De kunst mag reizen, de kunstenaar niet

Tentoonstelling Vluchtelingen zijn een thema op meer plekken in deze Biënnale, het meest duidelijk is dat in een tentoonstelling die door de UNHCR is georganiseerd.

Adel Abdessemed, Politics of drawing, Lampedusa, 2019
Adel Abdessemed, Politics of drawing, Lampedusa, 2019

Er is geen Rothko te zien tussen de dertien exposanten van Rothko in Lampedusa, toch is de titel een vergeeflijk trucje vanwege de gedachte erachter. Deze tentoonstelling gaat over vluchtelingen, niet onvergelijkbaar met hoe het gezin Rothkowitz een eeuw geleden het politiek onrustige Rusland ontvluchtte. Onder de huidige vluchtelingen op Lampedusa kan de Rothko van de 21ste eeuw zitten, maar daar kom je niet achter als zij geen kansen krijgen.

Waar vluchtelingen een thema zijn op meer plekken in deze Biënnale, is dat het meest duidelijk in deze tentoonstelling die door de UNHCR is georganiseerd – een primeur. Acht gevestigde en vijf onbekende exposanten hebben migratie en ontheemd zijn als thema of hebben het zelf ervaren. Namen als Ai Weiwei (een van lego nagemaakte Rothko die net iets groter is), Christian Boltanski (een kamer van gouden reddingsdekens) en Adel Abdessemed (houtskooltekeningen van overvolle vluchtbootjes) trekken de vijf mee die zelf nog in moeilijke situaties verkeren. Zoals Mohamed Keïta wiens foto’s van het leven op straat, slaapzakken in een portiek, onopgesmukte ooggetuigenverslagen zijn.

De vijf nieuwe kunstenaars wil UNHCR helpen aan zichtbaarheid, een netwerk, en biedt artist-in-residencies van een maand in Venetië. Als het lukt. Somaliër Hassan Yara tekent het dagelijks leven in een doorgangskamp waar hij al tien jaar woont. Die tekeningen konden naar Venetië, zelf kreeg hij geen visum.