Nog genoeg werk voor Aletta Jacobs, zeker in Indonesië

Zap Met Aletta’s reis heeft de NTR een originele invalshoek gevonden bij het eeuwfeest van het algemeen kiesrecht in Nederland.

De eerste aflevering van Aletta's reis (NTR), over de seksuele moraal in Indonesië.
De eerste aflevering van Aletta's reis (NTR), over de seksuele moraal in Indonesië.

Aletta Jacobs zou wel even hebben opgekeken van de scène die zondag in het naar haar genoemde programma Aletta’s Reis te zien was. Presentator Step Vaessen knoopte op een straathoek een gesprekje aan met een Indonesische verkeersagente en informeerde naar de regel dat bij vrouwelijke politieagenten in het land vóór indiensttreding wordt gecontroleerd of ze maagd zijn.

Vaessen vroeg door tot aan de plastische details van het onderzoek – en kreeg nog antwoord ook. Het deed pijn, vertelde de agente, die óók zei er geen bezwaar tegen te hebben. Prostituees zijn immers niet geschikt voor de politie. En nee, mannen worden niet langs de maagdenmeetlat gehouden.

Met Aletta’s reis heeft de NTR een originele invalshoek gevonden bij het eeuwfeest van het algemeen kiesrecht in Nederland. Ruim een eeuw geleden trok Aletta Jacobs (1854-1929), de eerste Nederlandse vrouw die een universitaire studie afrondde, de wereld rond om te pleiten voor stemrecht voor vrouwen. Vaessen reist Jacobs voor de serie achterna, onder regie van Marlou van den Berge en Djoeke Veeninga.

De eerste aflevering was gewijd aan de seksuele moraal in Indonesië. Destijds werd Jacobs wantrouwend ontvangen door een deel van de koloniale gemeenschap. Een krant schreef: „Van even over half tien tot ruim elf uur dreinde zij door, eindeloos-triest, als een kapotte dakgoot wanneer het motregent […] Denk u een parlement in van honderd zulke zeurkousen. Brrr. Brrr!” Welbespraakter dan het „Zou u haar doen?” dat vrouwen nu naar het hoofd geslingerd krijgen, maar toch.

Vaessen bezoekt plaatsen waar Jacobs in 1911 en 1912 redevoeringen hield, maar de reeks gaat in de eerste plaats over het heden. „Ik dacht aanvankelijk dat Indonesië een seksloos land was”, zegt Vaessen. Na twintig jaar correspondentschap weet ze beter en spreekt ze over „overspel als nationale sport”. Ze bezoekt een orgasmepraatgroep, waarin geageerd wordt tegen de oude opvatting dat alleen „sletten en prostituees” orgasmes hebben. Overigens vreest ze de invloed van een fundamentalistische minderheid, die de traditioneel „vrije en vreugdevolle” Indonesische islam onder druk zet.

In Surabaya ontmoet Vaessen burgemeester Tri Rismaharini, „misschien wel een moderne Aletta”. ‘Ibu Risma’ heeft de plaatselijke rosse buurt Dolly gesloten en probeert nu alternatieve werkgelegenheid voor de vrouwen te creëren. Morele opvoeding moet helpen bij de bestrijding van de betaalde liefde, vindt de burgemeester. Ook dat is een taak voor vrouwen: „Vrouwen moeten goed voor hun man zorgen, dan zoeken ze het niet buitenshuis.” Stadsparken en autovrije zondagen moeten het gezinsleven romantischer maken.

Rismaharini lijkt de wind er flink onder te hebben in Surabaya. Een speech daalde als een hagelbui neer op een gehoor van studentes. In haar kantoor kan ze via een videowand de beelden van tientallen veiligheidscamera’s ontvangen. Met een mobilofoon worden schoonmaakploegen rechtstreeks aangestuurd.

Later horen we haar een ondergeschikte dreigen met „overplaatsing naar de provincie” en een ambtenaar ongenadig uitkafferen wegens achterstallig bezemwerk van zijn schoonmaakploeg: „Ook als ik er niet ben moet het werk doorgaan!” Ibu Risma kijkt in het volgende shot een schoonmaakploeg op de vingers met een dikke tak in haar hand.

Gevraagd naar wat Aletta Jacobs miste om Indonesië vrouwenkiesrecht te geven, komt ze met een eenvoudig antwoord: „Macht.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.