Opinie

    • Peter de Bruijn

China zoekt ‘soft power’ op Netflix

Peter de Bruijn Peter de Bruijn zag op Netflix een bijzondere sciencefictionfilm: ‘The Wandering Earth’. In de film gaat China voorop in de mondiale samenwerking om de aarde te redden.

De Chinese kaskraker The Wandering Earth verscheen vorige week op de site van Netflix. De extravagante sciencefictionfilm is een van de succesvolste Chinese films ooit met een opbrengst van omgerekend bijna 700 miljoen Amerikaanse dollar. Toch lijkt Netflix weinig fiducie te hebben in de film, die zonder fanfare opdook op de site.

Vermoedelijk ziet de streamingdienst The Wandering Earth primair als investering in goede relaties met de Chinese filmindustrie met het oog op de toekomst. Netflix is niet actief in China. De censuur maakt dat ook buitengewoon lastig voor een westers mediabedrijf. Maar China blijft als op één na grootste filmmarkt ter wereld (na de Verenigde Staten) natuurlijk trekken. The Wandering Earth lijkt daarom voor Netflix bedoeld als een diepte-investering voor de langere termijn.

Voor China is de aankoop van The Wandering Earth een succes. De Chinese staat droomt er al langer van om te kunnen concurreren met de invloed die de Verenigde Staten wereldwijd uitoefenen dankzij Hollywood; zogeheten ‘soft power’. Maar eerdere Chinese blockbusters waren te lokaal in hun setting en te propagandistisch en nationalistisch in hun boodschap om de rest van de wereld te kunnen boeien.

The Wandering Earth pakt dat handiger aan. Daarin staat het voortbestaan van de hele planeet op het spel. In een verre toekomst dreigt de zon te exploderen. Daarom zit er niets anders op dan de aarde – middels ingenieuze straalmotoren – op een lange reis te sturen naar een nieuwe locatie in het zonnestelsel. Tijdens die lange reis dreigt een catastrofale botsing met Jupiter.

Natuurlijk zijn het – in een Chinese film – Chinese personages die de heldenrol vervullen. Opmerkelijker is dat ze niet direct werken voor de Chinese staat, maar voor de zogeheten Verenigde Aardse Overheid; een soort opvolger van de Verenigde Naties. De Amerikanen zijn spoorloos, maar er zijn Fransen en Russen die met China samenwerken.

The Wandering Earth heeft verder een duidelijke milieuboodschap: in de toekomst is het oppervlak van de aarde onleefbaar; daarom zijn diep onder de grond steden gebouwd. De impliciete strekking is helder: China gaat voortvarend voorop in de aanpak van de wereldproblematiek en is daarbij altijd bereid tot internationale samenwerking. De VS zijn als voormalige wereldleider nergens meer te bekennen.

Tussen de personages draait ook alles om samenwerking. Grootvader, vader, broer en zus werken samen aan het redden van de planeet. Die ‘Chinese familiewaarden’ zouden de film onderscheiden van meer op individuele heldenmoed gericht Amerikaans vermaak. Maar ook Amerikaanse films zijn natuurlijk niet vies van een stevige ‘pro-family’-boodschap.

Het échte onderscheid zit in het tijdsbesef. In The Wandering Earth wordt vol goede moed gewerkt aan een project dat duizenden jaren in beslag zal nemen. De aarde verplaatsen doe je niet zomaar even. Dat bewustzijn van de lange duur staat ver af van de meeste Amerikaanse blockbusters, die alleen draaien om de winst op de kortst mogelijke termijn.

Peter de Bruijn is filmrecensent.