Wie kritiek heeft op het circuit geldt als een outcast

Formule 1 Op het circuit van Zandvoort wordt vrijwel dagelijks geracet. De meeste bewoners zijn de herrie wel gewend. Het zijn vooral de omliggende gemeenten die zich verzetten tegen het lawaai.

Een luchtopname van het circuit van Zandvoort.
Een luchtopname van het circuit van Zandvoort. Foto Dutchphoto

Ronkende motoren op Zandvoort. Het gejank rolt over camping De Duinrand, gelegen tussen het strand en het circuit. Voor Martin Vonk hoeft het niet, de Formule 1. „Maar als de mensen er plezier aan beleven, vind ik het goed.” Vonk (69) heeft een stacaravan op de camping voor stacaravans en campers. In de winter woont de gepensioneerde rioolwerker uit Amsterdam in een appartement aan de andere kant van het circuit. Vrijwel elke dag is er wel herrie. „Maar ik stoor me er niet echt aan.” Vonk is net als de meeste bewoners van de camping naar eigen zeggen „laconiek” onder het besluit om volgend jaar opnieuw de prestigieuze race op Zandvoort te houden.

„Het zal mijn tijd wel duren”, zegt Hans Braam (70), die vanuit zijn stacaravan uitkijkt op de tribune van het circuit, zowat honderd meter verderop. „Ik hou er niet echt van, maar ik trek me er weinig van aan.” Hij komt zijn leven lang al in vakanties naar Zandvoort. Zelf woont hij in Broek in Waterland. „Een mooi dorp, maar weet je wat het is? Het is daar zo ontzettend stil.”

Andere campingbewoners zijn ronduit enthousiast over de komst van de Formule 1 naar Zandvoort. „Waarom moeten mensen altijd zeuren?” vraagt Muriel Mommers zich af. „Zo’n evenement is toch hartstikke leuk? Het leven is al zo kort, we moeten er iets gezelligs van maken. Ik hou wel van wat leven in de brouwerij.” En verder wandelt ze, met haar Engelse buldog Truus.

Lees ook: In Zandvoort staat de champagne al weken klaar

Trots op hun circuit

De meeste inwoners van Zandvoort zijn trots op hun circuit, waar over een jaar de allersnelste bolides op zullen rijden. „Het hele dorp vindt het mieters”, zegt burgemeester Niek Meijer (VVD) van Zandvoort. Hij fietst op de toegangsweg van het circuit en is zo vriendelijk even halt te houden. „Het hele dorp is trots dat men dit evenement mag hosten.” Zeker, hij geeft toe dat er „een kleine minderheid” in Zandvoort zich stoort aan het geluid van het circuit. „Zij gunnen anderen het plezier in de Formule 1, maar willen dat er door het jaar heen minder geluid komt. Daar moeten we misschien een discussie over hebben. Je zou misschien kunnen kijken naar een andere programmering. Zodat er op sommige dagen veel geluid mogelijk is, maar op andere dagen weer niet.”

Het klopt dat de schaarse tegenstanders van het circuit het plezier van de Formule 1 best gunnen aan de bewoners van Zandvoort. „Ik ben geen voorstander van het circuit, maar af en toe een race gun ik iedereen”, zegt Armand d’Hersigny. „Het gaat mij vooral om de herrie die altijd maar doorgaat. Het is schandalig en asociaal zoals dat nu gaat.” D’Hersigny (69) woont op enkele honderden meters afstand van het circuit, aan de rand van het Nationaal Park Kennemerduinen. Hij kan de auto’s op het circuit zien rijden. „Het is hier een paradijs. Dit is prachtige natuur. Ik woon hier ontzettend stil. Je kunt de nachtegaal horen zingen.” Des te storender is de aanhoudende herrie van het circuit waar vrijwel dagelijks wordt geracet, zegt de man die al vaak actie tegen het circuit heeft gevoerd, en vanaf zijn vijfde jaar in Zandvoort woont. „Iedereen in Nederland probeert het verkeerslawaai te ontvluchten, en hier wordt het alleen maar groter.”

Zijn „grootste ergernis’’ is dat de gemeente Zandvoort altijd maar weer zwicht voor de eisen van het circuit. „Uit winstbejag en om de naamsbekendheid te vergroten.” Zandvoort is wat hem betreft al bekend genoeg, en de gemeente had geen 4 miljoen euro hoeven investeren in de organisatie van de Formule 1. „Dat doet de gemeente onder meer door de toeristenbelasting met 33 procent te verhogen. Het is toch belachelijk dat mensen die Zandvoort bezoeken voor het strand en de natuur geld voor het circuit moeten betalen?”

Lees ook een reportage over het circuit: Racen op het puin van de Zandvoortse historie

Gemiddelde geluidbelasting

Er moet echt iets gebeuren aan de vergunning die de gemeente Zandvoort al jaren verstrekt aan het circuit, zegt Karel van Broekhoven, voorzitter van ‘Rust bij de kust’, een platform van milieuorganisaties. Die vergunning maakt het maken van veel herrie mogelijk, onder meer doordat er wordt gerekend met een gemiddelde geluidbelasting, „De gemeente Zandvoort legt het circuit doorgaans niets in de weg, maar wat wij willen is dat er minder lawaai wordt gemaakt, of dat er op minder dagen lawaai wordt gemaakt. En het liefst willen we dat allebei.”

Van Broekhoven woont zelf in Haarlem-West. „En doordat het vaak zuidwestenwind is, heb ik er veel last van. Als ik in de tuin zit, is het alsof er iemand in een andere tuin de hele dag aan het klussen is, met afwisselend aanzwellende en terugrollende herrie.”

Wat Van Broekhoven stoort, is dat regelmatig een „heel klein groepje mensen” plezier heeft van het racen. „Er staan heel vaak niet meer dan een man of vijftig op het circuit lamlendig te wachten tot zij ook een keertje mogen racen, om de verveling te verdrijven. En dat terwijl er op die momenten wel zowat veertigduizend mensen in de omgeving last van hebben. Dat kan toch niet?”

Omliggende gemeenten

Inderdaad zijn het de omliggende gemeenten die het meeste klagen over het circuit. Zoals de inwoners van Bloemendaal. „De hele omgeving heeft er last van”, zegt wethouder Henk Wijkhuisen (D66). Hij rept zelfs van anderhalf miljoen gehinderden. „Dat zijn omwonenden plus de bezoekers van de Kennemerduinen, die tijdens het wandelen in de natuur door de herrie lopen.” De organisatie van de Formule 1-race gaat zeer grote verkeerscongestie opleveren, verwacht de wethouder. „Zandvoort heeft wel de lusten, maar niet de lasten. Ik hoor directeur Jan Lammers van het circuit zeggen dat dit 80 miljoen voor de economie gaat opleveren. Dan is mijn eerste gedachte: besteed een deel van dat geld aan een betere infrastructuur, aan betere maatregelen tegen lawaai.”

Er wordt ook wel geopperd om de herrie van grote evenementen op het circuit te compenseren met geluidloze dagen. Wijkhuisen, ooit afgestudeerd als politicoloog op de besluitvorming over het circuit van Zandvoort: „Dat is een illusie. Het circuit is een bedrijf. Dat wil groeien. Door de Formule 1 en door het succes van Max Verstappen wordt het circuit natuurlijk alleen maar populairder.” En waarom het circuit voor inwoners van Zandvoort zo heilig is? „Dat is duidelijk. Het circuit is een kwestie van identiteit. Men is trots op het enige echte autocircuit van Nederland. Wie daar woont en kritiek heeft, geldt als een outcast.”

Luister ook naar NRC’s dagelijkse podcast Vandaag over de terugkeer van de Formule 1 in Zandvoort: