Rutte haalt scherp uit naar Baudet

Campagne De aanval laat zien dat de VVD niet meer weet hoe om te gaan met concurrent FVD.

Minister president Mark Rutte (VVD) houdt een toespraak over de belangen van Nederland in de Europese Unie. Over een week gaat Nederland naar de stembus voor de Europese Parlementsverkiezingen.
Minister president Mark Rutte (VVD) houdt een toespraak over de belangen van Nederland in de Europese Unie. Over een week gaat Nederland naar de stembus voor de Europese Parlementsverkiezingen. Piroschka van de Wouw/ANP

Premier Mark Rutte heeft, met zichtbaar ongemak, scherp uitgehaald naar Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet. Als VVD-leider op campagne voor de Europese verkiezingen noemde hij Baudet dinsdagavond „een fröbelende kamergeleerde” die op een zolderkamertje „bizarre ideeën” bedenkt als een Nexit, op basis van „rare verzinsels”. Daardoor brengt Baudet volgens Rutte „de veiligheid en stabiliteit van Nederland in gevaar” en laat hij „de mensen voor wie hij zegt op te komen keihard in de steek”.

In Nederlandse verkiezingscampagnes is het een zeldzaamheid: een premier en leider van de grootste partij in de Tweede Kamer die zich zo hard uitlaat over een concurrent – bij wie het electoraal alleen maar mee lijkt te zitten. Het laat zien dat ze bij de VVD echt even niet meer weten hoe ze op een andere manier nog de groei van Forum voor Democratie kunnen tegenhouden. Dat die partij de grootste was geworden bij de Provinciale Statenverkiezingen in maart was, zei Rutte ook, bij hem „hard aangekomen”. Peilingen laten zien dat FVD mogelijk ook de grootste wordt bij de EU-verkiezingen.

Ongekende stijlbreuk

Voor Rutte zelf is de uitval naar Baudet een ongekende stijlbreuk. Hij reageert het liefst niet op ideeën of uitspraken van anderen, en al helemaal niet als hij die extreem of belachelijk vindt. Als je op elk ‘stuk rood vlees’ reageert, is zijn overtuiging, geef je mensen of partijen alleen maar alle extra aandacht die ze zo graag willen hebben.

Baudet heeft de uitnodiging van Rutte inmiddels aangenomen. Volg het laatste nieuws in ons blog Europa kiest

Op een vmbo-school in Barendrecht was de nieuwe campagne-houding van Rutte strak voorbereid. Achter hem, en dus vol in beeld, zaten bijna alleen maar jongeren. Rutte had de mouwen opgestroopt, maar losjes was zijn optreden helemaal niet. Hij sprak, anders dan hij gewend is, niet uit het hoofd. De aanval stond woord voor woord op papier. Hij had het vaak over ‘ik’ – over „de klus” die hij, Rutte, moest „klaren”. Ook dat is iets wat Rutte zelden zo doet. En hij zei zelf een paar keer dat hij het deze keer, bij hoge uitzondering, over zijn „zorgen” ging hebben en over de bedreigingen voor Nederland. „Er staat te veel op het spel.”

Bij de Europese verkiezingen stem je op een Nederlandse partij. Maar die voegt zich daarna bij een fractie met partijen uit allerlei andere lidstaten. Welke gevolgen heeft dat? We leggen het uit in deze video:

Breekbaar vaasje

Bij de Provinciale Statenverkiezingen voerde Rutte juist een opvallend milde campagne. Hij viel Baudet nooit direct aan, maar praatte liever in metaforen. Zo vergeleek hij Nederland met een breekbaar vaasje.

In Barendrecht gaf hij het publiek, zo’n tachtig mensen en heel veel media, een verklaring voor zijn ándere manier van doen: hij had van de Amerikaanse president Donald Trump geleerd, zei hij, „dat je niet op de rug moet gaan liggen voor je tegenstanders”. Zijn belangrijkste boodschap was dat hij met Baudet in debat wil, nog voor de verkiezingen. Daarbij sprak hij Baudet rechtstreeks toe: „Jouw onzinnige beweringen moeten weerlegd worden. Daar heeft Nederland recht op.”

En al legde hij veel nadruk op zijn woorden en klemde hij zijn kaken daarna stevig op elkaar, een sterke indruk maakte het niet: moest hij, de premier, nu vragen om een debat met zijn tegenstander?

Lees ook: Monsterzege van Baudet dwingt Rutte naar links