De Riffijnse uit de kuststad Al Hoceima nam het besluit uit Marokko te vertrekken nadat ze begin april was tegengehouden op het vliegveld van Nador. Ze wilde met haar zoontje naar Nederland reizen waar ze als gast op zou treden bij een conferentie over de Rif in Amsterdam. „We hadden allebei een gloednieuw paspoort, maar volgens de douane was die van mijn zoon niet in orde. In de weken die volgenden werd ik overal in de gaten gehouden. Mijn kinderen werden geweigerd op school. Ik mocht niets op Facebook zetten. Het organiseren van demonstraties is onmogelijk.”

Benaissa besloot anderhalve week geleden met haar zoontje aan de hand het Noord-Afrikaanse land via een andere weg te ontvluchten. „Ik heb iemand betaald die ons geholpen heeft bij de Spaanse exclave Ceuta de grens over te komen”, legt ze uit. Aldaar kreeg ze vanuit Nederland hulp van een Riffijnse mensenrechtenactivist, die zorgde dat beiden de juiste stempels kregen om met de boot naar het Spaanse Algeciras te kunnen vertrekken. Vandaar reisden ze met een bus naar Madrid. Enkele dagen later kwamen de twee aan op Schiphol waarna ze vrijwel direct asiel aanvroegen in Ter Apel.

‘De vrije vrouw in de Rif’

„Het was een lange en vermoeiende reis”, zegt Benaissa vanuit een nieuwe, geheim onderkomen waar ze uit veiligheidsredenen is heengebracht. „Maar ik ben heel dankbaar dat ik in Nederland mag verblijven.”

Het is afwachten welke rol ze nu nog voor de Rif zal kunnen gaan spelen. Benaissa heeft zichzelf nooit als dé leider van de volksbeweging gezien. Ze wilde liever het symbool van ‘de vrije vrouw in de Rif’ zijn. De afgelopen jaren dacht ze in Al Hoceima voldoende bewegingsvrijheid te hebben om zich te kunnen roeren in de protesten tegen het centrale gezag. Dat was een inschattingsfout, bekent ze. „De situatie in het Rifgebied is de afgelopen jaren verhard. Iedere vorm van protest wordt met harde hand de kop ingedrukt.”

Benaissa krijgt in Nederland steun van Amnesty International, van verschillende Riffijnse Nederlanders en van Europarlementariër Kati Piri. Volgens de politica van de PvdA is het tijd dat „Nederland en de Europese Unie druk gaan zetten op ‘Rabat’ om politieke gevangenen vrij te laten.” Wat Piri betreft is het bestempelen van Marokko als veilig land in tegenspraak met rapporten van Amnesty en Human Rights Watch en mag Benaissa niet terug worden gestuurd als ze gevaar loopt vast te worden gezet.