Acht gemeenten zijn coalitie kwijt

Bestuurscrises Een jaar na de verkiezingen zijn alweer acht coalities geklapt. Soms wegens ‘verstoorde verhoudingen’, twee keer vanwege klimaatbeleid.

De raadsbrede coalitie in Hilvarenbeek hield één vergadering stand. Alle partijen hadden na de gemeenteraadsverkiezingen van maart vorig jaar besloten niet over een meerderheidscoalitie te onderhandelen, maar een akkoord te sluiten op hoofdlijnen.

Al tijdens de vergadering waar de wethouders benoemd werden, mopperden een paar partijen en drie dagen later stapte eenmansfractie Groep Bloemsma uit de samenwerking. De partij zei zich niet te herkennen in het college.

In gemeente Stichtse Vecht kwam er vorig jaar wel een traditioneel akkoord. „Onze inwoners hebben recht op een stabiel bestuur”, schreven de coalitiepartijen. Toch steunde een deel van de coalitiepartijen zes maanden later een motie van wantrouwen tegen de wethouder van Lokaal Liberaal. Die partij vertrok uit het college. Op 6 maart trad een nieuw college aan van VVD, GroenLinks, CDA en PvdA.

Hoe staat het er in de gemeenten voor, een jaar nadat op de meeste plekken nieuwe coalities werden gevormd? In acht gemeenten klapte de coalitie. Dat is meer dan het eerste jaar na de vorige gemeenteraadsverkiezingen in 2014. Toen klapten drie coalities.

In de meeste gevallen sneuvelden de coalities vanwege „verstoorde verhoudingen”. In Winterswijk bijvoorbeeld, waar het CDA uit het college vertrok nadat een wethouder door een raadslid van coalitiepartner Winterswijks Belang voor leugenaar was uitgemaakt. In het Brabantse Waalre klapte begin april de coalitie, opvallend genoeg nadat de vier wethouders het vertrouwen in de gemeenteraad opzegden. Een nieuw college is nog niet gevormd.

Ook Vlaardingen, dat koos voor een raadsbreed college, wacht weer op een nieuw college. In november stapte SP-wethouder Arnout Hoekstra op. Naar eigen zeggen vanwege „een bestuurlijke crisis”, maar dat Hoekstra kort na zijn vertrek SP-lijsttrekker voor de Europese verkiezingen bleek te zijn, zorgde voor gefronste wenkbrauwen. In maart stuurde de gemeenteraad wethouder Frans Hoogendijk (ONS.Vlaardingen) naar huis, nadat het AD had onthuld dat Hoogendijk vier Roemenen huisvestte, terwijl zijn partij juist fel campagne voerde tegen arbeidsmigranten. Twee informateurs werken sinds half april aan een nieuwe coalitie.

Ook in Oisterwijk was de – net als in Hilvarenbeek raadsbrede – coalitie geen lang leven beschoren. Vlak voor de ondertekening van het pact tussen alle partijen trok de VVD de steun in. In september stapte wethouder namens lokale partij PrO Jan de Laat op, omdat al het gedoe rond het pact voor veel onvrede zorgde bij zijn achterban. Inmiddels heeft ook het CDA laten weten het raadsbrede programma „net zo lief bij het oud papier te zetten”.

In twee gemeenten leidde klimaatbeleid het afgelopen jaar tot een breuk. In Rijswijk stapte de VVD begin februari uit de coalitie vanwege versnelde klimaatmaatregelen die andere coalitiepartijen wilden nemen. Ook in Steenbergen verliet de VVD het college, daar vanwege onenigheid over het plaatsen van windmolens.